કથમાસુશ્ચ કૃષ્ણાયામેકસ્યાં તે નરર્ષભાઃ। વર્તમાના મહાભાગા નાભિદ્યન્ત પરસ્પરમ્
કૃષ્ણા સાથે એક જ સ્ત્રી તરીકે રહી, એ મહાભાગ્યશાળી પાંડવો એકબીજાથી કેમ વિખૂટા પડ્યા નહીં?
શ્રોતુમિચ્છામ્યહં તત્ર વિસ્તરેણ યથાતથમ્। તેષાં ચેષ્ટિતમન્યોન્યં યુક્તાનાં કૃષ્ણયા સહ
હું ઇચ્છું છું કે એ બધું વિગતે અને સાચું સાંભળું—કૃષ્ણા સાથે રહેતાં તેઓ એકબીજાની સાથે કેવી રીતે વર્તતા હતા?
ધૃતરાષ્ટ્રાભ્યનુજ્ઞાતા ઇન્દ્રપ્રસ્થં પ્રવિશ્ય તત્। રેમિરે પુરુષવ્યાઘ્રાઃ કૃષ્ણયા સહ પાણ્ડવાઃ
ધૃતરાષ્ટ્રની મંજૂરી મળ્યા પછી, પાંડવો અને કૃષ્ણા સાથે ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં પ્રવેશ્યા.
પ્રાપ્ય રાજ્યં મહાતેજાઃ સત્યસન્ધો યુધિષ્ઠિરઃ। પાલયામાસ ધર્મેણ પૃથિવીં ભ્રાતૃભિઃ સહ
રાજ્ય મેળવ્યા પછી, મહાન તેજસ્વી અને સત્યનિષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે પોતાના ભાઈઓ સાથે ધર્મ પ્રમાણે પૃથ્વી પર રાજ કર્યું.
જિતારયો મહાત્માનઃ સત્યધર્મપરાયણાઃ। એવં પુરમિદં પ્રાપ્ય તત્રોષુઃ પાણ્ડુનન્દનાઃ
શત્રુઓને જીતનારા, મહાન આત્માવાળા, સત્ય અને ધર્મને સમર્પિત પાંડુપુત્રોએ આ શહેર મેળવ્યા પછી ત્યાં નિવાસ કર્યો.
કુર્વાણાઃ પૌરકાર્યાણિ સર્વાણિ ભરતર્ષભાઃ। આસાંચક્રુર્મહાર્હેષુ પાર્થિવેષ્વાસનેષુ ચ
ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પાંડવો બધા નાગરિક કામો કરતા અને મહામૂલ્યવાન રાજાસન પર બેસતા.
તેષુ તત્રોપવિષ્ટેષુ પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ। આયયૌ ધર્મરાજં તુ દ્રષ્ટુકામોઽથ નારદઃ
એ મહાન આત્માવાળા પાંડવો ત્યાં બેઠેલા હતા ત્યારે, ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિરને મળવા માટે મહર્ષિ નારદ આવ્યા.
પથા નક્ષત્રજુષ્ટેન સુપર્ણાચરિતેન ચ। ચન્દ્રસૂર્યપ્રકાશેન સેવિતેન મહર્ષિભિઃ
તેઓ એ રસ્તે આવ્યા જે તારાોથી શોભાયમાન હતો, સુપર્ણ દ્વારા પસાર થયેલો, ચાંદ્ર અને સૂર્યના પ્રકાશથી તેજસ્વી અને મહર્ષિઓ દ્વારા વણાયેલો હતો.
નભસ્સ્થલેન દિવ્યેન દુર્લભેનાતપસ્વિનામ્। ભૂતાર્ચિતો ભૂતધરાં રાષ્ટ્રમન્દિરભૂષિતામ્
આકાશમાં દેવલોકના માર્ગે, જે તપસ્વીઓ માટે દુર્લભ છે, ભૂતોએ પૂજિત એવા, શહેરો અને મહેલો વડે શોભાયમાન ધરા પર આવ્યા.
અવેક્ષમાણો દ્યુતિમાનાજગામ મહાતપાઃ। સર્વવેદાન્તગો વિપ્રઃ સર્વવેદાઙ્ગપારગઃ
બધું નિહાળી, તેજસ્વી અને મહાતપસ્વી, સર્વ વેદાંત અને વેદાંગોમાં પારંગત એવા બ્રાહ્મણ ત્યાં પહોંચ્યા.
