તૈઃ શરૈરાહતં કર્ણં ધ્વજયષ્ટિમુપાશ્રિતમ્। અપોવાહ રથાચ્ચાશુ સૂતઃ પરપુરંજયમ્
તે તીરસોથી ઘાયલ કર્ણ ધ્વજના કાંડા પકડીને ઊભો રહ્યો, અને તેના રથચાલકે તેને ઝડપથી રથમાંથી દૂર લઈ ગયો.
તતઃ પરાજિતે કર્ણે ધાર્તરાષ્ટ્રાન્મહાભયમ્। વિવેશ સમુદગ્રાંશ્ચ પાણ્ડવાન્પ્રસમીક્ષ્ય તુ
કર્ણને હરાવ્યા પછી ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોમાં મોટો ભય છવાઈ ગયો, અને પાંડવો તેમની વધતી શક્તિ સાથે નિહાળી રહ્યા.
તત્પ્રકમ્પિતમત્યર્થં તદ્દૃષ્ટ્વા સૌબલો બલમ્। ગિરા મધુરયા ચાપિ સમાશ્વાસયતાસકૃત્
પોતાની સેના બહુ હલાઈ ગઈ જોઈને, સૌબલાએ મીઠા શબ્દોથી વારંવાર તેમને હિંમત આપી.
ધાર્તરાષ્ટ્રૈસ્તતઃ સર્વૈર્દુર્યોધનપુરઃસરૈઃ। ધૃતં તત્પુનરેવાસીદ્બલં પાર્થપ્રપીડિતમ્
પછી ધૃતરાષ્ટ્રના બધા પુત્રો, દુર્યોધનના નેતૃત્વમાં, પાર્થે ઘેરાયેલા હોવા છતાં ફરીથી પોતાની સેના સંભાળી.
તતો દુર્યોધનં દૃષ્ટ્વા ભીમો ભીમપરાક્રમઃ। અક્રુધ્યત્સ મહાબાહુરગારં જાતુષં સ્મરન્
પછી ભીમ, જે ભયંકર પરાક્રમ ધરાવે છે, દુર્યોધનને જોઈને ગુસ્સે થયો, અને લાકના મહેલની યાદ આવી.
તતઃ સંગ્રામશિરસિ દદર્શ વિપુલદ્રુમમ્। આયામભૂતં તિષ્ઠન્તં સ્કન્ધપઞ્ચાશદુન્નતમ્
યુદ્ધના શિખરે, તેણે એક વિશાળ વૃક્ષ જોયું, જે પચાસ ડાળીઓ સાથે ઊંચું અને પહોળું ઊભું હતું.
મહાસ્કન્ધં મહોત્સેધં શક્રધ્વજમિવોચ્છ્રિતમ્। તમુત્પાઠ્ય ચ પાણિભ્યામુદ્યમ્ય ચરણાવપિ
મોટા થડ અને ઊંચાઈવાળું, ઇન્દ્રના ધ્વજ જેવું ઊંચું, ભીમે તેને હાથથી ઉખાડી અને પગથી પણ ઉંચું કરી લીધું.
અભિપેદે પરાન્સઙ્ખ્યે વજ્રપાણિરિવાસુરાન્। ભીમસેનભયાર્તાનિ ફલ્ગુનાભિહતાનિ ચ
ભીમ વજ્રપાણી જેવો અસુરો પર દોડી ગયો, અને ભીમસેનના ભયથી અને અર્જુનના પ્રહારોને કારણે શત્રુઓ ભાગી ગયા.
ન શેકુસ્તાન્યનીકાનિ ધાર્તરાષ્ટ્રાણ્યુદીક્ષિતુમ્। તાનિ સંભ્રાન્તયોધાનિ શ્રાન્તવાજિગજાનિ ચ
ધૃતરાષ્ટ્રના સેનાઓ, તેમના યોદ્ધાઓ ગભરાઈ ગયા અને ઘોડા-હાથી થાકી ગયા, તેઓ સામે જોઈ પણ શક્યા નહીં.
દિશઃ પ્રાકાલયદ્ભીમો દિવીવાભ્રાણિ મારુતઃ। તાન્નિવૃત્તાન્નિરાનન્દાન્નરવારણવાજિનઃ
ભીમે તેમને દરેક દિશામાં ફેલાવી દીધા, જેમ કે પવન આકાશમાં વાદળોને ફેલાવે છે; એ માણસો, હાથી અને ઘોડા નિરાનંદ થઈ પાછા ફર્યા.
