તે તુ દૃષ્ટ્વા પુરં તચ્ચ સ્કન્ધાવારં ચ પાણ્ડવાઃ। કુમ્ભકારસ્ય શાલાયાં નિવાસં ચક્રિરે તદા
પાંડવો એ શહેર અને છાવણી જોઈને, પછી કુંભારની ઝૂંપડીએ નિવાસ કર્યો.
તત્ર ભૈક્ષં સમાજહ્રુર્બ્રાહ્મણીં વૃત્તિમાશ્રિતાઃ। તાન્સંપ્રાપ્તાંસ્તથા વીરાઞ્જજ્ઞિરે ન નરાઃ ક્વચિત્
ત્યાં બ્રાહ્મણોની જેમ ભિક્ષા એકત્ર કરી જીવન ગુજારતાં, એ વીર પાંડવોને કોઈએ ઓળખ્યા નહીં.
યજ્ઞસેનસ્તુ પાઞ્ચાલો ભીષ્મદ્રોમકૃતાગસમ્। જ્ઞાત્વાઽઽત્માનં તદારેભે ત્રાણાયાત્મક્રિયાં ક્ષમાં
યજ્ઞસેન, પંચાલના રાજા, ભીષ્મ, દ્રોણ અને કૃપા તરફથી જોખમ જાણીને, પોતાની સુરક્ષા માટે ઉપાય કરવા લાગ્યા.
અવાપ્ય ધૃષ્ટદ્યુમ્નં હિ ન સ દ્રોણમચિન્તયત્। સ તુ વૈરપ્રસઙ્ગાચ્ચ ભીષ્માદ્ભયમચિન્તયત્
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન મળતાં દ્રોણથી તો ડર રહ્યો નહીં, પણ શત્રુતા હોવાથી ભીષ્મથી ડરતો રહ્યો.
કન્યાદાનાત્તુ શરણં સોઽમન્યત મહીપતિઃ।' યજ્ઞસેનસ્ય કામસ્તુ પાણ્ડવાય કિરીટિને
પોત્રીનું દાન કરવું એજ આશ્રય છે એમ રાજાએ વિચાર્યું; યજ્ઞસેનની ઇચ્છા તો પાંડુપુત્ર અર્જુનને પુત્રી આપવાની હતી.
દાસ્યામિ કૃષ્મામિતિ વૈ ન ચૈનં વિવૃણોતિ સઃ। `જામાતૃબલસંયોગં મેને હિ બલવત્તરમ્
'હું પુત્રી અર્પણ કરીશ' એમ નક્કી કર્યું, પણ ખુલ્લેઆમ કહ્યું નહીં; કારણ કે શક્તિશાળી જમાઈનું જોડાણ જ સૌથી મજબૂત ગણ્યું.
સોઽન્વેષમાણઃ કૌન્તેયાન્પાઞ્ચાલો જનમેજય। દૃઢં ધનુરથાનમ્યં કારયામાસ ભારત
કુંતીપુત્રોને શોધતા પંચાલના રાજાએ, જનમેજય, એક અતૂટ અને શક્તિશાળી ધનુષ બનાવડાવ્યું.
વૈયાઘ્રપદ્યસ્યોગ્રં વૈ સૃઞ્જયસ્ય મહીપતિઃ। તદ્ધનુઃ કિન્ધુરં નામ દેવદત્તમુપાનયત્
શૃઞ્જયોના રાજાએ, વૈયાઘ્રપાદ્યનું, દેવો દ્વારા અપાયેલું, કિંધુર નામનું ભયાનક ધનુષ લાવ્યું.
આયસી તસ્ય ચ જ્યાઽઽસીત્પ્રતિબદ્ધા મહાબલા। ન તુ જ્યાં પ્રસહેદન્યસ્તદ્ધનુઃપ્રવરં મહત્
તે ધનુષની લોખંડની દોરી મજબૂતીથી બંધાયેલી અને બહુ બળવાન હતી; પણ એ મહાન ધનુષ કોઈ બીજું તાણવામાં સક્ષમ ન હતું.
શઙ્કરેણ વરં દત્તં પ્રીતેન ચ મહાત્મના। તન્નિષ્ફલં સ્યાન્ન તુ મે ઇતિ પ્રામાણ્યમાગતઃ
શિવજી દ્વારા પ્રસન્ન થઈને આપેલું એ ધનુષ વ્યર્થ ન જાય, એમાં રાજાને પૂરો વિશ્વાસ હતો.
