પુત્રા દ્રુપદરાજસ્ય બલવન્તો જયૈષિણઃ। દ્રુપદસ્ય મહાવીર્યઃ પાણ્ડરોષ્ણીષકેતનઃ
દ્રુપદ રાજાના પુત્રો, બલવાન અને વિજય માટે ઉત્સુક, અને દ્રુપદ પોતે, મહા પરાક્રમી, સફેદ પાગડી ધ્વજ તરીકે ધરાવતા.
પાણ્ડરવ્યજનચ્છત્રઃ પાણ્ડરધ્વજવાહનઃ। સ પુત્રગણમધ્યસ્થઃ શુશુભે રાજસત્તમઃ
સફેદ પંખો અને છત્ર, સફેદ ધ્વજવાળો રથ, એ રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, પોતાના પુત્રો વચ્ચે ચમકતો હતો.
ચન્દ્રમા જ્યોતિષાં મધ્યે પૌર્ણમાસ્યામિવોદિતઃ। અથોદ્ધૂતપતાકાગ્રમજિહ્મગતિમવ્યયમ્
જેમ પૂર્ણિમાની રાતે તારા વચ્ચે ચાંદ્રમા ઉગે છે, તેમ એ ધ્વજની ટોચો લહેરાતી, સીધી અને અડીખમ ચાલ સાથે દેખાયો.
દ્રુપદાનીકમાયાન્તં કુરુસૈન્યમભિદ્રવત્। તયોરુભયતો જજ્ઞે તેષાં તુ તુમુલઃ સ્વનઃ
દ્રુપદની સેના આગળ વધી, કુરુ સેનાના સામે દોડી; બંને તરફ જોરદાર અવાજ ઉઠ્યો.
બલયોઃ સંપ્રસરતોઃ સરિતાં સ્રોતસોરિવ। પ્રકીર્ણરથનાગાશ્વૈસ્તાન્યનીકાનિ સર્વશઃ
બંને સેનાઓ નદીઓના પ્રવાહ જેવી આગળ વધી, અને રથ, હાથી, ઘોડા બધે વિખેરાઈ ગયાં.
જ્યોતીંષઈવ પ્રકીર્ણાનિ સર્વતઃ પ્રચકાશિરે। ઉત્કૃષ્ટભેરીનિનદે સંપ્રવૃત્તે મહારવે
બધી બાજુ એ વિખેરાયેલી લાઈટ જેવી ચમકતી હતી; મહા રણમાં ભેરી અને શંખના ગર્જન સાથે જોરદાર અવાજ શરૂ થયો.
અમર્ષિતા મહાત્માનઃ પાણ્ડવા નિર્યયુસ્તતઃ। રથાંશ્ચ મેઘનિર્ઘોષાન્યુક્તાન્પરમવાજિભિઃ
પાંડવોએ, જેમના મનમાં ગુસ્સો ભરેલો હતો અને જે મહાન આત્માવાળા હતા, વજ્રના ઘડાકા જેવો અવાજ કરતી અને શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ જોડાયેલી રથ પર ચડીને બહાર નીકળ્યા.
ધૂન્વન્તો ધ્વજિનઃ શુભ્રાનાસ્થાય ભરતર્ષભાઃ। તતઃ પાણ્ડુસુતાન્દૃષ્ટ્વા રથસ્થાનાત્તકાર્મુકાન્
ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓએ ચમકતા ધ્વજોને ઝાંખી, રથ પર ચડીને પાંડુના પુત્રોને તીક્ષ્ણ ધનુષ સાથે ઉભા જોઈને—
નૃપાણામભવત્કમ્પો વેપથુર્હૃદયેષુ ચ। નિર્યાતેષ્વથ પાર્થેષુ દ્રોપદં તદ્બલં રણે
રાજાઓના મનમાં ભય અને હૃદયમાં કંપન પેદા થયું; પણ પાંડવોએ આગળ વધતા, યુદ્ધમાં દ્રુપદની સેના આનંદ અને વિજયની આશાથી ભરાઈ ગઈ.
આવિશત્પરમો હર્ષઃ પ્રમોદશ્ચ જયં પ્રતિ। સુમુહૂર્તં વ્યતિકરઃ સૈન્યાનામભવદ્ભૃશમ્
દ્રુપદની સેના માટે વિજયની આશા સાથે ખૂબ આનંદ અને ઉત્સાહ છવાઈ ગયો; થોડા સમય માટે બંને સેનાઓ વચ્ચે ભારે અથડામણ થઈ.
