અયં કુક્ષૌ સમુત્પન્નઃ શક્તેર્ગર્ભઃ સુતસ્ય તે। સમા દ્વાદશ તસ્યેહ વેદાનભ્યસ્યતો મુને
આ બાળક, જે તારા ગર્ભમાં ઊભું થયું છે, એ શક્તિજીનો પુત્ર અને તારો દીકરો છે; એ અહીં બાર વર્ષથી વેદનો અભ્યાસ કરે છે, હે મુનિ.
એવમુક્તસ્તયા હૃષ્ટો વસિષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠભાગૃષિઃ। અસ્તિ સન્તાનમિત્યુક્ત્વા મૃત્યોઃ પાર્થ ન્યવર્તત
એવી વાત સાંભળીને મહાન ઋષિ વસિષ્ઠજી ખૂબ આનંદિત થયા; 'મારે વંશ છે' એમ કહીને, હે પાર્થ, એ મૃત્યુ તરફથી પાછા ફરી ગયા.
તતઃ પ્રતિનિવૃત્તઃ સ તયા વધ્વા સહાનઘ। કલ્માષપાદમાસીનં દદર્શ વિજને વને
પછી, પત્ની સાથે પાછા ફર્યા પછી, હે નિર્દોષ, એણે એકાંત વનમાં કલ્માષપાદને બેઠેલા જોયા.
સ તુ દૃષ્ટ્વૈવ તં રાજા ક્રુદ્ધ ઉત્થાય ભારત। આવિષ્ટો રક્ષસોગ્રેણ ઇયેષાત્તું તદા મુનિમ્
પણ રાજાએ એને જોયા, હે ભારત, ત્યારે એ ગુસ્સે થઈ ઊભો રહ્યો, ભયાનક રાક્ષસે ઘેરાયેલો હતો અને એ મુનિને ખાવા દોડ્યો.
અદૃશ્યન્તી તુ તં દૃષ્ટ્વા ક્રૂરકર્માણમગ્રતઃ। ભયસંવિગ્નયા વાચા વસિષ્ઠમિદમબ્રવીત્
એ ક્રૂરકર્મા સામે આવતા જોઈ, એ સ્ત્રીએ, અદૃશ્ય રહી, ડરીને કાંપતી અવાજે વસિષ્ઠજીને કહ્યું.
અસૌ મૃત્યુરિવોગ્રેણ દણ્ડેન ભગવન્નિતઃ। પ્રગૃહીતેન કાષ્ઠેન રાક્ષસોઽભ્યેતિ દારુણઃ
હે ભગવન, આ ભયાનક રાક્ષસ ભયાનક લાકડી લઈને, મૃત્યુ જેવો અહીં આવી રહ્યો છે.
તં નિવારયિતું શક્તો નાન્યોઽસ્તિ ભુવિ કશ્ચન। સ્વદૃતેઽદ્ય મહાભાગ સર્વવેદવિદાં વર
આજે, હે પુણ્યવંત, બધા વેદ જાણનારા મહાન લોકોમાં શ્રેષ્ઠ, તમારાથી સિવાય બીજું કોઈ પણ એને રોકી શકે એમ નથી.
પાહિ માં ભગવન્પાપાદસ્માદ્દારુણદર્શનાત્। રાક્ષસોઽયમિહાત્તું વૈ નૂનમાવાં સમીહતે
હે ભગવન, મને આ પાપી અને ભયાનક દેખાતા રાક્ષસથી બચાવો; આ રાક્ષસ ચોક્કસ અમને અહીં ખાવા ઈચ્છે છે.
માભૈઃ પુત્રિ ન ભેતવ્યં રાક્ષસાત્તુ કથંચન। નૈતદ્રક્ષો ભયં યસ્માત્પશ્યસિ ત્વમુપસ્થિતમ્
પુત્રી, ડરશો નહીં; રાક્ષસથી તમને કોઈ રીતે ડરવાની જરૂર નથી. તું જેને જોયો એથી કોઈ ભય નથી.
રાજા કલ્માષપાદોઽયં વીર્યવાન્પ્રથિતો ભુવિ। સ એષોઽસ્મિન્વનોદ્દેશે નિવસત્યતિભીષણઃ
આ કલ્માષપાદ નામનો રાજા છે, જે પોતાની શક્તિ માટે પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધ છે; એ આ વનમાં બહુ ભયાનક રીતે રહે છે.