મયા કર્તવ્યમધુના દુષ્કરં લક્ષ્યવેધનમ્। ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસા કારિતં લક્ષ્યમુત્તમમ્
હવે મને અઘરું નિશાન રાખવું જોઈએ એમ મનમાં નક્કી કરીને, શ્રેષ્ઠ નિશાન તૈયાર કરાવ્યું.
યન્ત્રં વૈહાયસં ચાપિ કારયામાસ કૃત્રિમમ્। તેન યન્ત્રેણ સહિતં રાજઁલ્લક્ષ્યં ચ કાઞ્ચનમ્
એ Raja એ ધાતુનું યંત્ર પણ બનાવડાવ્યું; એ યંત્ર સાથે સોનાનું નિશાન ગોઠવાયું.
ઇદં સજ્યં ધનુઃ કૃત્વા સજ્જૈરેભિશ્ચ સાયકૈઃ। અતીત્ય લક્ષ્ય યો વેદ્ધા સ લબ્ધા મત્સુતામિતિ
'જે આ ધનુષ તાણશે અને આ બાણોથી નિશાન ભેદશે, તેને મારી પુત્રી મળશે' એમ જાહેર કર્યું.
ઇતિ સ દ્રુપદો રાજા સ્વયંવરમઘોષયત્। તચ્છ્રુત્વા પાર્થિવાઃ સર્વે સમીયુસ્તત્ર ભારત
આ રીતે દ્રુપદ રાજાએ સ્વયંવર જાહેર કર્યું; એ સાંભળીને બધા રાજાઓ ત્યાં ભેગા થયા.
ઋષયશ્ચ મહાત્માનઃ સ્વયંવરદિદૃક્ષવઃ। દુર્યોધનપુરોગાશ્ચ સકર્ણાઃ કુરવો નૃપ
મહાન ઋષિઓ પણ સ્વયંવર જોવા આવ્યા, અને દુર્યોધન તથા કર્ણ સાથે કૌરવો પણ એકઠા થયા.
યાદવા વાસુદેવેન સાર્ધમન્ધકવૃષ્ણયઃ।' તતોઽર્ચિતા રાજગુણા દ્રુપદેન મહાત્મના
યાદવો, વસુદેવ સાથે, અંધક અને વૃષ્ણિ પણ આવ્યા; પછી મહાન આત્માવાળા દ્રુપદે તેમને રાજવી ગુણો માટે સન્માન આપ્યો.
ઉપોપવિષ્ટા મઞ્ચેષુ દ્રષ્ટુકામાઃ સ્વયંવરમ્। `બ્રાહ્મણાશ્ચ મહાભાગા દેશેભ્યઃ સમુપાગમન્
વિવિધ પ્રદેશોમાંથી આવેલા મહાન બ્રાહ્મણો, સ્વયંવર જોવાની ઇચ્છાથી, આરામદાયક મંચો પર બેઠા.
બ્રાહ્મણૈરેવ સહિતાઃ પાણ્ડવાઃ સમુપાવિશન્। ત્રયસ્ત્રિંશત્સુરાઃ સર્વે વિમાનૈર્વ્યોમ્ન્યવસ્થિતાઃ
બ્રાહ્મણો સાથે પાંડવો પણ ત્યાં બેઠા; અને ત્રીસત્રીસ દેવતાઓ આકાશમાં પોતાના વિમાનોમાં ઊભા રહ્યા.
તતઃ પૌરજનાઃ સર્વે સાગરોદ્ધૂતનિઃસ્વનાઃ। શિંશુમારશિરઃ પ્રાપ્ય ન્યવિશંસ્તે સ્મ પાર્થિવાઃ
પછી શહેરના બધા લોકો, જેમ સાગર ગર્જના કરે તેમ, અને રાજાઓ, શિંશુમારશિરસ્ નામના સ્થળે પહોંચી, ત્યાં બેઠા.
પ્રાગુત્તરેણ નગરાદ્ભૂમિભાગે સમે શુભે। સમાજવાટઃ શુશુભે ભવનૈઃ સર્વતો વૃતઃ
શહેરના પૂર્વ-ઉત્તર ભાગે, સમતલ અને શુભ જમીન પર, સભામંડપ ચારેય બાજુ ભવ્ય મકાનોથી ઘેરાયેલો ઝગમગતો હતો.
પ્રાકારપરિખોપેતો દ્વારતોરણમણ્ડિતઃ। વિતાનેન વિચિત્રેણ સર્વતઃ સમલઙ્કૃતઃ
મંડપને મજબૂત કિલ્લાબંદી, ખાઈ, ભવ્ય દ્વાર અને તોરણોથી શોભાવેલો હતો અને ચારેકોરે રંગબેરંગી છતથી સજ્જ હતો.
