ભીષ્મઃ શાન્તનવો વિદ્વાન્દ્રોણશ્ચ ભગવાનૃષિઃ। `હિતં ચ પરમં સત્યમબ્રૂતાં વાક્યમુત્તમમ્।' હિતં ચ પરમં વાક્યં ત્વં ચ સત્યં બ્રવીષિ મામ્
ભીષ્મ, શાંતનુપુત્ર, વિદ્વાન, અને દ્રોણ, મહાન ઋષિ, તેમણે સૌથી હિતકારી અને સત્ય વાક્ય કહ્યું; તમે પણ મને સત્ય કહો છો.
યથૈવ પાણ્ડોસ્તે વીરાઃ કુન્તીપુત્રા મહારથાઃ। તથૈવ ધર્મતઃ સર્વે મમ પુત્રા ન સંશયઃ
કુંતીપુત્ર પાંડવો જેમ વીર અને મહારથિ છે, તેમ જ મારા બધા પુત્રો પણ ધર્મથી એવા છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
યથૈવ મમ પુત્રાણામિદં રાજ્યં વિધીયતે। તથૈવ પાણ્ડુપુત્રાણામિદં રાજ્યં ન સંશયઃ
જેમ મારા પુત્રોને આ રાજ્ય મળ્યું છે, તેમ પાંડુના પુત્રોને પણ આ રાજ્ય મળ્યું છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
ક્ષત્તરાનય ગચ્છૈતાન્સહ માત્રા સુસત્કૃતાન્। તયા ચ દેવરૂપિણ્યા કૃષ્ણયા સહ ભારત
ક્ષત્તર, તું જઈને એમને તેમની માતા સાથે અને દેવરૂપિ કૃષ્ણા સાથે સન્માનપૂર્વક અહીં લાવ.
દિષ્ટ્યા જીવન્તિ તે પાર્થા દિષ્ટ્યા જીવતિ સા પૃથા। દિષ્ટ્યા દ્રુપદકન્યાં ચ લબ્ધવન્તો મહારથાઃ
સૌભાગ્યથી પૃથાના પુત્રો જીવિત છે, સૌભાગ્યથી કુંતી પણ જીવિત છે અને સૌભાગ્યથી મહારથીઓએ દ્રુપદની પુત્રી પણ મેળવી છે.
દિષ્ટ્યા વર્ધામહે સર્વે દિષ્ટ્યા શાન્તઃ પુરોચનઃ। દિષ્ટ્યા મમ પરં દુઃખમપનીતં મહાદ્યુતે
સૌભાગ્યથી આપણે બધા સુખી છીએ, સૌભાગ્યથી પુરોચન શાંત થયો છે અને સૌભાગ્યથી મારા મનનું મોટું દુઃખ પણ દૂર થયું છે.
એવમુક્તસ્તતઃ ક્ષત્તા રથમારુહ્ય શીઘ્રગમ્। આગાત્કતિપયાહોભિઃ પાઞ્ચાલાન્રાજધર્મવિત્
આ રીતે કહ્યું પછી, ક્ષત્તર જલ્દી જ રથમાં બેઠા અને થોડા જ દિવસોમાં રાજધર્મ જાણનારા પાંચાલો પાસે પહોંચ્યા.
તતો જગામ વિદુરો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય શાસનાત્। સકાશં યજ્ઞસેનસ્ય પાણ્ડવાનાં ચ ભારત
પછી વિદુર ધૃતરાષ્ટ્રના આદેશે યજ્ઞસેન અને પાંડવો પાસે ગયા.
સમુપાદાય રત્નાનિ વસૂનિ વિવિધાનિ ચ। દ્રૌપદ્યાઃ પાણ્ડવાનાં ચ યજ્ઞસેનસ્ય ચૈવ હ
એમણે દ્રૌપદી, પાંડવો અને યજ્ઞસેન માટે અનેક પ્રકારના રત્નો અને ધનસંપત્તિ સાથે લઈ ગયા.
તત્ર ગત્વા સ ધર્મજ્ઞઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ। દ્રુપદં ન્યાયતો રાજન્સંયુક્તમુપતસ્થિવાન્
ત્યાં પહોંચી, ધર્મ જાણનારા અને સર્વ શાસ્ત્રોમાં નિષ્ણાત એ વિદુરે રાજા દ્રુપદને યોગ્ય રીતે મળ્યા.