પરેણ તપસા યુક્તો બ્રાહ્મેણ તપસા વૃતઃ। નયે નીતૌ ચ નિસ્તો વિશ્રુતશ્ચ મહામુનિઃ
અતિશય તપસ્યા ધરાવતા, બ્રાહ્મણ તપથી યુક્ત, નિયમ અને રાજકારણમાં નિપુણ એવા મહાન મુનિ પ્રસિદ્ધ હતા.
પરાત્પરતરં પ્રાપ્તો ધર્માન્સમભિજગ્મિવાન્। ભાવિતાત્મા ગતરજાઃ શાન્તો મૃદુર્ઋજુર્દિવજઃ
સર્વોચ્ચ ધર્મ પ્રાપ્ત કરેલા, મન શુદ્ધ, રાગરહિત, શાંત, કોમળ, સીધા અને આત્મસંયમના ધ્વજધારી હતા.
ધર્મેણાધિગતઃ સર્વૈર્દેવદાનવમાનુષૈઃ। ક્ષીણકર્મસુ પાપેષુ ભૂતેષુ વિવિધેષુ ચ
દેવ, દાનવ અને માનવો દ્વારા ધર્મમાં પ્રાપ્ત થયેલા, જ્યારે વિવિધ જીવોમાં પાપ અને કર્મ ઓછું થયું હોય ત્યારે તેઓ ઓળખાતા.
સર્વથા કૃતમર્યાદો વેદેષુ વિવિધેષુ ચ। શતશઃ સોમપા યજ્ઞે પુણ્યે પુણ્યકૃદગ્નિચિત્
દરેક રીતે યોગ્ય વ્યવહાર રાખતા, વિવિધ વેદોમાં પારંગત, અનેક વખત પવિત્ર યજ્ઞોમાં સોમપાન કરેલું, પુણ્યકર્મો અને અગ્નિની સેવા કરેલી.
ઋક્સામયજુષાં વેત્તા ન્યાયદૃગ્ધર્મકોવિદઃ। ઋજુરારોહબાન્વૃદ્ધો ભૂયિષ્ઠપથિકોઽનઘઃ
ઋગ્વેદ, સામવેદ અને યજુર્વેદના જાણકાર, ન્યાય અને ધર્મમાં કુશળ, સીધા, ઉત્તમ વંશના, વૃદ્ધ, ઘણાં સ્થળોએ ગયેલા અને નિર્દોષ હતા.
શ્લક્ષ્ણયા શિખયોપેતઃ સંપન્નઃ પરમત્વિષા। અવદાતે ચ સૂક્ષ્મે ચ દિવ્યે ચ રચિતે શુભે
સુંદર શીખ ધરાવતા, પરમ તેજવાળા, શુદ્ધ, સૂક્ષ્મ અને દિવ્ય વસ્ત્રોમાં સજ્જ, સુંદર રીતે પહેરેલા હતા.
મહેન્દ્રદત્તે મહતી બિભ્રત્પરમવાસસી। જામ્બૂનદમયે દિવ્યે ગણ્ડૂપદમુખે નવે
મહેન્દ્ર દ્વારા અપાયેલું મહાન ઉપરનું વસ્ત્ર પહેરેલું, જાંબુનદ સોનાથી બનેલું નવાં દિવ્ય કમરપટ્ટો અને તેજસ્વી બંધ ધરાવતા હતા.
અગ્ન્યર્કસદૃશે દિવ્યે ધારયન્કુણ્ડલે શુભે। રાજતચ્છત્રમુચ્છ્રિત્ય ચિત્રં પરમવર્ચસમ્
અગ્નિ અને સૂર્ય જેવાં તેજસ્વી અને દિવ્ય સુંદર કાનના કુંડળ પહેરેલા, ચાંદીનું છત્ર ઊંચું પકડીને, અતિ તેજસ્વી દેખાતા હતા.
પ્રાપ્ય દુષ્પ્રાપમન્યેન બ્રહ્મવર્ચસમુત્તમમ્। ભવને ભૂમિપાલસ્ય બૃહસ્પતિરિવાપ્લુતઃ
બીજાઓ માટે દુર્લભ એવા સર્વોચ્ચ બ્રાહ્મણ તેજ પ્રાપ્ત કરીને, તેઓ રાજાના મહેલમાં બૃહસ્પતિ જેવાં પ્રવેશ્યા.
સંહિતાયાં ચ સર્વેષાં સ્થિતસ્યોપસ્થિતસ્ય ચ। દ્વિપદસ્ય ચ ધર્મસ્ય ક્રમધર્મસ્ય પારગઃ
બધી સંહિતાઓમાં પારંગત, બધા જીવોના ધર્મ અને વ્યવસ્થિત ધર્મમાં નિષ્ણાત હતા.