નાનુસસ્રુર્ન ચાજઘ્નુર્નોચુઃ કિંચિચ્ચ દારુણમ્। સ્વમેવ શિબિરં જગ્મુઃ ક્ષત્રિયાઃ શરવિક્ષતાઃ
તેઓએ પીછો કર્યો નહીં, માર્યો પણ નહીં, કે કોઈ કઠોર શબ્દ પણ બોલ્યો નહીં; ક્ષત્રિયો, તીરસથી ઘાયલ, પોતાના શિબિરમાં ગયા.
પરેઽપ્યભિયયુર્હૃષ્ટાઃ પુરં પૌરસુખાવહાઃ। મુહૂર્તમભવદ્યુદ્ધં તેષાં વૈ પાણ્ડવૈઃ સહ
બીજાઓ પણ આનંદથી શહેરમાં પ્રવેશ્યા, શહેરના લોકો માટે સુખ લાવ્યા; પાંડવો સાથે તેમનું યુદ્ધ માત્ર ક્ષણભર ચાલ્યું.
યાવત્તદ્યુદ્ધમભવન્મહદ્દેવાસુરોપમમ્। તાવદેવાભવચ્છાન્તં નિવૃત્તા વૈ મહારથાઃ
જ્યાં સુધી એ મહાન યુદ્ધ, જે દેવો અને અસુરો વચ્ચેના યુદ્ધ જેવું હતું, ચાલ્યું, ત્યાં સુધી તે યથાવત્ ચાલતું રહ્યું; પછી શાંતિ થઈ ગઈ અને મહારથીઓ પાછા વળ્યા.
સુવ્રતં ચક્રિરે સર્વે સુવૃતામબ્રુવન્વધૂમ્। કૃતાર્થં દ્રુપદં ચોચુર્ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ચ પાર્ષતમ્
બધા લોકોએ સારા વર્તન માટે પ્રશંસા કરી અને વધૂની સરાહના કરી; તેઓએ દ્રુપદ અને ધૃષ્ટદ્યુમ્નને પોતાનું કામ પૂરું કર્યું છે એમ કહ્યું.
શકુનિઃ સિન્ધુરાજશ્ચ કર્ણદુર્યોધનાવપિ। તેષાં તદાભવદ્દુઃખં હૃદિ વાચા તુ નાબ્રુવન્
શકુની, સિંધુના રાજા, કર્ણ અને દુર્યોધન—આ બધાના હૃદયમાં દુ:ખ ઊભું થયું, પણ તેમણે એ દુ:ખ શબ્દોમાં વ્યક્ત કર્યું નહીં.
તતઃ પ્રયાતા રાજાનઃ સર્વ એવ યથાગતમ્। ધાર્તરાષ્ટ્રા હિ તે સર્વે ગતા નાગપુરં તદા
પછી બધા રાજાઓ જેમ આવ્યા હતા તેમ જ પાછા ગયા; ધૃતરાષ્ટ્રના બધા પુત્રો એ સમયે નાગપુર ગયા.
પ્રાગેવ પૂર્નિરોધાત્તુ પાણ્ડવૈરશ્વસાદિનઃ। પ્રેષિતા ગચ્છતારિષ્ટાનસ્માનાખ્યાત શૌરયે
પાંદવોએ ઘોડા પર ચડીને, મંડપ સાફ થાય એ પહેલાં જ, દૂતને આગળ મોકલી દીધા કે શૌરીને આ ઘટના જાણ કરવી.
તેઽચિરેણૈવ કાલેન સંપ્રાપ્તા યાદવીં પુરીમ્। ઊચુઃ સંકર્ષણોપેન્દ્રૌ વચનં વચનક્ષમૌ
થોડી જ વારમાં તેઓ યાદવોની નગરમાં પહોંચ્યા અને સંકર્ષણ તથા ઉપેન્દ્રને, જે વાતમાં ધીરજ ધરતા હતા, વાત કહી.
કુશલં પાણ્ડવાઃ સર્વાનાહુઃ સ્માન્ધકવૃષ્ણયઃ। આત્મનશ્ચાહતાનાહુર્વિમુક્તાઞ્જાતુષાદ્ગૃહાત્
અંધક-વૃષ્ણિઓએ બધા પાંદવોની કૂશળતા પૂછવી અને પોતે લાકડાની મહેલમાંથી મુક્ત થયા છે એ વિશે પણ જાણકારી લીધી.
સમાજે દ્રૌપદીં લબ્ધામાહૂ રાજીવલોચનામ્। આત્મનઃ સદૃશીં સર્વૈઃ શીલવૃત્તસમાધિભિઃ
સભામાં, તેઓએ દ્રૌપદી વિશે વાત કરી—જે કમળ જેવી આંખો ધરાવે છે, અને જે તેમને દરેક રીતે યોગ્ય છે, તેના શીલ, વર્તન અને સ્થિરતા માટે બધા દ્વારા પ્રશંસિત.
