રાજંસ્તવાત્મજા કૃષ્ણા વેદ્યાં તેજસ્વિની શુભા। તસ્મિંસ્તસ્યા મનઃ સક્તં ન ચચાલ કદાચન
રાજા, તમારી પુત્રી કૃષ્ણા તેજસ્વી અને શુભ છે. તેનું મન હંમેશાં તેના પર જ અડગ રહ્યું, ક્યારેય ડગ્યું નહીં.
તથા પ્રણિહિતો હ્યાત્મા તસ્યાસ્તસ્મિન્દ્વિજોત્તમે
એમ કરીને, તેણીનું મન પણ એ મહાન બ્રાહ્મણ તરફ મજબૂતીથી જોડાયું હતું.
બ્રૂહિ તત્કારણં યેન બ્રહ્મન્નાલાયની શુભા। જાતા મમાધ્વરે કૃષ્મા સર્વવેદવિદાં વર
હે બ્રાહ્મણ, કહો તો સાચું, એવી શુભ નાલાયની મારા યજ્ઞમાં કૃષ્ણા રૂપે કેમ જન્મી, એનું કારણ શું છે? હે સર્વ વેદોમાં પારંગત શ્રેષ્ઠ, મને કહો.
શૃણુ રાજન્યથા હ્યસ્યા દત્તો રુદ્રેણ વૈ વરઃ। યદર્થં ચૈવ સંભૂતા તવ ગેહે યશસ્વિની
હે રાજા, સાંભળો, કેવી રીતે રુદ્રે તેણીને વરદાન આપ્યું હતું અને તે યશસ્વિ તમારા ઘરે કયા હેતુથી જન્મી.
હન્ત ત કથયિષ્યામિ કૃષ્માયાઃ પૌર્વદેહિકમ્। ઇન્દ્રસેનેતિ વિખ્યાતા પુરા નાલાયની શુભા
હા, હવે હું કૃષ્ણાની પૂર્વજાતિ વિશે કહું છું. એ શુભ નાલાયની પહેલાં ઇન્દ્રસેના નામે જાણીતી હતી.
મૌદ્ગલ્યસ્ય પતિમાસાદ્ય ચચાર વિગતજ્વરા। મૌદ્ગલ્યસ્ય મહર્ષેશ્ચ રમમાણસ્ય વૈ તયા
મૌદગલ્યને પતિ તરીકે પામી, તેણી નિર્વિકાર રહીને જીવન વિતાવ્યું. મહર્ષિ મૌદગલ્ય સાથે આનંદપૂર્વક રહી.
સંવત્સરગણા રાજન્વ્યતીયુઃ ક્ષણવત્તદા। તતઃ કદાચિદ્ધર્માત્મા તૃપ્તઃ કામૈર્વ્યરજ્યત
હે રાજા, વર્ષો વર્ષ વીતી ગયા, જાણે પળમાં જ. પછી ક્યારેક ધર્મનિષ્ઠ પતિ ભોગોમાં તૃપ્ત થઈ, વૈરાગી બન્યા.
અન્વિચ્છન્પરમં ધર્મં બ્રહ્મયોગપરોઽભવત્। ઉત્સસર્જ સ તાં વિપ્રઃ સા તદા ચાપતદ્ભુવિ। મૌદ્ગલ્યો રાજશાર્દૂલ તપોભિર્ભાવિતઃ સદા
પછી, પરમ ધર્મની શોધમાં તે બ્રહ્મયોગમાં લાગ્યા. તેમણે તેણીને છોડી દીધી, અને તે ધરતી પર પડી. હે રાજાવર, મૌદગલ્ય હંમેશાં તપથી પવિત્ર હતા.
પ્રસીદ ભગવન્મહ્યં ન મામુત્સ્રષ્ટુમર્હસિ। અવિતૃપ્તાસ્મિ બ્રહ્મર્ષે કામાનાં કામસેવનાત્
હે ભગવાન, કૃપા કરો, મને છોડી ન દો. હે બ્રહ્મર્ષિ, હું ઇચ્છાઓમાં તૃપ્ત નથી થઈ.
યસ્માત્ત્વં મામનિઃશઙ્કા હ્યવક્તવ્યં ભાષસે। આચરન્તી તપોવિઘ્નં તસ્માચ્છૃણુ વચો મમ
કારણ કે, તમે નિર્ભયપણે એવું બોલ્યા જે કહેવું યોગ્ય નહોતું, અને તપમાં વિઘ્ન ઊભું કર્યું, તેથી હવે મારા વચન સાંભળો.
