યોઽસૌ પુરસ્તાત્કમલાયતાક્ષો મહાતનુઃ સિંહગતિર્વિનીતઃ। ગૌરઃ પ્રલમ્બોજ્જ્વલચારુઘોણો વિનિઃસૃતઃ સોઽપ્યુત ધર્મપુત્રઃ
આપણા સામે જે કમળ જેવી આંખો ધરાવે છે, ઊંચા કદના છે, સિંહ જેવી ચાલે છે, વિનમ્ર છે, ગોરા છે, ઊંચા છે અને ચમકતી સુંદર નાક ધરાવે છે—એ પણ નિશ્ચયે ધર્મપુત્ર જ છે.
યૌ તૌ કુમારાવિવ કાર્તિકેયૌ દ્વાવાશ્વિનેયાવિતિ મે વિતર્કઃ। મુક્તા હિ તસ્માજ્જતુવેશ્મદાહા- ન્મયા શ્રુતાઃ પાણ્ડુસુતાઃ પૃથા ચ
જે બે યુવાન છે, તેઓ અશ્વિનીકુમારો કે કાર્તિકેયા જેવા લાગે છે; મને શંકા છે કે એ અશ્વિનીકુમારો જ છે, કેમ કે મેં સાંભળ્યું છે કે પાંડુપુત્રો અને પૃથા લાકડાની મહેલમાંથી બચી ગયા હતા.
તમબ્રવીન્નિર્જલતોયદાભો હલાયુધોઽનન્તરજં પ્રતીતઃ। પ્રીતોઽસ્મિ દૃષ્ટ્વા હિ પિતૃષ્વસારં પૃથાં વિમુક્તાં સહ કૌરવાગ્ર્યૈઃ
પછી હલાયુધે આનંદથી અને વિશ્વાસપૂર્વક અનંતના નાના ભાઈને કહ્યું: 'મને આનંદ છે કે મારી પિતૃસ્વસરી પૃથા કૌરવોના શ્રેષ્ઠો સાથે મુક્ત થઈને મળી છે.'
અજિનાનિ વિધુન્વન્તઃ કરકાશ્ચ દ્વિજર્ષભાઃ। ઊચુસ્તે ભીર્ન કર્તવ્યા વયં યોત્સ્યામહે પરાન્
મૃગચર્મ અને લાકડી હલાવતાં મહાન બ્રાહ્મણોએ કહ્યું: 'ડરશો નહીં, અમે બીજાઓ સામે લડીશું.'
તાનેવં વદતો વિપ્રાનર્જુનઃ પ્રહસન્નિવ। ઉવાચ પ્રેક્ષકા ભૂત્વા યૂયં તિષ્ઠત પાર્શ્વતઃ
બ્રાહ્મણો આવું બોલતા, અર્જુને હસતાં કહ્યું: 'તમે બધાએ બાજુએ ઊભા રહીને જોવું.'
અહમેનાનજિહ્માગ્રૈઃ શતશો વિકિરઞ્છરૈઃ। વારયિષ્યામિ સંક્રુદ્ધાન્મન્ત્રૈરાશીવિષાનિવ
હું સીધા અને તીખા બાણોથી, જેમ મંત્રથી સાપને રોકે છે તેમ, આ ક્રોધિત લોકોને રોકીશ.
ઇતિ તદ્ધનુરાનમ્ય શુલ્કાવાપ્તં મહાબલઃ। ભ્રાત્રા ભીમેન સહિતસ્તસ્થૌ ગિરિરિવાચલઃ
આ રીતે એ મહાબળવાને ઇનામમાં મળેલું ધનુષ્ય વાળી, ભીમ સાથે પર્વતની જેમ અડગ ઊભો રહ્યો.
તતઃ કર્ણમુખાન્દૃષ્ટ્વા ક્ષત્રિયાન્યુદ્ધદુર્મદાન્। સંપેતતુરભીતૌ તૌ ગજૌ પ્રતિગજાનિવ
પછી યુદ્ધ માટે ઉત્સુક અને ગર્વિત ક્ષત્રિયોને જોઈને, એ બે હાથીઓ સામસામે હાથીઓ પર તૂટી પડ્યા.
ઊચુશ્ચ વાચઃ પરુષાસ્તે રાજાનો યુયુત્સવઃ। આહવે હિ દ્વિજસ્યાપિ વધો દૃષ્ટો યુયુત્સતઃ
યુદ્ધ માટે આતુર રાજાઓએ કઠોર વાણી કહી: 'યુદ્ધમાં લડવા ઈચ્છે તો બ્રાહ્મણનું મૃત્યુ પણ જોઈ શકાય છે.'