તમાપતન્તં સંપ્રેક્ષ્ય વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ। વારયામાસ તેજસ્વી હુઙ્કારેણૈવ ભારત
એને દોડી આવતો જોઈને, તેજસ્વી ઋષિ વસિષ્ઠજીએ માત્ર 'હું' ઉચ્ચારીને એને અટકાવ્યો.
મન્ત્રપૂતેન ચ પુનઃ સ તમભ્યુક્ષ્ય વારિણા। મોક્ષયામાસ વૈ શાપાત્તસ્માદ્યોગાન્નરાધિપમ્
પછી, મંત્રથી પવિત્ર કરેલા પાણીથી ફરીથી છાંટીને, પોતાના યોગબળે એ રાજાને શાપમાંથી મુક્ત કર્યો.
સ હિ દ્વાદશ વર્ષાણિ વાસિષ્ઠસ્યૈવ તેજસા। ગ્રસ્ત આસીદ્ગ્રહેણેવ પર્વકાલે દિવાકરઃ
વસિષ્ઠજીના તેજ downstairs, એ બાર વર્ષ સુધી ગ્રહે ગ્રસ્ત થયેલા સૂર્ય જેવો બંધાયો હતો.
રક્ષસા વિપ્રમુક્તોઽથ સ નૃપસ્તદ્વનં મહત્। તેજસા રઞ્જયામાસ ન્ધ્યાભ્રમિવ ભાસ્કરઃ
રાક્ષસથી મુક્ત થયા પછી, એ રાજાએ પોતાના તેજથી એ મહાન વનને સાંજના વાદળમાં રંગાતા સૂર્ય જેવો પ્રકાશિત કર્યું.
પ્રતિલભ્ય તતઃ સંજ્ઞામભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ। ઉવાચ નૃપતિઃ કાલે વસિષ્ઠમૃષિસત્તમમ્
પછી, સંજ્ઞાન પાછું મળતાં, એ રાજાએ હાથ જોડીને વંદન કર્યું અને યોગ્ય સમયે શ્રેષ્ઠ ઋષિ વસિષ્ઠજીને કહ્યું.
સૌદાસોઽહં મહાભાગ યાજ્યસ્તે મુનિસત્તમ। અસ્મિન્કાલે યદિષ્ટં તે બ્રૂહિ કિં કરવાણિ તે
હે મહાભાગ, હું સૌદાસ છું, જેને તમે યજ્ઞ કરાવ્યો હતો, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ; આ સમયે તમને જે ઇચ્છા હોય એ કહો—હું શું કરું?
વૃત્તમેતદ્યથાકાલં ગચ્છ રાજ્યં પ્રશાધિ વૈ। બ્રાહ્મણં તુ મનુષ્યેન્દ્ર માઽવમંસ્થાઃ કદાચન
તમે યોગ્ય રીતિએ વર્તન કરો અને રાજ્ય સારી રીતે ચલાવો; પણ, રાજન, ક્યારેય બ્રાહ્મણને નાની નજરે ન જુઓ.
નાવમંસ્યે મહાભાગ કદાચિદ્બ્રાહ્મણર્ષભાન્। ત્વન્નિદેશે સ્થિતઃ સમ્યક્ પૂજયિષ્યામ્યહં દ્વિજાન્
હે ભાગ્યશાળી, હું ક્યારેય શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને અવગણતો નહીં; તમારી આજ્ઞા હેઠળ રહીને, હું દ્વિજોને યોગ્ય રીતે સન્માન આપીશ.
ઇક્ષ્વાકૂણાં ચ યેનાહમનૃણઃ સ્યાં દ્વિજોત્તમ। તત્ત્વત્તઃ પ્રાપ્તુમિચ્છામિ સર્વવેદવિદાં વર
હે સર્વ વેદ જાણનારા શ્રેષ્ઠ, હું તમારી પાસેથી એ જવું છું, જેના દ્વારા હું ઇક્ષ્વાકુ વંશનો ઋણ મુક્ત થઈ શકું, હે ઉત્તમ બ્રાહ્મણ.
અપત્યાયેપ્સિતાય ત્વં મહિષીં ગન્તુમર્હસિ। શીલરૂપગુણોપેતામિક્ષ્વાકુકુલવૃદ્ધયે
વંશ વધારવા માટે, તમે સારા સ્વભાવ, રૂપ અને ગુણોથી યુક્ત રાણી પાસે જાઓ, જેથી ઇક્ષ્વાકુ કુળની વૃદ્ધિ થાય.