ભવિષ્યસિ નૃલોકે ત્વં રાજપુત્રી યશસ્વિ। પાઞ્ચાલરાજસ્ય સુતા દ્રુપદસ્ય મહાત્મનઃ
તમે મનુષ્યલોકમાં પ્રસિદ્ધ રાજકન્યા બનશો, મહાન આત્માવાળા દ્રુપદ રાજાની પુત્રી તરીકે જન્મશો.
ભવિતારસ્તત્ર તવ પતયઃ પઞ્ચ વિપ્લુતાઃ। તૈઃ સાર્ધં મધુરાકારૈશ્ચિરં રતિમવાપ્સ્યસિ
ત્યાં તમારા પાંચ પતિઓ હશે, જે પ્રસિદ્ધ અને સુંદર સ્વરૂપવાળા હશે. તેમના સાથે તમે લાંબા સમય સુધી આનંદ માણશો.
સૈવં શપ્તા તુ વિમના વનં પ્રાગાદ્યશસ્વિની। ભોગૈરતૃપ્તા દેવેશં તપસાઽઽરાધયત્તદા
આવી રીતે શાપ મળતાં, યશસ્વિ દુઃખી થઈ વનમાં ગઈ. ભોગોમાં તૃપ્તિ ન મળતાં, તેણે દેવોના દેવને તપથી પ્રસન્ન કર્યો.
નિરાશીર્મારુતાહારા નિરાહારા તથૈવ ચ। અનુવર્તમાના ત્વાદિત્યં તથા પઞ્ચતપાભવત્
આશા છોડીને, હવામાં જીવતી અને ભોજન વિના રહી, તે સૂર્યનું અનુસરણ કરતી અને પાંચ પ્રકારના તપમાં લીન રહી.
તીવ્રેણ તપસા તસ્યાસ્તુષ્ટઃ પશુપતિઃ સ્વયમ્। વચં પ્રાદાત્તદા રુદ્રઃ સર્વલોકેશ્વરઃ પ્રભુઃ
તેણીનું તીવ્ર તપ જોઈ, પાશુપતિ સ્વયં પ્રસન્ન થયા. ત્યારે સર્વલોકના સ્વામી રુદ્રે તેણીને વચન આપ્યું.
ભવિષ્યતિ પરં જન્મ ભવિષ્યતિ વરાઙ્ગના। ભવિષ્યન્તિ પરં ભદ્રે પતયઃ પઞ્ચ વિશ્રુતાઃ
તારો જન્મ ઉત્તમ થશે, તું ગુણવંતી સ્ત્રી બનશે અને, હે સુભાગ્યવતી, તને પાંચ પ્રસિદ્ધ પતિઓ મળશે.
મહેન્દ્રવપુષઃ સર્વે મહેન્દ્રસમવિક્રમાઃ। તત્રસ્થા ચ મહત્કર્મ સુરાણાં ત્વં કરિષ્યસિ
બધા મહેન્દ્ર જેવા રૂપવાળા અને મહેન્દ્ર જેટલી શક્તિ ધરાવતા હશે. ત્યાં તું દેવોમાં મહાન કાર્યો કરશે.
એકઃ ખલુ મયા ભર્તા વૃતઃ પઞ્ચ ત્વિમે કથમ્। એકો ભવતિ નૈકસ્યા બહવસ્તદ્બ્રવીહિ મે
હું તો એક પતિ પસંદ કર્યો હતો, તો હવે આ પાંચ પતિઓ કેમ થશે? એક સ્ત્રીના ઘણા પતિ કેવી રીતે થઈ શકે, એ મને કહો.
પઞ્ચકૃત્વસ્ત્વયા ચોક્તઃ પતિં દેહીત્યહં પુનઃ। પઞ્ચતે પતયો ભદ્રે ભવિષ્યન્તિ સુખાવહાઃ
પાંચ વાર તું મને કહ્યુ કે, 'મને પતિ આપો'; એટલે, હે સુમધુરા, તને પાંચ પતિ મળશે, અને એ બધા તને સુખ આપશે.
ધર્મ એકઃ પતિઃ સ્ત્રીણાં પૂર્વમે પ્રકલ્પિતઃ। બહુપત્નીકતા પુંસો ધર્મશ્ચ બહુભિઃ કૃતઃ
સ્ત્રીઓ માટે એક પતિ હોવો એ ધર્મ છે, એ પહેલેથી જ નક્કી થયેલું છે; પુરુષો માટે ઘણી પત્નીઓ હોવી માન્ય છે, અને ધર્મ પણ ઘણા સાથે પાળવામાં આવે છે.