તૂર્યૌઘશતસઙ્કીર્ણઃ પરાર્ધ્યાગુરુધૂપિતઃ। ચન્દનોદકસિક્તશ્ચ માલ્યદામોપશોભિતઃ
મંડપમાં સોંથી વધુ વાદ્યોના સુરમાં ગુંજતો, ઉત્તમ અગરુની સુગંધથી મહેકતો, ચંદનના પાણીથી છાંટેલો અને ફૂલોની વેણીઓથી શોભતો હતો.
કૈલાસશિખરપ્રખ્યૈર્નભસ્તલવિલેખિભિઃ। સર્વતઃ સંવૃતઃ શુભ્રૈઃ પ્રાસાદૈઃ સુકૃતોચ્છ્રયૈ
મંડપ ચારેય બાજુથી ઊંચા અને મજબૂત ભવ્ય મહેલો વડે ઘેરાયેલો હતો, જે કૈલાસ પર્વતની ચોટીઓ જેવી આકાશને અડતાં લાગતા.
સુવર્ણજાલસંવીતૈર્મણિકુટ્ટિમભૂષણૈઃ। સુખારોહણસોપાનૈર્મહાસનપરિચ્છદૈઃ
મહેલો સોનાની જાળીથી ઢંકાયેલા, મણિથી જડિત ફલોરથી શોભતા, આરામદાયક પાયાં અને વિશાળ બેઠકોથી સજ્જ હતા.
સ્રગ્દામસમવચ્છન્નૈરગુરૂત્તમવાસિતૈઃ। હંસાંશુવર્ણૈર્બહુભિરાયોજનસુગન્ધિભિઃ
મંડપ ફૂલોની વેણીઓથી ઢંકાયેલો, ઉત્તમ અગરુની સુગંધથી મહેકતો, અનેક સુવર્ણ હંસોથી શોભતો અને દૂર દૂર સુધી સુગંધ પ્રસરી રહી હતી.
અસંબાધશતદ્વારૈઃ શયનાસનશોભિતૈઃ। બહુધાતુપિનદ્ધાઙ્ગૈર્હિમવચ્છિખરૈરિવ
મંડપમાં વિશાળ અને ખુલ્લા શતદ્વાર, આરામદાયક શય્યા અને બેઠકો, અનેક ધાતુઓથી શોભેલા ભાગો હતા, જે હિમાલયની ચોટીઓ જેવી ભવ્યતા ધરાવતા.
તત્ર નાનાપ્રકારેષુ વિમાનેષુ સ્વલઙ્કૃતાઃ। સ્પર્ધમાનાસ્તદાઽન્યોન્યં નિષેદુઃ સર્વપાર્થિવાઃ
ત્યાં વિવિધ રીતે સજાવેલા મંડપોમાં બધા રાજાઓ ભવ્ય વસ્ત્રો પહેરીને બેઠા, એકબીજા સાથે શોભામાં સ્પર્ધા કરતા.
તત્રોપવિષ્ટાન્દદૃશુર્મહાસત્વાન્પૃથગ્જનાઃ। રાજસિંહાન્મહાભાગાન્કૃષ્ણાગુરુવિભૂષિતાન્
ત્યાં સામાન્ય લોકોએ મહાન આત્માવાળા, સિંહ સમાન રાજાઓને કાળાં અગરુની સુગંધથી શોભતા જોઈને આશ્ચર્ય કર્યો.
મહાપ્રસાદાન્બ્રાહ્મણ્યાન્સ્વરાષ્ટ્રપરિરક્ષિણઃ। પ્રિયાન્સર્વસ્ય લોકસ્ય સુકૃતૈઃ કર્મભિઃ શુભૈઃ
તેઓએ મહાન બ્રાહ્મણોને જોયા, જે પોતાના પ્રદેશના રક્ષક, સર્વજનોના પ્રિય અને શુભ કર્મોના ફળે તેજસ્વી હતા.
મઞ્ચેષુ ચ પરાર્દ્ધ્યેષુ પૌરજાનપદા જનાઃ। કૃષ્ણાદર્શનસિદ્ધ્યર્થં સર્વતઃ સમુપાવિશન્
ભવ્ય મંચો પર શહેરના અને ગામડાના લોકો સર્વત્રથી આવી, કૃષ્ણાને જોવા માટે આતુર થઈને બેઠા.