કૌતૂહલેન નગરં પૂર્યમાણમિવાભવત્। યત્ર તે પુરુષવ્યાઘ્રાઃ શોકદુઃખસમન્વિતાઃ
લોકોમાં ઉત્સાહથી શહેર જાણે ભરાઈ ગયું હતું, જ્યાં એ વાઘ જેવા પુરુષો દુઃખ અને શોકથી ભરેલા પ્રવેશી રહ્યા હતા.
નિર્ગતાશ્ચ પુરાત્પૂર્વં ધૃતરાષ્ટ્રપ્રબાધિતાઃ। પુનર્નિવૃત્તા દિષ્ટ્યા વૈ સહ માત્રા પરન્તપાઃ
જે previously ધૃતરાષ્ટ્રના દબાણથી શહેર છોડીને ગયા હતા, તે પરંતપ પાંડવો હવે માતા સાથે શુભ સંજોગે પાછા ફર્યા.
ઇત્યેવમીરિતા વાચો જનૈઃ પ્રિયચિકીર્ષુભિઃ।' તત ઉચ્ચાવચા વાચઃ પ્રિયાઃ સર્વત્ર ભારત
લોકોએ પ્રેમ દર્શાવવા માટે એવી વાણી ઉચ્ચારી; પછી, હે ભારત, સર્વત્ર મીઠા અને વિવિધ પ્રકારની વાતો થવા લાગી.
અયં સ પુરુષવ્યાઘ્રઃ પુનરાયાતિ ધર્મવિત્
આ રહ્યો એ ધર્મને જાણનારો પુરુષસિંહ ફરી પાછો આવી રહ્યો છે.
યો નઃ સ્વાનિવ દાયાદાન્ધર્મેણ પરિરક્ષતિ। અદ્ય પાણ્ડુર્મહારાજો વનાદિવ મનઃપ્રિયમ્
જે આપણાં વારસદારોનું પોતાનાં જેવું રક્ષણ કરે છે, આજે પાંડુ મહારાજ, જે સૌના હૃદયને પ્રિય છે, જંગલમાંથી પાછા આવ્યા છે.
આગતશ્ચૈવમસ્માકં ચિકીર્ષન્નાત્ર સંશયઃ। કિં ન્વદ્ય સુકૃતં કર્મ સર્વેષાં નઃ પ્રિયં પરમ્
એમ આપણાં માટે કલ્યાણ કરવા ઈચ્છીને આવ્યા છે—આમાં કોઈ શંકા નથી; આજે એવું કયું સારા કર્મ કર્યું છે કે આપણાં સૌને આટલું આનંદ મળ્યું છે?
યન્નઃ કુન્તીસુતા વીરા ભર્તારઃ પુનરાગતાઃ। યદિ દત્તં યદિ હુતં યદિ વાપ્યસ્તિ નસ્તપઃ। તેન તિષ્ઠન્તુ નગરે પાણ્ડવાઃ શરદાં શતમ્
કુંતીપુત્ર વીર પતિઓ ફરી પાછા આવ્યા છે—જો આપણે કશું દાન કર્યું હોય, યજ્ઞમાં અર્પણ કર્યું હોય કે તપ કર્યું હોય, તો એ પુણ્યથી પાંડવો શહેરમાં સો વર્ષ સુધી વસે એવી પ્રાર્થના કરીએ.
તતસ્તે ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય ભીષ્મસ્ય ચ મહાત્મનઃ। અન્યેષાં ચ તદર્હાણાં ચક્રુઃ પાદાભિવન્દનમ્
પછી તેમણે ધૃતરાષ્ટ્ર, મહાન આત્માવાળા ભીષ્મ અને અન્ય વડીલોના પગે વંદન કર્યું.
પૃષ્ટાસ્તુ કુશલપ્રશ્નં સર્વેણ નગરેણ તે। સમાવિશન્ત વેશ્માનિ ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય શાસનાત્
શહેરના સૌ લોકોએ તેમની કુશળતા પુછી, પછી ધૃતરાષ્ટ્રના આદેશે પોતાના ઘરોમાં પ્રવેશ્યા.
દુર્યોધનસ્ય મહિષી કાશિરાજસુતા તદા। ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રાણાં વધૂભિઃ સહિતા તદા
એ સમયે દુર્યોધનની રાણી, કાશીરાજની પુત્રી, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની પત્નીઓ સાથે હતી.
