મયા કર્તવ્યમધુના દુષ્કરં લક્ષ્યવેધનમ્। ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસા કારિતં લક્ષ્યમુત્તમમ્
હવે મને અઘરું નિશાન રાખવું જોઈએ એમ મનમાં નક્કી કરીને, શ્રેષ્ઠ નિશાન તૈયાર કરાવ્યું.
યન્ત્રં વૈહાયસં ચાપિ કારયામાસ કૃત્રિમમ્। તેન યન્ત્રેણ સહિતં રાજઁલ્લક્ષ્યં ચ કાઞ્ચનમ્
એ Raja એ ધાતુનું યંત્ર પણ બનાવડાવ્યું; એ યંત્ર સાથે સોનાનું નિશાન ગોઠવાયું.
ઇદં સજ્યં ધનુઃ કૃત્વા સજ્જૈરેભિશ્ચ સાયકૈઃ। અતીત્ય લક્ષ્ય યો વેદ્ધા સ લબ્ધા મત્સુતામિતિ
'જે આ ધનુષ તાણશે અને આ બાણોથી નિશાન ભેદશે, તેને મારી પુત્રી મળશે' એમ જાહેર કર્યું.
ઇતિ સ દ્રુપદો રાજા સ્વયંવરમઘોષયત્। તચ્છ્રુત્વા પાર્થિવાઃ સર્વે સમીયુસ્તત્ર ભારત
આ રીતે દ્રુપદ રાજાએ સ્વયંવર જાહેર કર્યું; એ સાંભળીને બધા રાજાઓ ત્યાં ભેગા થયા.
ઋષયશ્ચ મહાત્માનઃ સ્વયંવરદિદૃક્ષવઃ। દુર્યોધનપુરોગાશ્ચ સકર્ણાઃ કુરવો નૃપ
મહાન ઋષિઓ પણ સ્વયંવર જોવા આવ્યા, અને દુર્યોધન તથા કર્ણ સાથે કૌરવો પણ એકઠા થયા.
યાદવા વાસુદેવેન સાર્ધમન્ધકવૃષ્ણયઃ।' તતોઽર્ચિતા રાજગુણા દ્રુપદેન મહાત્મના
યાદવો, વસુદેવ સાથે, અંધક અને વૃષ્ણિ પણ આવ્યા; પછી મહાન આત્માવાળા દ્રુપદે તેમને રાજવી ગુણો માટે સન્માન આપ્યો.
ઉપોપવિષ્ટા મઞ્ચેષુ દ્રષ્ટુકામાઃ સ્વયંવરમ્। `બ્રાહ્મણાશ્ચ મહાભાગા દેશેભ્યઃ સમુપાગમન્
વિવિધ પ્રદેશોમાંથી આવેલા મહાન બ્રાહ્મણો, સ્વયંવર જોવાની ઇચ્છાથી, આરામદાયક મંચો પર બેઠા.
બ્રાહ્મણૈરેવ સહિતાઃ પાણ્ડવાઃ સમુપાવિશન્। ત્રયસ્ત્રિંશત્સુરાઃ સર્વે વિમાનૈર્વ્યોમ્ન્યવસ્થિતાઃ
બ્રાહ્મણો સાથે પાંડવો પણ ત્યાં બેઠા; અને ત્રીસત્રીસ દેવતાઓ આકાશમાં પોતાના વિમાનોમાં ઊભા રહ્યા.
તતઃ પૌરજનાઃ સર્વે સાગરોદ્ધૂતનિઃસ્વનાઃ। શિંશુમારશિરઃ પ્રાપ્ય ન્યવિશંસ્તે સ્મ પાર્થિવાઃ
પછી શહેરના બધા લોકો, જેમ સાગર ગર્જના કરે તેમ, અને રાજાઓ, શિંશુમારશિરસ્ નામના સ્થળે પહોંચી, ત્યાં બેઠા.
પ્રાગુત્તરેણ નગરાદ્ભૂમિભાગે સમે શુભે। સમાજવાટઃ શુશુભે ભવનૈઃ સર્વતો વૃતઃ
શહેરના પૂર્વ-ઉત્તર ભાગે, સમતલ અને શુભ જમીન પર, સભામંડપ ચારેય બાજુ ભવ્ય મકાનોથી ઘેરાયેલો ઝગમગતો હતો.
પ્રાકારપરિખોપેતો દ્વારતોરણમણ્ડિતઃ। વિતાનેન વિચિત્રેણ સર્વતઃ સમલઙ્કૃતઃ
મંડપને મજબૂત કિલ્લાબંદી, ખાઈ, ભવ્ય દ્વાર અને તોરણોથી શોભાવેલો હતો અને ચારેકોરે રંગબેરંગી છતથી સજ્જ હતો.
