પુણ્યાહં વાચ્યતાં તાત ગોસહસ્રં પ્રદીયતામ્। ગ્રામમુખ્યાશ્ચ વિપ્રેભ્યો દીયન્તાં બહુદક્ષિણાઃ
શુભ દિવસ જાહેર કરો, પ્રિય, અને હજાર ગાયો દાન આપો; ગામના મુખ્ય લોકો પણ બ્રાહ્મણોને ઉદાર દાન આપે.
અઙ્ગદે મકુટં ક્ષત્તર્હસ્તાભરણમાનય। મુક્તાવલીશ્ચ હારં ચ નિષ્કાણિ કટકાનિ ચ
કક્ષપાલ, મસ્તક માટેનું મુકુટ, હાથના આભૂષણો, મુક્તાની માળા, હાર, સોનાની મુદ્રાઓ અને કટક લાવ.
કટિબન્ધશ્ચ સૂત્રં ચ તથોદરનિબન્ધનમ્। અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ બ્રાહ્મણાધિષ્ઠિતા ગજાઃ
કમરે પટ્ટો, કાંધે યજ્ઞોપવીત અને પેટે પણ પટ્ટો બાંધેલો, બ્રાહ્મણોના માર્ગદર્શન હેઠળ એક હજાર આઠ હાથીઓ ઉભા હતા.
જાહ્નવીસલિલં શીઘ્રમાનીયન્તાં પુરોહિતૈઃ। અભિષેકોદકક્લિન્નં સર્વાભરણભૂષિતમ્
પુરોહિતોએ ગંગાજળ ઝડપથી લાવ્યું, અને સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભિત એવા રાજાને અભિષેક માટે તે પાણીથી સ્નાન કરાવાયું.
ઔપવાહ્યોપરિગતં દિવ્યચારમરવીજિતમ્। સુવર્ણમણિચિત્રેણ શ્વેતચ્છત્રેણ શોભિતમ્
ઔપચારિક રથ પર બેઠેલા, દૈવી પંખાંથી પંખાવાતા અને સોનાના તથા રત્નોથી સજ્જ સફેદ છત્રથી શોભતા રાજા દેખાતા હતા.
જયેતિ દ્વિજવાક્યેનુ સ્તૂયમાનં નૃપૈસ્તથા। દૃષ્ટ્વા કુન્તીસુતં જ્યેષ્ઠમાજમીઢં યુધિષ્ઠિરમ્
બ્રાહ્મણો 'જય'ના નાદ સાથે અને રાજાઓ પણ પ્રશંસા કરતાં, સૌએ કુંતીપુત્ર, અજમીઢ કુળના શ્રેષ્ઠ, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને જોયા.
પ્રીતાઃ પ્રીતેન મનસા પ્રશંસન્તુ પરે જનાઃ। પાણ્ડોઃ કૃતોપકારસ્ય રાજ્યં દત્વા મમૈવ ચ
પાંડુપુત્રે મને રાજ્ય આપ્યું છે, એ માટે હર્ષભેર અને આનંદથી લોકો તેની પ્રશંસા કરે.
પ્રતિક્રિયા કૃતમિદં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ। ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપઃ ક્ષત્તા સાધુસાધ્વિત્યથાબ્રુવન્
આ ઉપકારનું ફળ ચોક્કસ મળશે—એમાં કોઈ શંકા નથી; ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપાચાર્ય અને વિદુરે કહ્યું: 'અતિ ઉત્તમ, અતિ ઉત્તમ.'
યુક્તમેતન્મહાભાગ કૌરવાણાં યશસ્કરમ્। શીઘ્રમદ્યૈવ રાજેન્દ્ર ત્વયોક્તં કર્તુમર્હસિ
હે મહાભાગ્યશાળી, આ કાર્ય યોગ્ય છે અને કૌરવોનું યશ વધારનારું છે; હે રાજાધિરાજ, તમે જે કહ્યું તે તુરંત કરાવવું યોગ્ય છે.
ઇત્યેવમુક્તો વાર્ષ્ણેયસ્ત્વરયામાસ તત્તદા। તથોક્તં ધૃતરાષ્ટ્રેણ કારયામાસ કેશવઃ
આ રીતે કહેતાં વૃત્તિમાં શ્રીકૃષ્ણે તત્કાળ બધું જ કરાવવાનું શરૂ કર્યું; અને ધૃતરાષ્ટ્રના આદેશ પ્રમાણે કેશવે તે કાર્ય પૂર્ણ કરાવ્યું.