સ્ત્રીધર્મઃ પૂર્વમેવાયં નિર્મિતો મુનિભિઃ સદા। સહધર્મચરી ભર્તુરેકા એકસ્ય ચોચ્યતે
મુનિઓએ સ્ત્રીઓ માટેનો ધર્મ પહેલેથી જ નક્કી કર્યો છે – પતિના ધર્મમાં સાથી બનવી, અને એ પણ એક જ પતિ માટે કહેવાય છે.
એકો હિ ભર્તા નારીણાં કૌમાર ઇતિ લૌકિકઃ। આપત્સુ ચ નિયોગેન ભર્તુર્નાર્યાઃ પરઃ સ્મૃતઃ
લોકોમાં એવું માનવામાં આવે છે કે, યુવાવસ્થામાં સ્ત્રીનો એક જ પતિ હોય; પણ મુશ્કેલીમાં નિયમ પ્રમાણે બીજાને પતિ માનવામાં આવે છે.
ગચ્છેત ન તૃતીયં તુ તસ્યા નિષ્કૃતિરુચ્યતે। ચતુર્થે પતિતા નારી પઞ્ચમે વર્ધકી ભવેત્
સ્ત્રીએ ત્રીજા પુરુષ પાસે ન જવું જોઈએ, એ જ તેનું પ્રાયશ્ચિત માનવામાં આવે છે; ચોથા સાથે સંબંધી થવાથી સ્ત્રી પતિત બને છે, અને પાંચમા સાથે તો વેશ્યા ગણાય છે.
એવં ગતે ધર્મપથે ન વૃણે બહુપુંસ્કતામ્। અલોકાચરિતાત્ત્સમાત્કથં મુચ્યેય સઙ્કરાત્
હું ધર્મના માર્ગે ચાલીને ઘણી પતિઓ રાખવાનો વિચારતી નથી; તો પછી, પરંપરાના વિરુદ્ધ ચાલવાથી જે ગડબડ થાય છે, એમાંથી હું કેમ છુટું?
અનાવૃતાઃ પુરા નાર્યો હ્યાસઞ્શુધ્યન્તિ ચાર્તવે। સકૃદુક્તં ત્વયા નૈતન્નાધર્મસ્તે ભવિષ્યતિ
પહેલા સ્ત્રીઓ મુક્ત હતી અને ઋતુકાળે શુદ્ધ માનાતી; પણ તું એક જ વાર માંગ્યું છે, એટલે એ તારા માટે અધર્મ ગણાશે નહીં.
યદિ મે પતયઃ પઞ્ચ રતિમિચ્છામિ તૈર્મિથઃ। કૌમારં ચ ભવેત્સર્વૈઃ સંગમે સંગમે ચ મે
જો મારા પાંચ પતિ હોય અને હું એમની સાથે સુખ માણવા ઈચ્છું, તો દરેક મિલન વખતે મારું યુવપણું જળવાઈ રહે.
પતિશુશ્રૂષયા ચૈવ સિદ્ધિઃ પ્રાપ્તા મયા પુરા। ભોગેચ્છા ચ મયા પ્રાપ્તા સ ચ ભોગશ્ચ મે ભવેત્
પતિની સેવા કરીને મેં પહેલા સિદ્ધિ મેળવી છે; ભોગની ઇચ્છા પણ મને મળી છે, અને એ આનંદ પણ મને મળશે.
રતિશ્ચ ભદ્રે સિદ્ધિશ્ચ ન ભજેતે પરસ્પરમ્। ભોગાનાપ્સ્યસિ સિદ્ધિં ચ યોગેન ચ મહત્ત્વતામ્
હે ભદ્રે, રતિ અને સિદ્ધિ એકસાથે મળતી નથી; પણ તું યોગ અને મહાનતાથી બંને ભોગ અને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરશે.
અન્યદેહાન્તરે ચૈવ રૂપભાગ્યગુણાન્વિતા। પઞ્ચભિઃ પ્રાપ્ય કૌમારં મહાભાગા ભવિષ્યસિ
બીજા જન્મમાં તને રૂપ, ભાગ્ય અને ગુણ મળશે; અને તું પાંચ પતિઓ સાથે યુવપણું પામશે, અને ખૂબ ધન્ય બનશે.
ગચ્છ ગઙ્ગાજલસ્થા ચ નરં પશ્યસિ યં શુભે। તમાનય મમાભ્યાશં સુરરાજં શુચિસ્મિતે
હે સુંદર સ્મિતવાળી, હવે તું ગંગાના પાણીમાં ઊભી રહી, જે પુરુષને ત્યાં જુએ, એ દેવરાજને મારા પાસે લાવ.