તૂર્યૌઘશતસઙ્કીર્ણઃ પરાર્ધ્યાગુરુધૂપિતઃ। ચન્દનોદકસિક્તશ્ચ માલ્યદામોપશોભિતઃ
મંડપમાં સોંથી વધુ વાદ્યોના સુરમાં ગુંજતો, ઉત્તમ અગરુની સુગંધથી મહેકતો, ચંદનના પાણીથી છાંટેલો અને ફૂલોની વેણીઓથી શોભતો હતો.
કૈલાસશિખરપ્રખ્યૈર્નભસ્તલવિલેખિભિઃ। સર્વતઃ સંવૃતઃ શુભ્રૈઃ પ્રાસાદૈઃ સુકૃતોચ્છ્રયૈ
મંડપ ચારેય બાજુથી ઊંચા અને મજબૂત ભવ્ય મહેલો વડે ઘેરાયેલો હતો, જે કૈલાસ પર્વતની ચોટીઓ જેવી આકાશને અડતાં લાગતા.
સુવર્ણજાલસંવીતૈર્મણિકુટ્ટિમભૂષણૈઃ। સુખારોહણસોપાનૈર્મહાસનપરિચ્છદૈઃ
મહેલો સોનાની જાળીથી ઢંકાયેલા, મણિથી જડિત ફલોરથી શોભતા, આરામદાયક પાયાં અને વિશાળ બેઠકોથી સજ્જ હતા.
સ્રગ્દામસમવચ્છન્નૈરગુરૂત્તમવાસિતૈઃ। હંસાંશુવર્ણૈર્બહુભિરાયોજનસુગન્ધિભિઃ
મંડપ ફૂલોની વેણીઓથી ઢંકાયેલો, ઉત્તમ અગરુની સુગંધથી મહેકતો, અનેક સુવર્ણ હંસોથી શોભતો અને દૂર દૂર સુધી સુગંધ પ્રસરી રહી હતી.
અસંબાધશતદ્વારૈઃ શયનાસનશોભિતૈઃ। બહુધાતુપિનદ્ધાઙ્ગૈર્હિમવચ્છિખરૈરિવ
મંડપમાં વિશાળ અને ખુલ્લા શતદ્વાર, આરામદાયક શય્યા અને બેઠકો, અનેક ધાતુઓથી શોભેલા ભાગો હતા, જે હિમાલયની ચોટીઓ જેવી ભવ્યતા ધરાવતા.
તત્ર નાનાપ્રકારેષુ વિમાનેષુ સ્વલઙ્કૃતાઃ। સ્પર્ધમાનાસ્તદાઽન્યોન્યં નિષેદુઃ સર્વપાર્થિવાઃ
ત્યાં વિવિધ રીતે સજાવેલા મંડપોમાં બધા રાજાઓ ભવ્ય વસ્ત્રો પહેરીને બેઠા, એકબીજા સાથે શોભામાં સ્પર્ધા કરતા.
તત્રોપવિષ્ટાન્દદૃશુર્મહાસત્વાન્પૃથગ્જનાઃ। રાજસિંહાન્મહાભાગાન્કૃષ્ણાગુરુવિભૂષિતાન્
ત્યાં સામાન્ય લોકોએ મહાન આત્માવાળા, સિંહ સમાન રાજાઓને કાળાં અગરુની સુગંધથી શોભતા જોઈને આશ્ચર્ય કર્યો.
મહાપ્રસાદાન્બ્રાહ્મણ્યાન્સ્વરાષ્ટ્રપરિરક્ષિણઃ। પ્રિયાન્સર્વસ્ય લોકસ્ય સુકૃતૈઃ કર્મભિઃ શુભૈઃ
તેઓએ મહાન બ્રાહ્મણોને જોયા, જે પોતાના પ્રદેશના રક્ષક, સર્વજનોના પ્રિય અને શુભ કર્મોના ફળે તેજસ્વી હતા.
મઞ્ચેષુ ચ પરાર્દ્ધ્યેષુ પૌરજાનપદા જનાઃ। કૃષ્ણાદર્શનસિદ્ધ્યર્થં સર્વતઃ સમુપાવિશન્
ભવ્ય મંચો પર શહેરના અને ગામડાના લોકો સર્વત્રથી આવી, કૃષ્ણાને જોવા માટે આતુર થઈને બેઠા.