તસ્મિન્ક્ષણે મહારાજ કૃષ્ણદ્વૈપાયનસ્તદા। આગત્ય કુરુભિઃ સર્વૈઃ પૂજિતઃ સસુહૃદ્ગણૈઃ
એ સમયે મહારાજ, કૃષ્ણ દ્વૈપાયન વ્યાસજી આવ્યા, અને કુરુઓ તથા તેમના મિત્રો દ્વારા સન્માનિત થયા.
મૂર્ધાભિષિક્તૈઃ સહિતો બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ। કારયામાસ વિધિવત્કેશવાનુમતે તદા
વેદોમાં પારંગત એવા બ્રાહ્મણો સાથે, જેમણે તેમના મસ્તક પર અભિષેક કર્યો હતો, વ્યાસજીએ કેશવની મંજૂરીથી વિધિપૂર્વક સંસ્કાર કર્યા.
કૃપો દ્રોણશ્ચ ભીષ્મશ્ચ ધૌમ્યશ્ચ વ્યાસકેશવૌ। બાહ્લીકઃ સોમદત્તશ્ચ ચાતુર્વેદ્યપુરસ્કૃતાઃ
કૃપાચાર્ય, દ્રોણ, ભીષ્મ, ધૌમ્ય, વ્યાસ, કેશવ, બાહ્લીક અને સોમદત્ત—આ બધા ચતુર્વેદી બ્રાહ્મણોની આગેવાની હેઠળ હતા.
અભિષેકં તદા ચક્રુર્ભદ્રપીઠે સુસંસ્કૃતમ્
ત્યારે તેમણે શુભ અને સુંદર રીતે તૈયાર કરેલા સિંહાસન પર અભિષેક વિધિ પૂર્ણ કરી.
જિત્વા તુ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં વશે કૃત્વા નૃપાન્ભવાન્। રાજસૂયાદિભિર્યજ્ઞૈઃ ક્રતુભિર્વરદક્ષિણૈઃ
તમે આખી પૃથ્વી જીત્યા પછી અને રાજાઓને વશમાં કરીને, રાજસૂય અને અન્ય યજ્ઞો, તેમજ વિશાળ દાન આપીને યજ્ઞો કરશો.
સ્નાત્વા હ્યવભૃથસ્નાનં મોદતાં બાન્ધવૈઃ સહ। એવમુક્ત્વા તુ તે સર્વે આશીર્ભિરભિપૂજયન્
અવભૃથ સ્નાન કરીને, પોતાના બાંધવો સાથે આનંદ કરો; એમ કહી સૌએ આશીર્વાદ આપી તેની બહુમાનપૂર્વક પ્રશંસા કરી.
મૂર્ધાભિષિક્તઃ કૌરવ્યઃ સર્વાભરણભૂષિતઃ। જયેતિ સંસ્તુતો રાજા પ્રદદૌ ધનમક્ષયમ્
કૌરવ રાજા, મસ્તકે અભિષેક અને સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભિત, 'જય'ના નાદથી પ્રશંસિત થયા અને અખૂટ ધનનું દાન આપ્યું.
સર્વમૂર્ધાભિષિક્તૈશ્ચ પૂજિતઃ કુરનન્દનઃ। ઔપવાહ્યમથારુહ્ય શ્વેતચ્છત્રેણ શોભિતઃ
જેઓએ અભિષેક કર્યો હતો, તેમના સૌના સન્માનથી કુરુકુલના આનંદરૂપ યુધિષ્ઠિર, ઔપચારિક રથ પર ચઢ્યા અને સફેદ છત્રની છાંયે તેજસ્વી લાગતા હતા.
રરાજ રાજાભિમતો મહેન્દ્ર ઇવ દૈવતૈઃ। તતઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય નગરં નાગસાહ્વયમ્
પ્રજાને પ્રિય એવા રાજા દેવતાઓમાં મહેન્દ્ર જેવો તેજ ધરાવતા હતા; ત્યારબાદ તેમણે નાગસાહ્વય નામના શહેરની પરિક્રમા કરી.
પ્રવિવેશ તદા રાજા નાગરૈઃ પૂજિતો ગૃહમ્। મૂર્ધાભિષિક્તં કૌન્તેયમભ્યગચ્છન્ત કૌરવાઃ
પછી રાજા, નગરવાસીઓ દ્વારા સન્માનિત થઈ, પોતાના ઘરમાં પ્રવેશ્યા; અને મસ્તકે અભિષેક થયેલા કુંતીપુત્ર પાસે કૌરવો આવ્યા.
