એવં તાં સ મહીપાલો બભાષે ન તુ સા તદા। કામાર્તં નિર્જનેઽરણ્યે પ્રત્યબાષથ કિંચન
રાજાએ એ રીતે કહ્યું, પણ એ એકાંત વનમાં, પ્રેમથી વ્યાકુળ રાજાને એ સ્ત્રીએ કંઈ જ જવાબ આપ્યો નહીં.
તતો લાલપ્યમાનસ્ય પાર્થિવસ્યાયતેક્ષણા। સૌદામિનીવ ચાભ્રેષુ તત્રૈવાન્તરધીયત
પછી, જ્યારે રાજા વિનંતી કરતો રહ્યો, ત્યારે વિશાળ આંખો ધરાવતી એ સ્ત્રી વીજળી જેવી વાદળોમાં અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
તામન્વેષ્ટું સ નૃપતિઃ પરિચક્રામ સર્વતઃ। વનં વનજપત્રાક્ષીં ભ્રમન્નુન્મત્તવત્તદા
પછી રાજા એ કમળની આંખો ધરાવતી સ્ત્રીને શોધવા માટે આખા વનમાં પાગલની જેમ ભટકતો રહ્યો.
અપશ્યમાનઃ સ તુ તાં બહુ તત્ર વિલપ્ય ચ। નિશ્ચેષ્ટઃ પાર્થિવશ્રેષ્ઠો મુહૂર્તં સ વ્યતિષ્ઠત
એ સ્ત્રી દેખાઈ નહીં, ત્યારે રાજા ખૂબ દુઃખી થઈને રડતો રહ્યો અને થોડી ક્ષણ માટે એકસ્થાને ઊભો રહ્યો.
અથ તસ્યામદૃશ્યાયાં નૃપતિઃ કામમોહિતઃ। પાતનઃ શત્રુસઙ્ઘાનાં પપાત ધરણીતલે
પછી, જ્યારે એ સ્ત્રી અદૃશ્ય થઈ ગઈ, ત્યારે કામના કારણે મોહિત થયેલો રાજા જમીન પર પડી ગયો.
તસ્મિન્નિપતિતે ભૂમાવથ સા ચારુહાસિની। પુનઃ પીનાયતશ્રોણી દર્શયામાસ તં નૃપમ્
જ્યારે રાજા જમીન પર પડેલો હતો, ત્યારે સુંદર સ્મિત અને પહોળા કટિ ધરાવતી એ સ્ત્રી ફરી રાજા સામે દેખાઈ.
અથાબભાષે કલ્યાણી વાચા મધુરયા નૃપમ્। તં કુરૂણાં કુલકરં કામાભિહતચેતસમ્
પછી શુભલક્ષણા એ સ્ત્રીએ, કામથી વ્યાકુળ અને કુરુ વંશના ગૌરવ એવા રાજાને મીઠા શબ્દોમાં સંબોધિત કર્યો.
ઉવાચ મધુરં વાક્યં તપતી હસતીવ સા। ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ભદ્રં તે ન ત્વમર્હસ્યરિન્દમ
તપતી, સ્મિત કરતા જેવી, મીઠા શબ્દોમાં બોલી: 'ઉઠો, ઊઠો! તને શુભતા મળે. હે શત્રુવિજયી, તું મોહમાં પડવાનો નથી.'
મોહં નૃપતિશાર્દૂલ ગન્તુમાવિષ્કૃતઃ ક્ષિતૌ। એવમુક્તોઽથ નૃપતિર્વાચા મધુરયા તદા
હે રાજાશારદૂલ, તું ધરતી પર મોહમાં પડવાનો નથી. એ રીતે મીઠા શબ્દોમાં કહેતાં, રાજાએ પછી—
દદર્શ વિપુલશ્રોણીં તામેવાભિમુખે સ્થિતામ્। અથ તામસિતાપાઙ્ગીમાબભાષે સ પાર્થિવઃ
પહોળા કટિ ધરાવતી એ સ્ત્રીને સામે ઊભેલી જોઈ, પછી એ કાળી આંખો ધરાવતી સ્ત્રીને રાજાએ કહ્યું.
મન્મથાગ્નિપરીતાત્મા સન્દિગ્ધાક્ષરયા ગિરા। સાધુ ત્વમસિતાપાઙ્ગિ કામાર્તં મત્તકાશિનિ
પ્રેમની આગથી વ્યાકુળ મનથી, અડધા તૂટેલા શબ્દોમાં રાજાએ કહ્યું: 'હે કાળી આંખો ધરાવતી, હે તેજસ્વિ, પ્રેમથી પીડાતા મને કૃપા કર.'