તચ્છ્રુત્વા વચનં કૃષ્ણસ્તાનુવાચોત્તરં વચઃ। સર્વમેતદહં જાને વધાત્તસ્ય તુ રક્ષસઃ
આ વાત સાંભળીને કૃષ્ણે જવાબ આપ્યો: 'હું આ બધું જાણું છું, એ રાક્ષસના સંહાર સહિત.'
તત ઉદ્યોજયામાસ માધવશ્ચતુરઙ્ગિણીમ્। સેનામુપાનયત્તૂર્ણં પાઞ્ચાલનગરીં પ્રતિ
પછી માધવે ચતુરંગી સેના તૈયાર કરવા આદેશ આપ્યો અને ઝડપથી એ પાંચાલ નગર તરફ લઈ ગયો.
તતઃ સંકર્ષણશ્ચૈવ કેશવશ્ચ મહાબલઃ। યાદવૈઃ સહ સર્વૈશ્ચ પાણ્ડવાનભિજગ્મતુઃ
પછી સંકર્ષણ અને મહાબલિ કેશવ, બધા યાદવો સાથે, પાંદવો પાસે ગયા.
પિતૃષ્વસારં સંપૂજ્ય નત્વા ચૈવ તુ યાદવીમ્। દ્રૌપદીં ભૂષણૈઃ શુભ્રૈર્ભૂષયિત્વા યથાવિધિ
પિતૃપક્ષની બહેનને સન્માન આપીને અને યાદવીને નમન કરીને, તેમણે દ્રૌપદીને સુંદર આભૂષણોથી, યોગ્ય રીતે, શણગાર્યું.
પાણ્ડવાન્હર્ષયિત્વા તુ પૂજયામાસતુશ્ચ તાન્। ન્યાયતઃ પૂજિતૌ રાજ્ઞા દ્રુપદેન મહાત્મના
પાંદવોને આનંદિત કર્યા પછી, તેમણે પાંદવોનું પણ સન્માન કર્યું; અને મહાન આત્મા દ્રુપદ રાજાએ તેમને યોગ્ય રીતે સન્માન આપ્યો.
યાદવાઃ પૂજિતાઃ સર્વે પાણ્ડવૈશ્ચ મહાત્મભિઃ। રેમિરે પાણ્ડવૈઃ સાર્ધં તે પાઞ્ચાલપુરે તદા
બધા યાદવો મહાન પાંદવો દ્વારા સન્માનિત થયા અને એ સમયે પાંચાલ નગરમાં પાંદવો સાથે આનંદ કર્યો.
વૃત્તે સ્વયંવરે ચૈવ રાજાનઃ સર્વ એવ તે। યથાગતં વિપ્રજગ્મુર્વિદિત્વા પાણ્ડવાન્વૃતાન્
જ્યારે સ્વયંવર પૂરુ થયું, ત્યારે બધા રાજાઓ, પાંદવો પસંદ થયાં છે એ જાણીને, જેમ આવ્યા હતા તેમ જ પાછા ગયા.
અથ દુર્યોધનો રાજા વિમના ભ્રાતૃભિઃ સહ। અશ્વત્થામ્ના માતુલેન કર્ણેન ચ કૃપેણ ચ
પછી રાજા દુર્યોધન, નિરાશ થઈ, પોતાના ભાઈઓ, અશ્વત્થામા, માતુલ, કર્ણ અને કૃપા સાથે ચાલ્યો ગયો.
વિનિવૃત્તો વૃતં દૃષ્ટ્વા દ્રૌપદ્યા શ્વેતવાહનમ્। તં તુ દુઃશાસનોઽવ્રીડો મન્દંમન્દમિવાબ્રવીત્
દ્રૌપદી દ્વારા શ્વેત ઘોડાવાળા પસંદ થયાં છે એ જોઈને, દુ:શાસન નિ:શંક થઈ, ધીમે ધીમે એમને કહ્યું.
યદ્યસૌ બ્રાહ્મણો ન સ્યાદ્વિન્દેત દ્રૌપદીં ન સઃ। ન હિ તં તત્ત્વતો રાજન્વેદ કશ્ચિદ્ધનંજયમ્
'જો એ બ્રાહ્મણ ન હોત, તો દ્રૌપદીને જીત્યો ન હોત; કારણ કે, રાજા, ધનંજયને સાચા અર્થમાં કોઈ જાણતો નથી.'