ઇત્યેવમુક્ત્વા રાજાનઃ સહસા દુદ્રુવુર્દ્વિજાન્। તતઃ કર્ણો મહાતેજા જિષ્ણું પ્રતિ યયૌ રણે
આવું કહી રાજાઓ અચાનક બ્રાહ્મણો પર તૂટી પડ્યા; પછી તેજસ્વી કર્ણ અર્જુન સામે યુદ્ધ માટે આવ્યો.
યુદ્ધાર્થી વાસિતાહેતોર્ગજઃ પ્રતિગજં યથા। ભીમસેનં યયૌ શલ્યો મદ્રાણામીશ્વરો બલી
યુદ્ધની ઈચ્છાથી, એક હાથી બીજા હાથી સામે જાય તેમ, મદ્રદેશના રાજા શક્તિશાળી શલ્ય ભીમસેન સામે આવ્યા.
દુર્યોધનાદયઃ સર્વે બ્રાહ્મણૈઃ સહ સંગતાઃ। મૃદુપૂર્વમયત્નેન પ્રત્યયુધ્યંસ્તદાઽઽહવે
પછી બધા ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો બ્રાહ્મણો સાથે મળીને એ સ્પર્ધામાં સરળતાથી, effort વગર લડવા લાગ્યા.
તતોઽર્જુનઃ પ્રત્યવિધ્યદાપતન્તં શિતૈઃ શરૈઃ। કર્ણં વૈકર્તનં શ્રીમાન્વિકૃષ્ય બલવદ્ધનુઃ
પછી અર્જુને પોતાનું શક્તિશાળી ધનુષ્ય ખેંચી, આગળ વધતા કર્ણને તીખા બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
તેષાં શરાણાં વેગેન શિતાનાં તિગ્મતેજસામ્। વિમુહ્યમાનો રાધેયો યત્નાત્તમનુધાવતિ
એ તીખા અને પ્રખર બાણોની ઝડપથી કર્ણ ગભરાઈ ગયો, છતાં પ્રયત્નપૂર્વક એનો પીછો કરતો રહ્યો.
તાવુભાવપ્યનિર્દેશ્યૌ લાઘવાજ્જયતાં વરૌ। અયુધ્યેતાં સુસંરબ્ધાવન્યોન્યવિજિગીષિણૌ
બન્ને, ઝડપમાં ઓળખી ન શકાય એવા, વિજયમાં શ્રેષ્ઠ, એકબીજાને હરાવા માટે ભારે ઉગ્રતાથી લડ્યા.
કૃતે પ્રતિકૃતં પશ્ય પશ્ય બાહુબલં ચ મે। ઇતિ શૂરાર્થવચનૈરભાષેતાં પરસ્પરમ્
'મારા પ્રહારનો જવાબ જો, મારી બાંયની તાકાત જો!'—આવી શૂરવીર વાણીથી બન્ને એકબીજાને સંબોધતા હતા.
તતોઽર્જુનસ્ય ભુજયોર્વીર્યમપ્રતિમં ભુવિ। જ્ઞાત્વા વૈકર્તનઃ કર્ણઃ સંરબ્ધઃ સમયોધયત્
પછી, જ્યારે કર્ણે અર્જુનના બાહુબળનું અનન્ય પરાક્રમ ઓળખ્યું, ત્યારે રાધેય કર્ણ ગુસ્સે ભરાઈને અર્જુનને યુદ્ધ માટે લલકાર્યો.
અર્જુનેન પ્રયુક્તાંસ્તાન્બાણાન્વેગવતસ્તદા। પ્રતિહત્ય નનાદોચ્ચૈઃ સૈન્યાનિ તદપૂજયન્
એ સમયે, અર્જુને છોડેલા ઝડપી બાણોને કર્ણે રોકી નાખ્યા અને ઉંચે અવાજે ગર્જના કરી; આ પરાક્રમથી સૈનિકોએ તેની પ્રશંસા કરી.
તુષ્યામિ તે વિપ્રમુખ્ય ભુજવીયર્સ્ય સંયુગે। અવિષાદસ્ય ચૈવાસ્ય શસ્ત્રાસ્ત્રવિજયસ્ય ચ
હું તારા પર ખુશ છું, બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, કેમ કે તું યુદ્ધમાં બાહુબળ ધરાવે છે, નિર્ભય છે અને શસ્ત્ર-અસ્ત્રોમાં પારંગત છે.
કિં ત્વં સાક્ષાદ્ધનુર્વેદો રામો વા વિપ્રસત્તમ। અથ સાક્ષાદ્ધરિહયઃ સાક્ષાદ્વા વિષ્ણુરચ્યુતઃ
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, શું તું ધનુર્વેદ સ્વયં છે, કે પરશુરામ છે? કે પછી તું હરિ, હય, કે વિષ્ણુ સ્વયં છે?