ભજસ્વ ભજમાનં માં પ્રાણા હિ પ્રજહન્તિ મામ્। ત્વદર્થં હિ વિશાલાક્ષિ મામયં નિશિતૈઃ શરૈઃ
'મારે તારી જ ઇચ્છા છે, મને સ્વીકાર; કેમ કે મારા પ્રાણ તને વિના છૂટવા લાગ્યા છે. હે વિશાળ આંખો ધરાવતી, તારા માટે પ્રેમ તીક્ષ્ણ બાણથી મને ઘાયલ કરે છે.'
કામઃ કમલગર્ભાભે પ્રતિવિધ્યન્ન શામ્યતિ। દષ્ટમેવમનાક્રન્દે ભદ્રે કામમહાહિના
'હે કમળ જેવી જન્મેલી, કામ મને ઘાયલ કરે છે પણ શમતું નથી; એ રીતે પ્રેમના મહાવિષથી દંશાયેલી જેમ હું પીડાય રહ્યો છું, હે ભદ્રે.'
સા ત્વં પીનાયતશ્રોણી મામાપ્નુહિ વરાનને। ત્વદધીના હિ મે પ્રાણાઃ કિન્નરોદ્ગીતભાષિણિ
'હું તારા પર આધાર રાખું છું, હે પહોળા કટિ અને સુંદર ચહેરાવાળી, મને સ્વીકાર. મારા પ્રાણ તો તારા પર જ આધારિત છે, હે કિનરગીત જેવી મીઠી બોલાવાળી.'
ચારુસર્વાનવદ્યાઙ્ગિ પદ્મેન્દુપ્રતિમાનને। ન હ્યહં ત્વદૃતે ભીરુ શક્ષ્યામિ ખલુ જીવિતુમ્
'હે નિર્દોષ અને સુંદર અંગવાળી, કમળ અને ચંદ્ર જેવા ચહેરાવાળી, હું તારા વિના જીવતો રહી શકતો નથી, હે ભયભીત.'
કામઃ કમલપત્રાક્ષિ પ્રતિવિધ્યતિ મામયમ્। તસ્માત્કુરુ વિશાલાક્ષિ મય્યનુક્રોશમઙ્ગને
'હે કમળની પાંખડી જેવી આંખો ધરાવતી, કામ મને ઘાયલ કરે છે; તેથી, હે વિશાળ આંખો ધરાવતી સ્ત્રી, મારા પર દયા કર.'
ભક્તં મામસિતાપાઙ્ગિ ન પરિત્યક્તુમર્હસિ। ત્વં હિ માં પ્રીતિયોગેન ત્રાતુમર્હસિ ભામિનિ
હે કાળી આંખવાળી, હું તારો ભક્ત છું, મને છોડી દેવું યોગ્ય નથી. હે સુંદર સ્ત્રી, તું તારી પ્રેમભરી લાગણીથી મને રક્ષે, એ જ યોગ્ય છે.
ત્વદ્દર્શનકૃતસ્નેહં મનશ્ચલતિ મે ભૃશમ્। ન ત્વાં દૃષ્ટ્વા પુનશ્ચાન્યાં દ્રષ્ટું કલ્યાણિ રોચતે
હું તને જોઈને જે પ્રેમમાં પડ્યો છું, એથી મારું મન ખૂબ અસ્થિર થઈ ગયું છે. હે શુભાંગી, તને જો્યા પછી બીજી કોઈ સ્ત્રીને જોવા મને મન જ નથી થતું.
પ્રસીદ વશગોઽહં તે ભક્તં માં ભજ ભામિનિ। દૃષ્ટ્વૈવ ત્વાં વરારોહે મન્મથો ભૃશમઙ્ગને
મારે પર કૃપા કર, હું તારા વશમાં છું—હે સુંદર સ્ત્રી, તું મને સ્વીકાર. હે સુંદર કટિવાળી, તને જોયા જ મને કામદેવે ખૂબ જ ઘાયલ કર્યો છે.
અન્તર્ગતં વિશાલાક્ષિ વિધ્યતિ સ્મ પતત્ત્રિભિઃ। મન્મથાગ્નિસમુદ્ભૂતં દાહં કમલલોચને
હે વિશાળ નેત્રવાળી, મારા અંતરમાં જે પ્રેમની આગ ધધકે છે, એ કમળ જેવી આંખવાળી, કામદેવના તીક્ષ્ણ બાણોથી મને ભળી રહી છે.