દદાનીત્યેવ તં તત્ર રાજાનં પ્રત્યુવાચ હ। વસિષ્ઠઃ પરમેષ્વાસં સત્યસન્ધો દ્વિજોત્તમઃ
ત્યાં વસીષ્ઠ મહર્ષિએ, સત્યનિષ્ઠ અને શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધર, રાજાને કહ્યું: 'હું આપું છું.'
તતઃ પ્રતિયયૌ કાલે વસિષ્ઠઃ સહ તેન વૈ। ખ્યાતાં પુરીમિમાં લોકેષ્વયોધ્યાં મનુજેશ્વર
પછી યોગ્ય સમયે, વસીષ્ઠ મહર્ષિ રાજા સાથે મળીને, હે મનુષ્યોના સ્વામી, જગતમાં પ્રસિદ્ધ એવા અયોધ્યા શહેરમાં આવ્યા.
તં પ્રજાઃ પ્રતિમોદન્ત્યઃ સર્વાઃ પ્રત્યુદ્ગતાસ્તદા। વિપાપ્માનં મહાત્માનં દિવૌકસ ઇવેશ્વરમ્
ત્યારે બધા પ્રજાજનો આનંદિત થઈને, પાપરહિત અને મહાન આત્મા એવા રાજાને મળવા બહાર આવ્યા, જેમ દેવતાઓ પોતાના સ્વામીનું સ્વાગત કરે છે.
સુચિરાય મનુષ્યેન્દ્રો નગરીં પુણ્યલક્ષણામ્। વિવેશ સહિતસ્તેન વસિષ્ઠેન મહર્ષિણા
લાંબા સમય પછી, રાજા મહર્ષિ વસીષ્ઠ સાથે, શુભ લક્ષણો ધરાવતી એ પવિત્ર નગરીમાં પ્રવેશ્યા.
દદૃશુસ્તં મહીપાલમયોધ્યાવાસિનો જનાઃ। પુરોહિતેન સહિતં દિવાકરમિવોદિતમ્
અયોધ્યાના લોકો એ રાજાને પોતાના પુરોહિત સાથે જોઈને, જાણે સૂર્ય ઉગ્યો હોય એમ અનુભવ્યા.
સ ચ તાં પૂરયામાસ લક્ષ્મ્યા લક્ષ્મીવતાં વરઃ। અયોધ્યાં વ્યોમ શીતાંશુઃ શરત્કાલ ઇવોદિતઃ
શ્રીથી ભરપૂર એ શ્રેષ્ઠ પુરુષે અયોધ્યાને તેજથી ભરપૂર કરી, જાણે શરદ ઋતુનો ચાંદો આકાશમાં ઉગ્યો હોય.
સંસક્તિમૃષ્ટપન્થાનં પતાકાધ્વજશોભિતમ્। મનઃ પ્રહ્લાદયામાસ તસ્ય તત્પુરમુત્તમમ્
સાફ અને સુંદર રસ્તાઓ, ધ્વજ અને ફલગાઓથી શોભાયમાન એ શ્રેષ્ઠ નગરએ રાજાના મનને આનંદિત કરી દીધું.
તુષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણા સા પુરી કુરુનન્દન। અશોભત તદા તેન શક્રેણેવામરાવતી
સંતોષી અને સુખી પ્રજાથી ભરેલી એ નગરી, એ સમયે રાજાના કારણે, હે કુરુનંદન, જાણે ઇન્દ્રથી અમરાવતી શોભે છે તેમ તેજસ્વી લાગી.
તતઃ પ્રવિષ્ટે રાજર્ષૌ તસ્મિંસ્તત્પુરમુત્તમમ્। રાજ્ઞસ્તસ્યાજ્ઞયા દેવી વસિષ્ઠમુપચક્રમે
પછી જ્યારે એ રાજર્ષિ એ શ્રેષ્ઠ નગરીમાં પ્રવેશ્યા, ત્યારે રાજાની આજ્ઞાથી રાણી વસીષ્ઠ મહર્ષિ પાસે ગઈ.
ઋતાવથ મહર્ષિસ્તુ સંબભૂવ તયા સહ। દેવ્યા દિવ્યેન વિધિના વસિષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠભાગૃષિઃ
પછી ઋતુ અનુસાર, મહર્ષિ વસીષ્ઠ એ દેવીઓના નિયમ પ્રમાણે રાણી સાથે સંયોગ કર્યો.