ગાન્ધારિપુત્રાઃ શોચન્તઃ સર્વે તે સહ બાન્ધવૈઃ। જ્ઞાત્વા શોકં ચ પુત્રાણાં ધૃતરાષ્ટ્રોઽબ્રવીદિદં
ગાંધીારીના પુત્રો અને તેમના સગાંઓ બધા દુઃખી થઈને રડતા હતા. પોતાના પુત્રોના દુઃખને જાણીને ધૃતરાષ્ટ્રે આ રીતે કહ્યું:
સમક્ષં વાસુદેવસ્ય કુરૂણાં ચ સમક્ષતઃ। અભિષેકસ્ત્વયા પ્રાપ્તો દુષ્પ્રાપો હ્યકૃતાત્મભિઃ
વાસુદેવ અને બધા કુરુઓની હાજરીમાં, તું એ રાજ્યાભિષેક પ્રાપ્ત કર્યો છે, જે સ્વયંને જીત્યા વિના મળવો અઘરો છે.
ગચ્છ ત્વમદ્યૈવ નૃપ કૃતકૃત્યોઽસિ કૌરવ। આયુઃ પુરૂરવા રાજન્નહુષેણ યયાતિના
હવે, કૌરવ રાજા, તું આજે જ અહીંથી જા; તારી ફરજ પૂરી થઈ ગઈ છે. પુરુરવા, નહુષ અને યયાતિ જેવું તારો આયુષ્ય પણ પૂરું થયું છે.
તત્રૈવ નિવસન્તિ સ્મ ખાણ્ડવે તુ નૃપોત્તમ। રાજધાની તુ સર્વેષાં પૌરવાણાં મહાભુજ
એ ખાંડવ પ્રદેશમાં, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા પુરુવંશીઓ રહેતા હતા; એ જ બધાં પુરુવંશીઓની રાજધાની હતી.
વિનાશિતં મુનિગણૈર્લોભાદ્બુધસુતસ્ય વૈ। તસ્માત્ત્વં ખાણ્ડવપ્રસ્થં પુરં રાષ્ટ્રં ચ વર્ધય
મુનિઓએ બુધપુત્ર માટે લોભથી એ શહેર નાશ પામ્યું હતું. એટલે હવે તું ખાંડવપ્રસ્થનું શહેર અને રાજ્ય ફરી ફૂલાવજે.
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચ કૃતલક્ષણાઃ। ત્વદ્ભક્ત્યા જન્તવશ્ચાન્યે ભજન્ત્યેવ પુરં શુભમ્
બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્રો, દરેક પોતપોતાના ધર્મમાં સ્થિર, અને બીજા બધા પ્રજાજનો પણ તારી ભક્તિથી એ પવિત્ર શહેરનું સન્માન કરે છે.
પુરં રાષ્ટ્રં સમૃદ્ધં વૈ ધનધાન્યસમાકુલમ્। તસ્માદ્ગચ્છસ્વ કૌન્તેય ભ્રાતૃભિઃ સહિતોઽનઘ
એ શહેર અને રાજ્ય ધન અને અનાજથી ભરપૂર છે. એટલે, કુંતીપુત્ર, તું તારા ભાઈઓ સાથે ત્યાં જા, પાપરહિત.
પ્રતિગૃહ્ય તુ તદ્વાક્યં તસ્મૈ સર્વે પ્રણમ્ય ચ। રથૈર્નાગૈર્હયૈશ્ચાપિ સહિતાસ્તુ પદાતિભિઃ
એ વચન સ્વીકારી અને ધૃતરાષ્ટ્રને વંદન કરીને, બધા પાંડવો રથ, હાથી, ઘોડા અને પગદળ સાથે નીકળી પડ્યા.
પ્રતસ્થિરે તતો ઘોષસંયુક્તૈઃ સ્યન્દનૈર્વરૈઃ। તાન્દૃષ્ટ્વા નાગરાઃ સર્વે ભક્ત્યા ચૈવ પ્રતસ્થિરે
પછી તેઓ સંગીતથી સજ્જ ઉત્તમ રથોમાં ચડીને ચાલ્યા. તેમને જોઈને બધા નાગરિકો પણ ભક્તિપૂર્વક તેમની સાથે ચાલવા લાગ્યા.
ગચ્છતઃ પાણ્ડવૈઃ સાર્ધં દૃષ્ટ્વા નાગપુરાલયાત્। પાણ્ડવૈઃ સહિતા ગન્તું નાર્હતેતિ ચ નાગરાન્
પાંડવો સાથે જતા જોઈને, નાગપુરના નાગરિકોએ કહ્યું કે તેઓ પાંડવો સાથે ન જાય.