તતો દ્વન્દ્વમયુધ્યન્ત મૃત્યું કૃત્વા પુરસ્કૃતમ્। જઘ્નતુઃ સમરે તસ્મિન્સુમિત્રપ્રિયદર્શનૌ
પછી, મૃત્યુને આગળ રાખીને, બધા જોડીઓમાં યુદ્ધ કરવા લાગ્યા; એ યુદ્ધમાં સુમિત્ર અને પ્રિયદર્શન બંને માર્યા ગયા.
જયદ્રથશ્ચ કર્ણશ્ચ પશ્યતઃ સવ્યસાચિનઃ। અર્જુનઃ પ્રેક્ષ્ય નિહતૌ સૌમિત્રપ્રિયદર્શનૌ
જયદ્રથ અને કર્ણે, અર્જુનના નજર સામે, સુમિત્ર અને પ્રિયદર્શનને માર્યા; તેમને મૃત્યુ પામેલા જોઈ, અર્જુન—
જયદ્રથસુતં તત્ર જઘાન પિતુરન્તિકે। વૃષસેનાદવરજં સુદામાનં ધનંજયઃ
ત્યાં, અર્જુને જયદ્રથના પુત્ર અને વૃષસેનાના નાના ભાઈ સુદામાને, તેના પિતાના સામે જ, માર્યો.
કર્ણપુત્રં મહેષ્વાસં રથનીડાદપાતયત્। તૌ સુતૌ નિહતૌ દૃષ્ટ્વા રાજસિંહૌ તરસ્વિનૌ
મહાન ધનુર્ધારી અર્જુને કર્ણના પુત્રને, જે મહાન યોદ્ધા હતો, રથ પરથી નીચે પાડી દીધો; તેમના બે વીર પુત્રોને મૃત્યુ પામેલા જોઈ—
નામૃષ્યેતાં મહાબાહૂ પ્રહારમિવ સદ્ગજૌ। તૌ જગ્મતુરસંભ્રાન્તૌ ફલ્ગુનસ્ય રથંપ્રતિ
મહાન બાહુવાળા એ બે રાજાઓ, જેમ મહાન હાથીઓ પ્રહાર સહન કરી શકતા નથી, તેમ એ દુઃખ સહન કરી શક્યા નહીં; અને નિર્ભય થઈને અર્જુનના રથ તરફ આગળ વધ્યા.
પ્રતિમુક્તતલત્રાણૌ શપમાનૌ પરસ્પરમ્। સન્નિપાતસ્તયોરાસીદતિઘોરો મહામૃધે
એ બંનેએ તલવારના કવચ પહેરીને, એકબીજાને શાપ આપતા, સામસામે આવ્યા; એ મહાન યુદ્ધમાં તેમના વચ્ચે ભયાનક અથડામણ થઈ.
વૃત્રશમ્બરયોઃ સઙ્ક્યે વજ્રિણેવ મહારણે। ત્રીનશ્વાઞ્જઘ્નતુસ્તસ્ય ફલ્ગુનસ્ય નર્ષભૌ
વૃત્ર અને શંબરના યુદ્ધમાં વજ્રધારી દેવની જેમ, એ બંને પુરુષસિંહોએ અર્જુનના ત્રણ ઘોડાઓને માર્યા.
તતઃ કિલિકિલાશબ્દઃ કુરૂણામભવત્તદા। તાન્હયાન્નિહતાન્દૃષ્ટ્વા ભીમસેનઃ પ્રતાપવાન્
પછી, કુરુઓમાં ભારે કલકલનો અવાજ થયો; એ ઘોડાઓને મૃત્યુ પામેલા જોઈ, પરાક્રમી ભીમસેન—
નિમેષાન્તરમાત્રેણ રથમશ્વૈરયોજયત્। ઉપયાતં રથં દૃષ્ટ્વા દુર્યોધનપુરઃસરૌ
એક પળમાં જ નવા ઘોડાઓ રથમાં જોડ્યા; એ રીતે તૈયાર થયેલો રથ જોઈ, દુર્યોધન અને તેના સાથીઓ—
સૌબલઃ સૌમદત્તિશ્ચ સમેયાતાં પરન્તપૌ। તૈઃ પઞ્ચભિરદીનાત્મા ભીમસેનો મહાબલઃ
સૌબલ અને સૌમદત્તિ, દુશ્મનોનો નાશ કરનારા, આગળ આવ્યા; એ પાંચ યોદ્ધાઓ સાથે, મહાબલી ભીમસેન—
અયુધ્યત તદા વીરૈરિન્દ્રિયાર્થૈરિવેશ્વરઃ। તૈર્નિરુદ્ધો ન સંત્રાસં જગામ સમિતિંજયઃ
પછી, એ વીરોએ સાથે યુદ્ધ કર્યું, જેમ ઈન્દ્રિયોની વસ્તુઓ સાથે સ્વામી યુદ્ધ કરે છે; તેમ છતાં, એના દ્વારા ઘેરાયેલા ભીમસેનને ડર લાગ્યો નહીં.