ગાધા સામાનુસામજ્ઞઃ સામ્નાં પરમવલ્ગુનામ્। આત્મનઃ સર્વમોક્ષિભ્યઃ કૃતિમાન્કૃત્યવિત્સદા
ગાધી સામવેદના મીઠા અને ઉત્તમ સ્તુતિઓને સમજતા હતા, અને પોતાના તથા મુક્તિ ઇચ્છનાર સૌના કરતા પણ વધારે કર્મમાં નિષ્ણાત અને ફરજ જાણનાર હતા.
યજુર્ધર્મૈર્બહુવિધૈર્મતો મતિમતાં વરઃ। વિદિતાર્થઃ સમશ્ચૈવ ચ્છેત્તા નિગમસંશયાન્
યજુરવેદના અનેક પ્રકારના ધર્મોમાં પારંગત, વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ, અર્થ સમજતા, નિષ્પક્ષ અને શાસ્ત્રના સંશયો દૂર કરતા હતા.
અર્થનિર્વચને નિત્યં સંશયચ્છિદસંશયઃ। પ્રકૃત્યા ધર્મકુશલો દાતા ધર્મવિશારદઃ
અર્થ સમજાવામાં હંમેશા તત્પર, પોતે સંશયરહિત અને બીજાના સંશયો દૂર કરતા, સ્વભાવથી ધર્મમાં કુશળ, દાતા અને ધર્મવિદ્યામાં પારંગત હતા.
લોપેનાગમધર્મેણ સંક્રમેણ ચ વૃત્તિષુ। એકશબ્દાંશ્ચ નાનાર્થાનેકાર્થાંશ્ચ પૃથક્કૃતાન્
છૂટછાટ, શાસ્ત્રીય અપવાદ અને ભાષાના પરિવર્તનમાં, એક શબ્દના અનેક અર્થો અને અલગ અર્થ ધરાવતાં શબ્દોને અલગથી ઓળખતા હતા.
પૃથગર્થાભિધાનાંશ્ચ પ્રયોગાનન્વવેક્ષિતા। પ્રમાણભૂતો લોકેષુ સર્વાધિકરણેષુ ચ
અલગ અર્થ દર્શાવતાં અને વિવેચના વગરના વપરાશોને ઓળખતા, લોકોમાં અને તમામ વિવાદોમાં પ્રમાણભૂત માનવામાં આવતા હતા.
સર્વવર્ણવિકારેષુ નિત્યં કુશલપૂજિતઃ। સ્વરેઽસ્વરે ચ વિવિધે વૃત્તેષુ વિવિધેષુ ચ
સર્વ પ્રકારના ઉચ્ચાર અને સ્વરના ફેરફારમાં, તથા વિવિધ છંદ અને રૂપોમાં નિષ્ણાતો દ્વારા હંમેશા સન્માન પામતા હતા.
સમસ્થાનેષુ સર્વેષુ સમામ્નાયેષુ ધાતુષુ। ઉદ્દેશ્યાનાં સમાખ્યાતા સર્વમાખ્યાતમુદ્દિશન્
બધા સ્થાન, સર્વ સંહિતાઓ અને ધાતુઓમાં, જે કહેવું હતું તેનું સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરતા અને બધું જ સમજાવતા હતા.
અભિસન્ધિષુ તત્ત્વજ્ઞઃ પદાન્યઙ્ગાન્યનુસ્મરન્। કાલધર્મેણ નિર્દિષ્ટં યથાર્થં ચ વિચારયન્
મનના ભાવ જાણી, શબ્દો અને તેના અંગોને યાદ રાખી, સમય અનુસાર જે નિર્ધારિત હતું અને જે સાચું હતું તેનું વિવેચન કરતા હતા.
ચિકીર્ષિતં ચ યો વેત્તા યથા લોકેન સંવૃતમ્। વિભાષિતં ચ સમયં ભાષિતં હૃદયંગમમ્
લોકો જે છુપાવે છે તે ઇરાદા સમજતા, કરાર અને હૃદયસ્પર્શી વાતો પણ ઓળખતા હતા.
આત્મને ચ પરસ્મૈ ચ સ્વરસંસ્કારયોગવિત્। એષાં સ્વરાણાં જ્ઞાતા ચ બોદ્ધા પ્રવચનઃ સ્વરાટ્
પોતાને અને બીજાને સ્વર અને ઉચ્ચારના ઉપયોગમાં નિષ્ણાત, આ સ્વરોને જાણનારા, સમજનારા અને તેમના ઉપદેશમાં સ્વતંત્ર હતા.