તાનિ વૈ શરજાલાનિ કૌન્તેયોઽભ્યહનચ્છરૈઃ। જ્ઞાત્વા સર્વાઞ્શરાન્ઘોરાન્કર્ણોઽદાવદ્દ્રુતં બહિઃ
કૌંતેયે તે બાણોની વરસાદને પોતાના બાણોથી રોકી નાખી; અને પોતાના ભયાનક બધા બાણ નિષ્ફળ જતા જોઈ, કર્ણ ઝડપથી પાછો ફર્યો.
બ્રાહ્મં તેજસ્તદાઽજય્યં મન્યમાનો મહારથઃ। અપરસ્મિન્વનોદ્દેશે વીરૌ શલ્યવૃકોદરૌ
બ્રાહ્મણનું તેજ અપરાજેય છે એમ માની મહારથી કર્ણ બીજા જંગલના ભાગે ગયો, જ્યાં શલ્ય અને ભીમસેન જેવા વીર હાજર હતા.
બલિનૌ યુદ્ધસંપન્નૌ વિદ્યયા ચ બલેન ચ। અન્યોન્યમાહ્વયન્તૌ તુ મત્તાવિવ મહાગજૌ
બન્ને બળવાન અને યુદ્ધકૌશલ્યમાં પારંગત હતા, જ્ઞાન અને બળમાં સમાન, અને એકબીજાને લલકારતા, જાણે બે ઉન્મત્ત મહાઘોડા સામસામે ઊભા હોય.
મુષ્ટિભિર્જાનુભિશ્ચૈવ નિઘ્નન્તાવિતરેતરમ્। પ્રકર્ષણાકર્ષણયોરભ્યાકર્ષવિકર્ષણૈઃ
બન્ને એકબીજાને મુઠ્ઠી અને ઘૂંટણથી મારતા, ખેંચતા અને પછાડવાનો પ્રયાસ કરતા, બળથી એકબીજાને દબાવવા પ્રયત્ન કરતા.
આચકર્ષતુરન્યોન્યં મુષ્ટિભિશ્ચાપિ જઘ્નતુઃ। તતશ્ચટચટાશબ્દઃ સુઘોરો હ્યભવત્તયોઃ
એ બંનેએ એકબીજાને ખેંચ્યા અને મુઠીઓથી માર્યા; પછી બંને તરફથી ભયાનક ચડચડાટનો અવાજ આવ્યો.
પાષાણસંપાતનિભૈઃ પ્રહારૈરભિજઘ્નતુઃ। મુહૂર્તં તૌ તદાઽન્યોન્યં સમરે પર્યકર્ષતામ્
એ બંનેએ પથ્થર અથડાય તેવા ઘા માર્યા અને થોડો સમય માટે યુદ્ધમાં એકબીજાને ખેંચતા રહ્યા.
તતો ભીમઃ સમુત્ક્ષિપ્ય બાહુભ્યાં શલ્યમાહવે। અપાતયત્કુરુશ્રેષ્ઠો બ્રાહ્મણા જહસુસ્તદા
પછી ભીમએ યુદ્ધમાં પોતાના હાથથી શલ્યને ઉંચકી જમીન પર ફેંકી દીધો; ત્યારે કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા બ્રાહ્મણો હસ્યા.
તત્રાશ્ચર્યં ભીમસેનશ્ચકાર પુરુષર્ષભઃ। યચ્છલ્યં પાતિતં ભૂમૌ નાવધીદ્બલિનં બલી
ત્યાં ભીમસેને, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, અદ્ભુત કામ કર્યું: શલ્યને જમીન પર ફેંક્યા છતાં પણ, શક્તિશાળી ભીમે શક્તિશાળી શલ્યને મારી નાંખ્યો નહીં.
પાતિતે ભીમસેનેન શલ્યે કર્ણે ચ શઙ્કિતે। `વિસ્મયઃ પરમો જજ્ઞે સર્વેષાં પશ્યતાં નૃણામ્
ભીમસેને શલ્યને ફેંકી દીધા પછી અને કર્ણ ચિંતિત થયો ત્યારે, જોતા બધા લોકોમાં ભારે આશ્ચર્ય ફેલાયું.
તતો રાજસમૂહસ્ય પશ્યતો વૃક્ષમારુજત્। તતસ્તુ ભીમં સંજ્ઞાભિર્વારયામાસ ધર્મરાટ્
પછી રાજાઓની સભા જોઈ રહી હતી ત્યારે, શલ્ય વૃક્ષ પર ચડી ગયો; અને ધર્મરાજાએ સંકેત કરીને ભીમને રોક્યો.