સ ચાપિ પ્રતિજગ્રાહ ધર્મેણ વિદુરં તતઃ। ચક્રતુશ્ચ યથાન્યાયં કુશલપ્રશ્નસંવિદમ્
દ્રુપદે પણ ધર્મ પ્રમાણે વિદુરનું સ્વાગત કર્યું અને બંનેએ પરસ્પર સુખ-દુઃખ પૂછ્યા.
દદર્શ પાણ્ડવાંસ્તત્ર વાસુદેવં ચ ભારત। સ્નેહાત્પરિષ્વજ્ય સ તાન્પપ્રચ્છાનામયં તતઃ
ત્યાં વિદુરે પાંડવો અને વાસુદેવને જોયા; પ્રેમથી એમને ભેટી અને પછી એમની તબિયત પૂછ્યા.
તૈશ્ચાપ્યમિતબુદ્દિઃ સ પૂજિતો હિ યથાક્રમમ્। વચનાદ્ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય સ્નેહયુક્તં પુનઃપુનઃ
અનંત બુદ્ધિવાળા પાંડવો અને બીજાઓએ વિદુરનું યોગ્ય રીતે સન્માન કર્યું; ધૃતરાષ્ટ્રના સંદેશા પ્રમાણે વિદુરે વારંવાર પ્રેમથી એમની ખેરખબર લીધી.
પપ્રચ્છાનામયં રાજંસ્તતસ્તાન્પાણ્ડુનન્દનાન્। પ્રદદૌ ચાપિ રત્નાનિ વિવિધાનિ વસૂનિ ચ
પછી એમણે પાંડુના પુત્રોની તબિયત પૂછ્યા અને એમને અનેક પ્રકારના રત્નો તથા ધન આપ્યું.
પાણ્ડવાનાં ચ કુન્ત્યાશ્ચ દ્રૌપદ્યાશ્ચ વિશાંપતે। દ્રુપદસ્ય ચ પુત્રાણાં યથા દત્તાનિ કૌરવૈઃ
પાંડવો, કુંતી, દ્રૌપદી અને દ્રુપદના પુત્રોને પણ, જેમ કૌરવો તરફથી મળ્યું હતું તેમ, એ બધું આપ્યું.
પ્રોવાચ ચામિતમતિઃ પ્રશ્રિતં વિનયાન્વિતઃ। દ્રુપદં પાણ્ડુપુત્રાણાં સન્નિધૌ કેશવસ્ય ચ
પછી વિદુરે વિનમ્રતા અને આદર સાથે, પાંડવો અને કેશવની હાજરીમાં, દ્રુપદને સંમાને વાત કરી.
રાજઞ્છૃણુ સહામાત્યઃ સપુત્રશ્ચ વચો મમ। ધૃતરાષ્ટ્રઃ સપુત્રસ્ત્વાં સહામાત્યઃ સબાન્ધવઃ
રાજા, તારા પુત્રો અને મંત્રીઓ સાથે મારી વાત સાંભળ—ધૃતરાષ્ટ્ર પોતાના પુત્રો, મંત્રીઓ અને સંબંધીઓ સાથે,
અબ્રવીત્કુશલં રાજન્પ્રીયમાણઃ પુનઃપુનઃ। પ્રીતિમાંસ્તે દૃઢં ચાપિ સંબન્ધેન નરાધિપ
વારંવાર તારી ખેરખબર પૂછે છે અને આ સંબંધથી તને પ્રીતિપૂર્વક માને છે, રાજા.
તથા ભીષ્મઃ શાન્તનવઃ કૌરવૈઃ સહ સર્વશઃ। કુશલં ત્વાં મહાપ્રાજ્ઞઃ સર્વતઃ પરિપૃચ્છતિ
એ જ રીતે શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મ પણ બધા કૌરવો સાથે તારી સર્વ રીતે સુખ-શાંતિ પૂછે છે.
ભારદ્વાજો મહાપ્રાજ્ઞો દ્રોણઃ પ્રિયસખસ્તવ। સમાશ્લેષમુપેત્ય ત્વાં કુશલં પરિપૃચ્છતિ
ભારદ્વાજપુત્ર વિદ્વાન દ્રોણ, તારો પ્રિય મિત્ર, તને મળીને તને પ્રેમથી ભેટી તારી તબિયત પૂછે છે.
ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ પાઞ્ચાલ્ય ત્વયા સંબન્ધમેયિવાન્। કૃતાર્થં મન્યતેત્માનં તથા સર્વેઽપિ કૌરવાઃ
પાંચાલી, ધૃતરાષ્ટ્ર હવે તમારો સંબંધીએ થયો છે; એ પોતાને ખૂબ ધન્ય માને છે અને બધા કૌરવો પણ એ જ રીતે ખુશ છે.
ન તથા રાજ્યસંપ્રાપ્તિસ્તેષાં પ્રીતિકરી મતા। યથા સંબન્ધકં પ્રાપ્ય યજ્ઞસેન ત્વયા સહ
યજ્ઞસેન, એમને રાજ્ય મળવાથી એટલી ખુશી નથી થઈ જેટલી તમારી સાથે સંબંધી થવાથી થઈ છે.
એતદ્વિદિત્વા તુ ભવાન્પ્રસ્થાપયતુ પાણ્ડવાન્। દ્રષ્ટું હિ પાણ્ડુપુત્રાંશ્ચ ત્વરન્તિ કુરવો ભૃશમ્
આ વાત જાણીને, તમારે પાંડવોને મોકલવા જોઈએ; કેમ કે કુરુઓને પાંડુપુત્રોને જોવા માટે બહુ ઉત્સુકતા છે.
વિપ્રોષિતા દીર્ઘકાલમેતે ચાપિ નરર્ષભાઃ। ઉત્સુકા નગરં દ્રષ્ટું ભવિષ્યન્તિ તથા પૃથા
આ મહાન પુરુષો લાંબા સમયથી દૂર રહ્યા છે; તેઓ અને પૃથા પણ શહેર જોવા માટે આતુર બનશે.
કૃષ્ણામપિ ચ પાઞ્ચાલીં સર્વાઃ કુરુવરસ્ત્રિયઃ। દ્રષ્ટુકામાઃ પ્રતીક્ષ્તે પુરં ચ વિષયાશ્ચ નઃ
કુરુ વંશની બધી સ્ત્રીઓ પણ પંચાલી કૃષ્ણાને જોવા માટે રાહ જોઈ રહી છે અને આપણું શહેર તથા પ્રદેશ પણ તેની રાહે છે.
સ ભવાન્પાણ્ડુપુત્રાણામાજ્ઞાપયતુ મા ચિરમ્। ગમનં સહદારાણામેતદત્ર મતં મમ
એથી, તમારે વિલંબ કર્યા વિના પાંડવોને પત્નીઓ સાથે જવા માટે આજ્ઞા આપવી જોઈએ; એ જ મારી સલાહ છે.
નિસૃષ્ટેષુ ત્વયા રાજન્પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ। તતોઽહં પ્રેષયિષ્યામિ ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય શીઘ્રગાન્। આગમિષ્યન્તિ કૌન્તેયાઃ કુન્તી ચ સહ કૃષ્ણયા
રાજા, જ્યારે તમે મહાન આત્માવાળા પાંડવોને મોકલી દેશો, પછી હું ધૃતરાષ્ટ્રને તરત સંદેશા મોકલીશ; કુંતીપુત્રો, કુંતી અને કૃષ્ણા સાથે અહીં આવી જશે.
એવમેતન્મહાપ્રાજ્ઞ યથાત્થ વિદુરાદ્ય મામ્। મમાપિ પરમો હર્ષઃ સંબન્ધેઽસ્મિન્કૃતે પ્રભો
વિદુર, today તમે જે કહ્યું એ સાચું છે; આ સંબંધથી મને પણ ખૂબ આનંદ થયો છે.
ગમનં ચાપિ યુક્તં સ્યાદ્દૃઢમેષાં મહાત્મનામ્। ન તુ તાવન્મયા યુક્તમેતદ્વક્તું સ્વયં ગિરા
આ મહાન આત્માઓ માટે જવું યોગ્ય અને સ્થિર રહેશે; પણ એ વાત હું પોતે બોલું એ યોગ્ય નથી.
યદા તુ મન્યતે વીરઃ કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। ભીમસેનાર્જુનૌ ચૈવ યમૌ ચ પુરુષર્ષભૌ
જ્યારે કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન, અર્જુન અને માદ્રીના બંને પુત્રો એ યોગ્ય માને,