બ્રાહ્મણૈસ્તે ચ સહિતાઃ પાણ્ડવાઃ સમુપાવિશન્। ઋદ્ધિં પઞ્ચાલરાજસ્ય પશ્યન્તસ્તામનુત્તમામ્
બ્રાહ્મણો સાથે પાંડવો પણ ત્યાં બેઠા અને પંચાલરાજાની અનન્ય વૈભવશાળી સમૃદ્ધિને નિહાળી.
તતઃ સમાજો વવૃધે સ રાજન્દિવસાન્બહૂન્। રત્નપ્રદાનબહુલઃ શોભિતો નટનર્તકૈઃ
પછી એ સભા, રાજા, દિવસે દિવસે વધતી ગઈ, જ્યાં રત્નોની ભેટો ભરપૂર અપાતી અને નૃત્ય-ગાનથી શોભતી.
વર્તમાને સમાજે તુ રમણીયેઽહ્નિ ષોડશે। `મૈત્રે મુહૂર્તે તસ્યાશ્ચ રાજદારાઃ પુરાવિદઃ। પુત્રવત્યઃ સુવસનાઃ પ્રતિકર્મોપચક્રમુઃ
સોળમા દિવસે, શુભ મૈત્ર મુહૂર્તે, રાજાની પત્નીઓ, જુના રિવાજ જાણનારી, સુંદર વસ્ત્ર પહેરી અને પુત્રો સાથે, દ્રૌપદીના શૃંગાર માટે તૈયાર થઈ.
વૈડૂર્યમયપીઠે તુ નિવિષ્ટાં દ્રૌપદીં તદા। સતૂર્યં સ્નાપયાઞ્ચક્રુઃ સ્વર્ણકુમ્ભસ્થિતૈર્જલૈઃ
પછી વૈડૂર્યમણિના સિંહાસન પર બેઠેલી દ્રૌપદીનું, સંગીતના સુરમાં, સોનાના કળશમાં ભરેલા જળથી સ્નાન કરાવાયું.
તાં નિવૃત્તાભિષેકાં ચ દુકૂલદ્વયધારિણીમ્। નિન્યુર્મણિસ્તમ્ભવતીં વેદિં વૈ સુપરિષ્કૃતામ્
તેણીનું અભિષેક પૂરું થતાં, સુંદર બે વસ્ત્રો પહેરાવેલી અને મણિ જેવા ખંભા જેવી તેજવાળી, શોભાયમાન વેદિ પર લઈ ગયા.
નિવેશ્ય પ્રાઙ્મુખીં હૃષ્ટાં વિસ્મિતાક્ષ્યઃ પ્રસાધિકાઃ। કેનાલઙ્કરણેનેમામિત્યન્યોન્યં વ્યલોકયન્
તેણીને પૂર્વ દિશા તરફ બેઠાડી, આનંદિત અને આશ્ચર્યથી ભરેલી આંખોવાળી દાસીઓએ એકબીજાને પૂછ્યું: 'આને કયા આભૂષણથી શણગારી છે?'
ધૂપોષ્મણા ચ કેશાનામાર્દ્રભાવં વ્યપોહયન્। બબન્ધુરસ્યા ધમ્મિલ્લં માલ્યૈઃ સુરભિગન્ધિભિઃ
ધૂપની ગરમાશથી તેના વાળની ભીનાશ દૂર કરી, પછી સુગંધિત ફૂલોની વેણીથી વાળનો જૂડો બાંધી દીધો.
દૂર્વામધૂકરચિતં માલ્યં તસ્યા દદુઃ કરે। ચક્રુશ્ચ કૃષ્ણાગરુણા પત્રસઙ્ગં કુચદ્વયે
પવિત્ર દુર્વા અને મધથી બનેલી વેણી તેના હાથમાં આપી, અને તેના સ્તનો પર કાળી અગરુની પાંદડીઓ ગોઠવી.
રેજે સા ચક્રવાકાઙ્કા સ્વર્ણદીર્ઘા સરિદ્વરા। અલકૈઃ કુટિલૈસ્તસ્યા મુખં વિકસિતં બભૌ
સોનાની જેમ તેજવાળી અને ચક્રવાક પક્ષીઓથી શોભાયમાન એવી તે નદી જેવી દેખાતી; તેના વાંકિયા વાળથી ઘેરાયેલું મુખ ખીલેલું લાગતું.
આસક્તભૃઙ્ગં કુસુમં શશિમ્બિમ્બં જિગાય તત્। કાલાઞ્જનં નયનયોરાચારાર્થં સમાદધુઃ
ભમરા ભરેલા તે ફૂલ ચાંદનીને પણ હરાવી દેતું હતું; રીવાજ મુજબ, તેની આંખોમાં કાજલ લગાડ્યું.