આકારજ્ઞસ્તથા ભ્રાતુઃ પાણ્ડવોઽપિ ન્યવર્તત। ધર્મરાજશ્ચ કૌરવ્ય દુર્યોધનમમર્ષણમ્
પાંડવએ ભાઈના સંકેતને સમજીને પીછેહઠ કરી; અને ધર્મરાજાએ, હે કૌરવ, ગુસ્સે ભરેલા દુર્યોધનને અટકાવ્યો.
અયોધયત્સભામધ્યે પશ્યતાં વૈ મહીક્ષિતામ્। તતો દુર્યોધનસ્તં તુ હ્યવજ્ઞાય યુધિષ્ઠિરમ્
દુર્યોધને રાજાઓની સભામાં, સૌની સામે યુદ્ધ કર્યું; પછી તેણે યુધિષ્ઠિરને અવગણના કરી અને એ સમયે તેની સાથે યુદ્ધ કર્યું નહીં.
નાયોધયત્તદા તેન બલવાન્વૈ સુયોધનઃ। એતસ્મિન્નન્તરેઽવિધ્યદ્બાણેનાનતપર્વણા
એ સમયે ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિરે દુશ્મનોના વિનાશક દુર્યોધનને તીક્ષ્ણ બાણથી ઘાયલ કર્યો.
દુર્યોધનમમિત્રઘ્નં ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ। તતો દુર્યોધનઃ ક્રુદ્ધો દણ્ડાહત ઇવોરગઃ
પછી દુર્યોધન લાકડીના ઘા ખાધેલા સાપ જેવો ગુસ્સે થયો અને રાજાને પૂરી તાકાતથી સામે પડ્યો.
પ્રત્યયુધ્યત રાજાનં યત્નં પરમમાસ્થિતઃ। છિત્ત્વા રાજા ધનુઃ સજ્યં ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સંયુગે
દુર્યોધને પૂરી મહેનતથી રાજા સામે યુદ્ધ કર્યું; રાજાએ યુદ્ધમાં ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રનું તણાયેલું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને બાણવર્ષા કરી, પછી યુદ્ધસ્થળ છોડ્યું.
અભ્યવર્ષચ્છરૌઘૈસ્તં સ હિત્વા પ્રાદ્રવદ્રણમ્। દુઃશાસનસ્તુ સંક્રુદ્ધઃ સહદેવેન પાર્થિવ
રાજાએ દુશ્મન પર બાણવર્ષા કરી અને પછી યુદ્ધસ્થળ છોડ્યું; પણ દુઃશાસન ભારે ગુસ્સે થઈ સહદેવ સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો.
યુદ્ધ્વા ચ સુચિરં કાલં સહદેવેન નિર્જિતઃ। ઉત્સૃજ્ય ચ ધનુઃ સઙ્ખ્યે જાનુભ્યામવનીં ગતઃ। ઉત્થાય સોઽભિદુદ્રાવ સોસિં જગ્રાહ ચર્મ ચ
સહદેવ સાથે લાંબો સમય યુદ્ધ કર્યા પછી, દુઃશાસન હારી ગયો; તેણે યુદ્ધમાં ધનુષ્ય છોડી દીધું અને ઘૂંટણે પડી ગયો; પછી ઊભો રહી તલવાર અને ઢાલ લઈ દોડી આવ્યો.
વિકર્ણચિત્રસેનાભ્યાં નિગૃહીતશ્ચ કૌરવઃ। મા યુદ્ધમિતિ કૌરવ્ય બ્રાહ્મણેનાબલેન વૈ
વિકર્ણ અને ચિત્રસેનાએ કૌરવને રોકી લીધો; અને એક નિર્વળી બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'યુદ્ધ ન કરો, હે કૌરવ.'
દુઃસહો નકુલશ્ચોભૌ યુદ્ધં કર્તું સમુદ્યતૈ। તૌ દૃષ્ટ્વા કૌરવા યુદ્ધં વાક્યમૂચુર્મહાબલૌ
દુઃસહ અને નકુલ બંને યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક હતા; એ બંનેને જોઈ કૌરવો, જે મહાબલી હતા, એમણે કહ્યું:
નિવર્તન્તાં ભવન્તો વૈ કુતો વિપ્રેષુ ક્રૂરતા। દુર્બલા બ્રાહ્મણાશ્ચેમે ભવન્તો વૈ મહાબલાઃ
'તમે બધા પાછા વળો; બ્રાહ્મણો પર એવી ક્રૂરતા કેમ? આ બ્રાહ્મણો નિર્વળી છે અને તમે બધા મહાબલી છો.'