પાઞ્ચાલીં પ્રતિજગ્રાહ સાધ્વીં શ્રિયમિવાપરામ્। પૂજયામાસ પૂજાર્હાં શચીદેવીમિવાગતામ્
તેણીએ પાવન પાંદળીનું આવકાર્યું, જાણે બીજી લક્ષ્મી આવી હોય, અને શચીદેવી જેવી પૂજનીય છે એમ સન્માન આપ્યું.
વવન્દે તત્ર ગાન્ધારીં કૃષ્ણયા સહ માધવી। આશિષશ્ચ પ્રયુક્ત્વા તુ પાઞ્ચાલીં પરિષસ્વજે
ત્યાં માધવી અને કૃષ્ણાએ મળીને ગાંધીારીને વંદન કર્યું; આશીર્વાદ આપી પાંદળી拥કી.
પરિષ્વજ્યૈવ ગાન્ધારી કૃષ્ણાં કમલલોચનામ્। પુત્રાણાં મમ પાઞ્ચાલી મૃત્યુરેવેત્યમન્યત
ગાંધીારીએ કમળની આંખવાળી કૃષ્ણાને ચાંપતાં મનમાં વિચાર્યું—'પાંદળી તો મારા પુત્રો માટે મૃત્યુરૂપ છે.'
સંચિન્ત્ય વિદુરં પ્રાહ યુક્તિતઃ સુબલાત્મજા। કુન્તીં રાજસુતાં ક્ષત્તઃ સવધૂં સપરિચ્છદામ્
આ રીતે વિચારીને સુબલપુત્રી ગાંધીારીએ વિદુરને યોગ્ય રીતે કહ્યું: 'ક્ષત્ત, રાણી કુંતીને તેમની વહુઓ અને દાસીઓ સાથે લાવો.'
પાણ્ડોર્નિવેશનં શીઘ્રં નીયતાં યદિ રોચતે। કરણેન મુહૂર્તેન નક્ષત્રેણ શુભે તિથૌ
જો તમને મન પડે તો, પાંડુપુત્રોનું નિવાસ વહેલી તકે સારા શુભ મુહૂર્તે, શુભ તિથિ અને નક્ષત્રમાં, સર્વવિધ વિધિપૂર્વક તૈયાર કરો.
યથા સુખં તથા કુન્તી રંસ્યતે સ્વગૃહે સુતૈઃ। તથેત્યેવ તદા ક્ષત્તા કારયામાસ તત્તથા
કુંતી પોતાના ઘરમાં પોતાના પુત્રો સાથે સુખથી રહી શકે એ માટે, કક્ષપાલે તરત જ જે રીતે કહ્યું તેમ બધું ગોઠવી દીધું.
પૂજયામાસુરત્યર્થં બાન્ધવાઃ પાણ્ડવાંસ્તદા। નાગરાઃ શ્રેણિમુખ્યાશ્ચ પૂજયન્તિ સ્મ પાણ્ડવાન્
એ સમયે પાંડવોના સગા-સંબંધીઓએ પાંડવોનું ખૂબ આદરપૂર્વક સન્માન કર્યું; શહેરવાસીઓ અને વેપારીવર્ગના આગેવાનો પણ પાંડવોને માન આપતા હતા.
ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપઃ કર્ણો બાહ્લીકઃ સસુતસ્તદા। શાસનાદ્ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય અકુર્વન્નતિથિક્રિયામ્
પછી ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ અને બાહ્લિક પોતાના પુત્ર સાથે, ધૃતરાષ્ટ્રના આદેશે, અતિથિસત્કારની ફરજ બજાવતા હતા.
એવં વિહરતાં તેષાં પાણ્ડવાનાં મહાત્મનામ્। નેતા સર્વસ્ય કાર્યસ્ય વિદુરો રાજશાસનાત્
જ્યારે એ મહાન આત્માવાળા પાંડવો આનંદથી વિહાર કરતા હતા, ત્યારે વિદુર રાજાના આદેશથી તેમનાં બધાં કામકાજ સંભાળતા હતા.
વિશ્રાન્તાસ્તે મહાત્માનઃ કંચિત્કાલં સકેશવાઃ। આહૂતા ધૃતરાષ્ટ્રેણ રાજ્ઞા શાન્તનવેન ચ
એ મહાન આત્માઓ અને કેશવ થોડો સમય ત્યાં આરામ કરતા રહ્યા, કારણ કે તેમને ધૃતરાષ્ટ્ર રાજા અને શાંતનુપુત્રે બોલાવ્યા હતા.