પ્રીતિસંયોગયુક્તાભિરદ્ભિઃ પ્રહ્લાદયસ્વ મે। પુષ્પાયુધં દુરાધર્ષં પ્રચણ્ડશરકાર્મુકમ્
પ્રેમના મિલનથી ભરપૂર એવા જળથી મને શાંત કરી દે, કેમ કે પુષ્પબાણધારી કામદેવના પ્રચંડ ધનુષ્ય અને અપરાજિત બાણોને સહન કરવું અઘરું છે.
ત્વદ્દર્શનસમુદ્ભૂતં વિધ્યન્તં દુઃસહૈઃ શરૈઃ। ઉપશામય કલ્યાણિ આત્મદાનેન ભામિનિ
હે શુભાંગી, તને જોઈને જે અસહ્ય બાણો મને ઘાયલ કરે છે, એ દુઃખને, હે સુંદર સ્ત્રી, તું તારી જાત મને અર્પણ કરીને શાંત કરી દે.
ગાન્ધર્વેણ વિવાહેન મામુપૈહિ વરાઙ્ગને। વિવાહાનાં હિ રમ્ભોરુ ગાન્ધર્વઃ શ્રેષ્ઠ ઉચ્યતે
હે સુંદરાંગી, તું ગાંધર્વ વિવાહથી મને સ્વીકાર. હે સુકુમાર જાંઘવાળી, બધા વિવાહોમાં ગાંધર્વ વિવાહ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
નાહમીશાઽઽત્મનો રાજન્કન્યા પિતૃમતી હ્યહમ્। મયિ ચેદસ્તિ તે પ્રીતિર્યાચસ્વ પિતરં મમ
હે રાજા, હું મારી જાતની માલિક નથી, કારણ કે હું પિતાવાળી કન્યા છું. જો તને મારા પર પ્રેમ હોય, તો મારા પિતા પાસે મારી માંગણી કર.
યથા હિ તે મયા પ્રાણાઃ સંભૃતાશ્ચ નરેશ્વર। દર્શનાદેવ ભૂયસ્ત્વં તથા પ્રાણાન્મમાહરઃ
હે પુરુષોતમ, જેમ મેં મારા પ્રાણને સાચવી રાખ્યા છે, તેમ તને જોઈને તું પણ મારા પ્રાણ લઈ ગયો છે.
ન ચાહમીશા દેહસ્ય તસ્માન્નૃપતિસત્તમ। સમીપં નોપગચ્છામિ ન સ્વતન્ત્રા હિ યોષિતઃ
હે શ્રેષ્ઠ રાજા, હું મારા શરીરની માલિક નથી. તેથી, હું તારી પાસે આવી શકતી નથી, કેમ કે સ્ત્રીઓ સ્વતંત્ર હોતી નથી.
કા હિ સર્વેષુ લોકેષુ વિશ્રુતાભિજનં નૃપમ્। કન્યા નાભિલષેન્નાથં ભાર્તારં ભક્તવત્સલમ્
આ બધાં લોકોમાં એવી કઈ કન્યા હશે, જે પ્રસિદ્ધ કુળના, નામી અને પોતાની પ્રિય પર પ્રેમ કરનારા રાજાને પતિ તરીકે ઈચ્છતી ન હોય?
તસ્માદેવં ગતે કાલે યાચસ્વ પિતરં મમ। આદિત્યં પ્રણિપાતેન તપસા નિયમેન ચ
આ પરિસ્થિતિમાં, મારા પિતા પાસે વિનંતી કર. આદિત્યને વંદન, તપ અને નિયમથી તેમની પાસે જા.
સ ચેત્કામયતે દાતું તવ મામરિસૂદન। ભવિષ્યામ્યદ્ય તે રાજન્સતતં વશવર્તિની
જો મારા પિતા મને તને આપવા ઈચ્છે, હે શત્રુવિનાશક, તો આજે હું તારી હંમેશા આજ્ઞાકારી બની રહીશ, હે રાજા.
અહં હિ તપતી નામ સાવિત્ર્યવરજા સુતા। અસ્ય લોકપ્રદીપસ્ય સવિતુઃ ક્ષત્રિયર્ષભ
હું તપતી નામની છું, સાવિત્રીની બહેન અને આ જગતને પ્રકાશ આપનારા સવિતાનું દિકરી છું, હે ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠ.