તતઃ પ્રીતમનાઃ ક્ષત્તા ધૃતરાષ્ટ્રં વિશાંપતે। ઉવાચ દિષ્ટ્યા કુરવો વર્ધ્ત ઇતિ વિસ્મિતઃ
વિદુર, આનંદિત મનથી, ધૃતરાષ્ટ્રને કહ્યું, 'ભાગ્યથી કુરુઓ ફળીભૂત થાય છે,' અને આશ્ચર્યથી કહ્યું.
વૈચિત્રવીર્યસ્તુ નૃપો નિશમ્ય વિદુરસ્ય તત્। અબ્રવીત્પરમપ્રીતો દિષ્ટ્યા દિષ્ટ્યેતિ ભારત
વૈચિત્રવીર્યના પુત્ર રાજા ધૃતરાષ્ટ્રે વિદુરના શબ્દો સાંભળીને, ખૂબ ખુશ થઈને, 'ભાગ્યથી, ભાગ્યથી, હે ભારત!' એમ કહ્યું.
મન્યતે સ વૃતં પુત્રં જ્યેષ્ઠં દ્રુપદકન્યયા। દુર્યોધનમવિજ્ઞાનાત્પ્રજ્ઞાચક્ષુર્નરેશ્વરઃ
રાજા, સમજણ વગર, માને છે કે દ્રુપદની દીકરીએ તેના મોટાભાઈ દુર્યોધનને પસંદ કર્યો છે.
અથ ત્વાજ્ઞાપયામાસ દ્રૌપદ્યા ભૂષણં બહુ। આનીયતાં વૈ કૃષ્ણેતિ પુત્રં દુર્યોધનં તદા
પછી તેણે આજ્ઞા આપી, 'દ્રૌપદીના અનેક આભૂષણો લાવો, કૃષ્ણા માટે,' અને પોતાના પુત્ર દુર્યોધનને બોલાવ્યો.
અથ સ્મ પશ્ચાદ્વિદુર આચખ્યાવમ્બિકાત્મજમ્। કૌરવ્યા ઇતિ સામાન્યાન્ન મન્યેથાસ્તવાત્મજાન્
પછી વિદુરે અંબિકા પુત્રને સમજાવ્યું કે કૌરવો માત્ર તેના પુત્રો નથી, પણ બધા કુરુવંશના વંશજો છે.
વર્ધન્ત ઇતિ મદ્વાક્યાદ્વર્ધિતાઃ પાણ્ડુનન્દનાઃ। કૃષ્ણયા સંવૃતાઃ પાર્થા વિમુક્તા રાજસઙ્ગરાત્
'મારા શબ્દથી તેઓ ફળીભૂત થાય,' એમ કહ્યું; 'પાંડુના પુત્રો કૃષ્ણા સાથે જોડાઈ રાજસભામાંથી બચી ગયા છે.'
દિષ્ટ્યા કુશલિનો રાજન્પૂજિતા દ્રુપદેન ચ
ભાગ્યથી, રાજા, તેઓ સુરક્ષિત છે અને દ્રુપદ દ્વારા પણ સન્માનિત છે.
એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં વિદુરસ્ય નરાધિપઃ। આકારચ્છાદનાર્થાય દિષ્ટ્યાદિષ્ટ્યેતિ ચાબ્રવીત્
વિદુરના શબ્દો સાંભળીને, રાજાએ સાચી વાત છુપાવવા માટે વારંવાર 'ભાગ્યથી, ભાગ્યથી' એમ કહ્યું.
એવં વિદુર ભદ્રં તે યદિ જીવન્તિ પાણ્ડવાઃ। ન મમૌ મે તનૌ પ્રીતિસ્ત્વદ્વાક્યામૃતસંભવા
વિદુર, તને શુભ આશીર્વાદ — જો પાંડવો જીવતા હોય, તો પણ મારા હૃદયમાં આનંદ નથી, તારા મીઠા શબ્દો પણ મને ખુશી આપતા નથી.
સાધ્વાચારતયા તેષાં સંબન્ધો દ્રુપદેન ચ। બભૂવ પરમશ્લાઘ્યો દિષ્ટ્યાદિષ્ટ્યેતિ ચાબ્રવીત્
તેમના સારા વર્તનને કારણે દ્રુપદ સાથે તેમનો સંબંધ બહુ જ વખાણવા લાયક છે; 'સૌભાગ્યથી, બહુ સારા ભાગ્યથી' એમ કહીને મેં કહ્યું.
અન્વવાયે વસોર્જાતઃ પ્રવરે માત્સ્યકે કુલે। વૃત્તવિદ્યાતપોવૃદ્ધઃ પાર્થિવાનાં ચ સંમતઃ
વસુના વંશમાં, ઉત્તમ માથ્સ્ય કુળમાં જન્મેલો, આ માણસ વર્તન, જ્ઞાન અને તપમાં આગળ છે અને રાજાઓમાં બહુ માન્ય છે.
પુત્રાશ્ચાસ્ય તથા પૌત્રાઃ સર્વે સુચરિતવ્રતાઃ। તેષાં સંબન્ધિનશ્ચાન્યે બહવઃ સુમહાબલાઃ
તેના પુત્રો અને પૌત્રો, બધા સારા વ્રત ધરાવતા છે; અને તેમના સંબંધમાં ઘણા શક્તિશાળી મિત્રો પણ જોડાયેલા છે.
યથૈવ પાણ્ડોઃ પુત્રાસ્તે તતોઽપ્યભ્યધિકા મમ। સેયમભ્યધિકાન્યેભ્યો વૃત્તિર્વિદુર મે મતા
પાંડુના પુત્રો જેમ છે, એમ જ — ખરેખર, એથી પણ વધારે — એ લોકો મારા માટે છે; વિદુર, હું એમ માનું છું કે આ વર્તન બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
યા પ્રીતિઃ પાણ્ડુપુત્રેષુ ન સાઽન્યત્ર મમાભિભો। નિત્યોઽયં ચિન્તિતઃ ક્ષત્તઃ સત્યં સત્યેન શપે
પાંડુના પુત્રો માટે જે પ્રેમ છે, એ બીજાં માટે નથી, ઓ શક્તિશાળી; આ વાત મારી હંમેશા મનમાં રહે છે, ક્ષત્ત, અને હું સત્યની શપથ લઉં છું.
યત્તે કુશલિનો વીરાઃ પાણ્ડુપુત્રા મહારથાઃ। મિત્રવન્તોઽભવન્પુત્રા દુર્યોધનમુખાસ્તથા
તમારા શૂરવીર પુત્રો, મહા રથ પાંડવો, સારી રીતે છે અને મારા પુત્રો — દુર્યોધન સહિત — સાથે મિત્રતા રાખે છે, એ મને ખબર છે.
મયા શ્રુતં યદા વહ્નેર્દગ્ધાઃ પાણ્ડુસુતા ઇતિ। તદાઽદહ્યં દિવારાત્રં ન ભોક્ષ્યે ન સ્વપામિ ચ
જ્યારે મેં સાંભળ્યું કે પાંડુના પુત્રો અગ્નિમાં બળી ગયા, ત્યારે દુ:ખમાં હું દિવસ-રાતે ન તો ખાઈ શક્યો, ન તો ઊંઘી શક્યો.
અસહાયાશ્ચં મે પુત્રા લૂનપક્ષા ઇવ દ્વિજાઃ। તત્ત્વતઃ શૃણુ મે ક્ષત્તઃ સુસહાયાઃ સુતા મમ। અદ્ય વૈ સ્થિરસામ્રાજ્યમાચન્દ્રાર્કં મમાભવત્
મારા પુત્રો સહાય વગર, પાંખ કપાયેલા પક્ષીઓ જેવા હતા; પણ, ક્ષત્ત, સાચી વાત સાંભળ — હવે મારા પુત્રો પાસે મજબૂત સહાય છે, અને આજે મારું રાજ સૂર્ય-ચંદ્ર જેટલું સ્થિર અને લાંબું છે.
કો હિ દ્રુપદમાસાદ્ય મિત્રં ક્ષત્તઃ સબાન્ધવમ્। ન બુભૂષેદ્ભવેનાર્થી ગતશ્રીરપિ પાર્થિવઃ
ક્ષત્ત, drupad જેવા મિત્ર અને તેના પરિવારને પામ્યા પછી, કોણ છે જે જીવવું ન ઇચ્છે — ભલે રાજાએ પોતાનું સૌભાગ્ય ગુમાવ્યું હોય?
તં તથા ભાષમાણં તુ વિદુરઃ પ્રત્યભાષત। નિત્યં ભવતુ તે બુદ્ધિરેષા રાજઞ્છતં સમાઃ। ઇત્યુક્ત્વા પ્રયયૌ રાજન્વિદુરઃ સ્વં નિવેશનમ્
એમ બોલતા માણસને વિદુરે કહ્યું: 'રાજા, તારી આ સમજ હંમેશા, સો વર્ષ સુધી રહે.' એમ કહીને વિદુર પોતાના ઘરે ચાલ્યો ગયો.