પઞ્ચભિર્દ્વિરદૈર્મત્તૈર્નિરુદ્ધ ઇવ કેસરી। તસ્યૈતે યુગપત્પઞ્ચ પઞ્ચભિર્નિશિતૈઃ શરૈઃ
પાંચ ઉગ્ર હાથીઓથી ઘેરાયેલા સિંહની જેમ, એ પાંચે યોદ્ધાઓએ એક સાથે, પાંચ તીક્ષ્ણ બાણો વડે—
સારથિં વાજિનશ્ચૈવ નિન્યુર્વૈવસ્વતક્ષયમ્। હતાશ્વાત્સ્યન્દનશ્રેષ્ઠાદવરુહ્ય મહારથઃ
અર્જુનના રથના સારથિ અને ઘોડાઓને માર્યા, અને તેમને યમલોકમાં મોકલી દીધા; ઘોડાઓ મૃત્યુ પામ્યા અને રથ નાશ થયો, તો મહારથી રથમાંથી નીચે ઉતર્યો.
ચચાર વિવિધાન્માર્ગાનસિમુદ્યમ્ય પાણ્ડવઃ। અશ્વસ્કન્ધેષુ ચક્રેષુ યુગેષ્વીષાસુ ચૈવ હિ
પાંડવએ, હાથમાં તલવાર લઈને, અનેક દિશાઓમાં ચાલ્યો—ક્યારે ઘોડાની પીઠ પર, ક્યારે રથના ચકરા પર, ક્યારે યોકમાં અને ક્યારે બાણના શાફ્ટ પર.
વ્યચરત્પાતયઞ્શત્રૂન્સુપર્ણ ઇવ ભોગિનઃ। વિધનુષ્કં વિકવચં વિરથં ચ સમીક્ષ્ય તમ્
તે શત્રુઓ પર સુપર્ણ જેવો સાપો પર હુમલો કરે તેમ ફરી રહ્યો, અને જ્યારે તેણે તેને ધનુષ, કવચ અને રથ વગર જોયો, ત્યારે હુમલો કર્યો.
અભિપેતુર્નવ્યાઘ્રા અર્જુનપ્રમુખા રથાઃ। ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ શિખણ્ડી ચ યમૌ ચ યુધિ દુર્જયૌ
પછી અર્જુનના નેતૃત્વમાં યુવાન વાઘ જેવા રથો ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શિખંડિ અને યુદ્ધમાં અપરાજિત યુમાઓ સાથે તેની સામે દોડી આવ્યા.
તસ્મિન્મહારથે યુદ્ધે પ્રવૃત્તે શરવૃષ્ટિભિઃ। રથધ્વજપતાકાશ્ચ સવર્મન્તરધીયત
મહાન રથયુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં તીરસની વરસાદ વરસી રહી હતી, અને રથોના ધ્વજ અને પતાકાઓ કવચની પાછળ છુપાઈ ગયા.
તત્પ્રવૃત્તં ચિરં કાલં યુદ્ધં સમમિવાભવત્। રથેન તાન્મહાબાહુરર્જુનો વ્યધમત્પુનઃ
યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલ્યું અને બંને પક્ષો સમાન લાગ્યા, પણ પછી શક્તિશાળી અર્જુને પોતાના રથથી ફરીથી તેમને વિખેર્યા.
તમાપતન્તં દૃષ્ટ્વેવ મહાબાહુર્ધનુર્ધરઃ। કર્ણોઽસ્ત્રવિદુષાં શ્રેષ્ઠો વારયામાસ સાયકૈઃ
તેને દોડી આવતો જોઈને, મહાબાહુ અને ધનુષધારી કર્ણ, જે શસ્ત્રવિદ્યા માં શ્રેષ્ઠ હતો, તીરસથી તેને રોકી દીધો.
સ તેનાભિહતઃ પાર્થો વાસવિર્વજ્રસન્નિભાન્। ત્રીઞ્શરાન્સંદધે ક્રુદ્ધો વધાત્ક્રુદ્ધસ્ય પાણ્ડવઃ
કર્ણના તીરસો ઇન્દ્રના વજ્ર સમાન હતા, અને પાંડવ ગુસ્સામાં ત્રણ તીરસો લઈને પોતાના ક્રોધિત શત્રુને મારવા તૈયાર થયો.