આત્મપ્રચ્છાદનાર્થં વૈ બાહુવીર્યમુપાશ્રિતઃ। વિપ્રરૂપં વિધાયેદં મન્યે માં પ્રતિયુધ્યસે
મને લાગે છે કે તું તારી સાચી ઓળખ છુપાવવા માટે બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરી અને બાહુબળના આધારથી મારું સામનો કરવા આવ્યો છે.
ન હિ મામાહવે ક્રુદ્ધમન્યઃ સાક્ષાચ્છચીપતેઃ। પુમાન્યોધયિતું શક્તઃ પાણ્ડવાદ્વા કિરીટિનઃ
યુદ્ધમાં જ્યારે હું ગુસ્સે હોય ત્યારે, ઈન્દ્ર કે અર્જુન સિવાય બીજું કોઈ પુરુષ મને ટકી શકે તેમ નથી.
દગ્ધા જતુગૃહે સર્વે પાણ્ડવાઃ સાર્જુનાસ્તદા। વિનાર્જુનં વા સમરે માં નિહન્તુમશક્નુવન્
જ્યારે અર્જુન સિવાય બધા પાંડવો લાકડાંના મહેલમાં સળગ્યા, ત્યારે પણ અર્જુન વિના તેઓ યુદ્ધમાં મને હરાવી શક્યા નહોતા.
તમેવંવાદિનં તત્ર ફાલ્ગુનઃ પ્રત્યભાષત। નાસ્મિ કર્ણ ધનુર્વેદો નાસ્મિ રામઃ પ્રતાપવાન્
આવી રીતે બોલનાર કર્ણને ફાલ્ગુને જવાબ આપ્યો: કર્ણ, હું ધનુર્વેદ નથી, ન તો પરાક્રમી પરશુરામ છું.
બ્રાહ્મણોઽસ્મિ યુધાં શ્રેષ્ઠઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ। બ્રાહ્મે પૌરન્દરે ચાસ્ત્રે નિષ્ઠિતોગુરુશાસનાત્
હું બ્રાહ્મણ છું, યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ અને બધા શસ્ત્રધારીઓમાં સર્વોપરી; ગુરુના ઉપદેશથી હું બ્રહ્મ અને પૌરંદર અસ્ત્રોમાં નિપુણ છું.
સ્થિતોઽસ્મ્યદ્ય રણે જેતું ત્વાં વૈ વીર સ્થિરો ભવ। `નિર્જિતોઽસ્મીતિ વા બ્રૂહિ તતો વ્રજ યથાસુખમ્
આજે હું તને હરાવવા યુદ્ધમાં મજબૂતીથી ઊભો છું, વીર! તું પણ સ્થિર રહે, નહિ તો 'હું હારી ગયો' એવું કહીને તું શાંતિથી જઈ શકે છે.
એવમુક્ત્વાઽથ કર્ણસ્ય ધનુશ્ચિચ્છેદ પાણ્ડવઃ। તતોઽન્યદ્ધનુરાદાય સંયોદ્ધું સન્દધે શરમ્
આવી રીતે કહીને પાંડવે કર્ણનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું; પછી કર્ણે બીજું ધનુષ્ય લઈને બાણ ચડાવી યુદ્ધ માટે તૈયાર થયો.
દૃષ્ટ્વા તચ્ચાપિ કૌન્તેયશ્છિત્વા તદ્ધનુરાશુગૈઃ। તથા વૈકર્તનં કર્ણં બિભેદ સમરેઽર્જુનઃ
એ જોઈને કૌંતેયે ઝડપથી તે ધનુષ્ય પણ પોતાના બાણોથી કાપી નાખ્યું અને યુદ્ધમાં અર્જુને રાધેય કર્ણને ઘાયલ કર્યો.
તતઃ કર્ણસ્તુ રાધેયઃ છિન્નછન્વા મહાબલઃ। શરૈરતીવ વિદ્ધાઙ્ગઃ પલાયનમથાકરોત્
પછી રાધેય કર્ણ, જે મહાબળવાન હતો, તેનું ધનુષ્ય કપાઈ ગયું અને શરીર બાણોથી ઘાયલ થયું, તો તે યુદ્ધમેદાનમાંથી ભાગી ગયો.
પુનરાયાન્મુહૂર્તેન ગૃહીત્વા સશરં ધનુઃ। વવર્ષ શરવર્ષાણિ પાર્થં વૈકર્તનસ્તથા
થોડા સમય પછી, તે ફરી ધનુષ્ય અને બાણ લઈને પાછો આવ્યો અને રાધેય કર્ણે પાર્થ પર બાણોની વરસાદ વરસાવી.