તતો દુર્યોધનશ્ચાપિ રાધેયશ્ચ વિશાંપતે। ધૃતરાષ્ટ્રમુપાગમ્ય વચોઽબ્રૂતામિદં તદા
પછી દુર્યોધન અને કર્ન, ઓ લોકોના સ્વામી, ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે આવ્યા અને એમણે આ શબ્દો કહ્યું.
સન્નિધૌ વિદુરસ્ય ત્વાં દોષં વક્તું ન શક્નુવઃ। વિવિક્તમિતિ વક્ષ્યાવઃ કિં તવેદં ચિકીર્ષિતમ્
વિદુરની હાજરીમાં અમે તારો દોષ કહી શક્યા નહીં; હવે એકાંતમાં અમે કહીએ છીએ — તું શું કરવા ઈચ્છે છે?
સપત્નવૃદ્ધિં યત્તાત મન્યસે વૃદ્ધિમાત્મનઃ। અભિષ્ટૌષિ ચ યત્ક્ષત્તુઃ સમીપે દ્વિપદાંવર
પિતા, તું દુશ્મનોની વૃદ્ધિને પોતાનો લાભ માને છે, અને ક્ષત્તને બધા સામે વખાણે છે, ઓ શ્રેષ્ઠ માણસ.
અન્યસ્મિન્નૃપ કર્તવ્યે ત્વમન્યત્કુરુષેઽનઘ। તેષાં બલવિઘાતો હિ કર્તવ્યસ્તાત નિત્યશઃ
રાજા, જ્યારે એક કામ કરવું હોય, ત્યારે તું બીજું કરે છે; પણ, પિતા, તેમનો બળ હંમેશા ઓછું કરવું જરૂરી છે.
તે વયં પ્રાપ્તકાલસ્ય ચિકીર્ષાં મન્ત્રયામહે। યથા નો ન ગ્રસેયુસ્તે સપુત્રબલબાન્ધવાન્
અમે હવે વિચાર કરીએ છીએ કે શું કરવું જોઈએ, જેથી તેઓ — તેમના પુત્રો, બળ અને મિત્રો સાથે — અમને હરાવી ન શકે.
દુર્યોધનેનૈવમુક્તઃ કર્ણેન ચ વિશાંપતે। પુત્રં ચ સૂતપુત્રં ચ ધૃતરાષ્ટ્રોઽબ્રવીદિદમ્
દુર્યોધન અને કર્ને એમ કહ્યું ત્યારે, ઓ લોકોના સ્વામી, ધૃતરાષ્ટ્રે પોતાના પુત્ર અને રથ ચાલકના પુત્રને કહ્યું.
અહમપ્યેવમેવૈતચ્ચિકીર્ષામિ યથા યુવામ્। વિવેક્તું નાહમિચ્છામિ ત્વાકારં વિદુરં પ્રતિ
હું પણ એ જ રીતે કરવું ઈચ્છું છું, જેમ તમે બંને ઇચ્છો છો; પણ વિદુર વિશે મારી ઈચ્છા હું ખુલ્લી કરવા ઈચ્છતો નથી.
તતસ્તેષાં ગુણાનેવ કીર્તયામિ વિશેષતઃ। નાવબુધ્યેત વિદુરો મમાભિપ્રાયમિઙ્ગિતૈઃ
પછી હું ખાસ કરીને તેમના ગુણોનું વર્ણન કરીશ; વિદુર મારા હાવભાવથી મારી મનશા સમજશે નહીં.
યચ્ચ ત્વં મન્યસે પ્રાપ્તં તદ્બ્રવીહિ સુયોધન। રાધેય મન્યસે યચ્ચ પ્રાપ્તકાલં વદાશુ મે
સુયોધન, તને જે યોગ્ય લાગે છે તે બોલ; અને રાધેય, તને જે યોગ્ય સમય લાગતો હોય તે જલદી મને કહેજે.
અદ્ય તાન્કુશલૈર્વિપ્રૈઃ સુગુપ્તૈરાપ્તકારિભિઃ। કુન્તીપુત્રાન્ભેદયામો માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ
આજે, ચાલો કુશળ અને વિશ્વાસુ બ્રાહ્મણો દ્વારા કુંતીપુત્રો અને માદ્રીના પુત્ર પાંડવોને અલગ કરીએ.
અથવા દ્રુપદો રાજા મહદ્ભિર્વિત્તસંચયૈઃ। પુત્રાશ્ચાસ્ય પ્રલોભ્યન્તામમાત્યાશ્ચૈવ સર્વશઃ
અથવા, રાજા દ્રુપદ અને તેના બધા પુત્રો તથા મંત્રીઓએ મોટી સંપત્તિ આપીને લલચાવા જોઈએ.