ભ્રાતૃભિઃ સહ કૌન્તેય નિબોધેદં વચો મમ। `પાણ્ડુના વર્ધિતં રાજ્યં પાણ્ડુના પાલિતં જગત્
કુંતીપુત્ર, તું અને તારા ભાઈઓ મારા આ વચન સાંભળો: પાંડુએ આ રાજ્ય ઊભું કર્યું અને પાંડુએ જ જગતનું રક્ષણ કર્યું.
શાસનાન્મમ કૌન્તેય મમ ભ્રાતા મહાબલઃ। કૃતવાન્દુષ્કરં કર્મ નિત્યમેવ વિશાંપતે
કુંતીપુત્ર, મારા આદેશથી મારા ભાઈએ, જે મહાબળવાન છે, હંમેશાં અઘરા કાર્યો કર્યા છે, હે રાજાઓના રાજા.
તસ્માત્ત્વમપિ કૌન્તેય શાસનં કુરુ મા ચિરમ્। મમ પુત્રા દુરાત્માનઃ સર્વેઽહંકારસંયુતાઃ
એથી, કુંતીપુત્ર, તું પણ વિલંબ કર્યા વિના મારા આદેશનું પાલન કર; કારણ કે મારા બધા પુત્રો દુષ્ટ અને અહંકારથી ભરેલા છે.
શાસનં ન કરિષ્યન્તિ મમ નિત્યં યુધિષ્ઠિર। સ્વકાર્યનિરતૈર્નિત્યમવલિપ્તૈર્દુરાત્મભિઃ
હે યુધિષ્ઠિર, મારા પુત્રો હંમેશાં પોતાના કામમાં જ લાગેલા, અહંકારથી ભરેલા અને દુષ્ટ મનવાળા છે, એ ક્યારેય મારા આદેશનું પાલન કરશે નહીં.
પુનર્વૈ વિગ્રહો મા ભૂત્ખાણ્ડવપ્રસ્થમાવિશ। ન હિ વો વસતસ્તત્ર કશ્ચિચ્છક્તઃ પ્રબાધિતુમ્
પછી ફરી ઝઘડો ન થાય, તું ખાંડવપ્રસ્થમાં પ્રવેશ કર; ત્યાં તું વસે ત્યારે તને કોઈ તકલીફ આપી શકશે નહીં.
સંરક્ષ્યમાણાન્પાર્થેન ત્રિદશાનિવ વજ્રિણા। અર્ધરાજ્યં તુ સંપ્રાપ્ય ખાણ્ડવપ્રસ્થણાવિશ
પાર્થ દ્વારા જેમ દેવતાઓ વજ્રધારી ઈન્દ્રથી સુરક્ષિત રહે છે તેમ, તું અર્ધું રાજ્ય પામીને ખાંડવપ્રસ્થમાં પ્રવેશ કર.
કેશવો યદિ મન્યતે તત્કર્તવ્યમસંશયમ્
કેશવને જો યોગ્ય લાગે, તો એ કામ નિશ્ચયે કરવું જોઈએ.
પ્રતિગૃહ્ય તુ તદ્વાક્યં નૃપં સર્વે પ્રણમ્ય ચ। `વાસુદેવેન સંમન્ત્ર્ય પાણ્ડવાઃ સમુપાવિશન્
પછી એ વચન સ્વીકારી, બધાએ રાજાને વંદન કર્યું; વાસુદેવ સાથે ચર્ચા કરીને પાંડવો બેઠા.
અભિષેકસ્ય સંભારાન્ક્ષત્તરાનય મા ચિરમ્। અભિષિક્તં કરિષ્યામિ હ્યદ્ય વૈ કુરુનન્દનમ્
કક્ષપાલ, રાજતિલક માટેની સામગ્રી વહેલી તકે લાવ; આજે હું કુરુઓના આનંદને રાજા તરીકે અભિષેક કરીશ.
બ્રાહ્મણા નૈગમશ્રેષ્ઠાઃ શ્રેણીમુખ્યાશ્ચ સર્વતઃ। આહૂયન્તાં પ્રકૃતયો બાન્ધવાશ્ચ વિશેષતઃ
બ્રાહ્મણો, શ્રેષ્ઠ વેપારીઓ, સર્વ દિશાના વેપારીવર્ગના આગેવાનો, પ્રજાજનો અને ખાસ કરીને સગા-સંબંધીઓને બોલાવો.