દ્વાવત્ર બ્રાહ્મણૌ ક્રૂરૌ વાય્વિન્દ્રસદૃશૌ બલે। યે વા કે વા નમસ્તેભ્યો ગચ્છામઃ સ્વપુરં વયમ્
'અહીં બે ભયાનક બ્રાહ્મણો છે, જે બળમાં પવન અને ઇન્દ્ર જેવા છે; એ જે કોણ હોય, તેમને વંદન કરીએ અને આપણે આપણા શહેરમાં પાછા જઈએ.'
એવં સંભાષમાણાસ્તે ન્યવર્તન્તાથ કૌરવાઃ। જહૃષુર્બ્રાહ્મણાસ્તત્ર સમેતાસ્તત્ર સઙ્ઘશઃ
આ રીતે વાત કરતાં કૌરવો પાછા વળી ગયા; અને ત્યાં ભેગા થયેલા બ્રાહ્મણો ટોળા-ટોળામાં આનંદિત થયા.
બહુશસ્તે તતસ્તત્ર ક્ષત્રિયા રણમૂર્ધનિ। પ્રેક્ષમાણાસ્તથાઽતિષ્ઠન્બ્રાહ્મણાંશ્ચ સમન્તતઃ
પછી ત્યાં અનેક ક્ષત્રિયોએ યુદ્ધભૂમિ પર ઊભા રહીને જોવું શરૂ કર્યું અને બ્રાહ્મણોને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધા.
બ્રાહ્મણાશ્ચ જયં પ્રાપ્તાઃ કન્યામાદાય નિર્યયુઃ। વિજિતે ભીમસેનેન શલ્યે કર્ણે ચ નિર્જિતે
ભીમસેને જીત મેળવી અને શલ્ય તથા કર્ણને હરાવી દીધા પછી બ્રાહ્મણોએ વિજય મેળવ્યો અને કન્યાને લઈને બહાર નીકળી ગયા.
દુર્યોધને ચાપયાતે તથા દુઃશાસને રણાત્।' શઙ્કિતાઃ સર્વરાજાનઃ પરિવવ્રુર્વૃકોદરમ્
જ્યારે દુર્યોધન અને દુઃશાસન યુદ્ધમાંથી પાછા ફર્યા, ત્યારે બધા રાજાઓ ડરીને ભીમસેનને ઘેરી લીધા.
ઊચુશ્ચ સહિતાસ્તત્ર સાધ્વિમૌ બ્રાહ્મણર્ષભૌ। વિજ્ઞાયેતાં ક્વજન્માનૌ ક્વનિવાસૌ તથૈવ ચ
ત્યાં એકઠા થયેલા સૌએ સાથે મળીને કહ્યું: 'આ બે મહાન બ્રાહ્મણ કોણ છે? એમનો વંશ અને વસવાટ ક્યાં છે, એ જાણવું જોઈએ.'
કો હિ રાધાસુતં કર્ણં શક્તો યોધયિતું રણે। અન્યત્ર રામાદ્દ્રોણાદ્વા પાણ્ડવાદ્વા કિરીટિનઃ
રાધાની પૌત્ર કર્ણ સાથે યુદ્ધમાં રામ, દ્રોણ અથવા મુગટધારી પાંડવ સિવાય બીજું કોણ લડી શકે?
કૃષ્ણાદ્વા દેવકીપુત્રાત્કૃપાદ્વાપિ શરદ્વતઃ। કો વા દુર્યોધનં શક્તઃ પ્રતિયોથયિતું રણે
કે પછી દેવકીપુત્ર કૃષ્ણ અથવા શરદ્વતપુત્ર કૃપા સિવાય બીજું કોણ યુદ્ધમાં દુર્યોધનનો સામનો કરી શકે?
તથૈવ મદ્રાધિપતિં શલ્યં બલવતાંવરમ્। બલદેવાદૃતે વીરાત્પાણ્ડવાદ્વા વૃકોદરાત્
એ જ રીતે, મદ્રદેશના રાજા શલ્યને બલદેવ કે પરાક્રમી ભીમસેન સિવાય બીજું કોણ હરાવી શકે?
વીરાદ્દુર્યોધનાદ્વાઽન્યઃ શક્તઃ પાતયિતું રણે। ક્રિયતામવહારોઽસ્માદ્યુદ્ધાદ્બ્રાહ્મણસંવૃતાત્
પરાક્રમી દુર્યોધન સિવાય બીજું કોણ એવો યુદ્ધવીર ધરાશાયી કરી શકે? ચાલો, બ્રાહ્મણોથી ઘેરાયેલા આ યુદ્ધમાંથી આપણે પાછા વળી જઈએ.