ગૃધ્રકઙ્કબલચ્છન્નં ગોમાયુગણસેવિતમ્। ઉગ્રગન્ધમચક્ષુષ્યં શ્મશાનમિવ દારુણમ્
વૃક્ષ ચીલ અને કાંગરના અવશેષોથી ઢંકાયેલું હતું, વાઘા અને કૂતરાઓ ત્યાં આવતાં, દુર્ગંધયુક્ત અને ભયાનક દેખાતું, જાણે ભયાનક શમશાન હોય.
તં પ્રવિશ્ય મહાવૃક્ષં ચિન્તયામાસ વીર્યવાન્। યાવન્ન પશ્યતે રક્ષો બકાભિખ્યં બલોત્તરમ્
તે મહાન વૃક્ષ પાસે પહોંચી, તે શક્તિશાળી મનમાં વિચારી રહ્યો: 'જ્યાં સુધી બક નામનો, બધાથી વધુ શક્તિશાળી રાક્ષસ દેખાય નહીં.'
આચિતં વિવિધૈર્ભોજ્યૈરન્નૈરુચ્ચાવચૈરિદમ્। શકટં સૂપસંપૂર્ણં યાવદ્દ્રક્ષ્યતિ રાક્ષસઃ
‘આ રથ વિવિધ પ્રકારના ભોજનથી, ઊંચા-નીચા ખોરાકથી ભરેલું છે; જ્યાં સુધી રાક્ષસ તેને ન જુએ...’
તાવદેવેહ ભોક્ષ્યેઽહં દુર્લભં હિ પુનર્ભવેત્। વિપ્રકીર્યેત સર્વં હિ પ્રયુદ્ધે મયિ રક્ષસા
‘એટલેથી હું અહીં જ ખાઈ લઉં, કારણ કે આવું ભોજન ફરીથી મળવું મુશ્કેલ છે; કેમ કે જો હું રાક્ષસ સાથે લડું, તો બધું વિખેરાઈ શકે.’
અભોજ્યં હિ શવસ્પર્શે નિગૃહીતે બકે ભવેત્। સ ત્વેવં ભીમકર્મા તુ ભીમસેનોઽભિલક્ષ્ય ચ
‘જો બક મને પકડી લે અને હું મૃતદેહને સ્પર્શી ગયો હોઉં, તો આ ભોજન ખાવા યોગ્ય નહીં રહે.’ આવી રીતે ભયાનક કાર્યો કરનાર ભીમસેને વિચાર્યું.
ઉપવિશ્ય વિવિક્તેઽન્નં ભુઙ્ક્તે સ્મ પરમં પરઃ। તં તતઃ સર્વતોઽપશ્યન્દ્રુમાનારુહ્ય નાગરાઃ
પછી એકાંતમાં બેઠા બેઠા, તેણે ઉત્તમ ભોજન કર્યું; ત્યારબાદ શહેરવાસીઓ વૃક્ષો પર ચડીને ચારેય બાજુથી તેને જોયો.
નારક્ષો બલિમશ્નીયાદેવં બહુ ચ માનવાઃ। ભુઙ્ક્તે બ્રાહ્મણરૂપેણ બકોઽયમિતિ ચાબ્રુવન્
'કોઈ માનવી રાક્ષસ માટેના બલિનું ભોજન ન ખાય,' લોકો કહેવા લાગ્યા, 'કારણ કે બક બ્રાહ્મણના રૂપમાં આ બધું ખાઈ રહ્યો છે.'
સ તં હસતિ તેજસ્વી તદન્નમુપભુજ્ય ચ।' આસાદ્ય તુ વનં તસ્ય રક્ષસઃ પાણ્ડવો બલી। આજુહાવ તતો નામ્ના તદન્નમુપપાદયન્
તે તેજસ્વી હસ્યો અને ભોજન કરીને, રાક્ષસના વનમાં પહોંચ્યો; પછી તે શક્તિશાળી પાંડવે બકનું નામ પુકારીને તેને ભોજન આપવાનું કહ્યું.
તતઃ સ રાક્ષસઃ ક્રુદ્ધો ભીમસ્ય વચનાત્તદા। આજગામ સુસંક્રુદ્ધો યત્ર ભીમો વ્યવસ્થિતઃ
પછી રાક્ષસ, ભીમના શબ્દોથી ગુસ્સે થઈને, ભારે રોષ સાથે ત્યાં આવ્યો, જ્યાં ભીમ ઊભો હતો.
મહાકાયો મહાવેગો દારયન્નિવ મેદિનીમ્। લોહિતાક્ષઃ કરાલશ્ચ લોહિતશ્મશ્રુમૂર્ધજઃ
મોટું શરીર, ઝડપી ચાલ, જાણે જમીન ફાડી નાખે છે, લાલ આંખો, ભયાનક રૂપ, લોહી જેવા વાળ અને દાઢી.
આકર્ણાદ્ભિન્નવક્ત્રશ્ચ શઙ્કુકર્ણો વિભીષણઃ। ત્રિશિખાં ભ્રુકુટિં કૃત્વા સંદશ્ય દશનચ્છદમ્
કાન સુધી ફાટેલું મોઢું, શંખ જેવાં કાન, ભયાનક દેખાવ, ત્રણ વાંકડા ભ્રૂ, અને દાંત કચકચાવતો.
ભુઞ્જાનમન્નં તં દૃષ્ટ્વા ભીમસેનં સ રાક્ષસઃ। વિવૃત્ય નયને ક્રુદ્ધ ઇદં વચનમબ્રવીત્
ભીમસેનને ભોજન ખાતા જોઈ, રાક્ષસે ગુસ્સામાં આંખો પહોળી કરીને કહ્યું:
કોઽયમન્નમિદં ભુઙ્ક્તે મદર્થમુપકલ્પિતમ્। પશ્યતો મમ દુર્બુદ્ધિર્યિયાસુર્યમસાદનમ્
આ ખોરાક તો મારા માટે તૈયાર કરાયું છે, અને મારી સામે જ કોણ એવો નિર્દયતાથી ખાઈ રહ્યો છે, જાણે મરણને આમંત્રણ આપતો હોય?
ભીમસેનસ્તતઃ શ્રુત્વા પ્રહસન્નિવ ભારત। રાક્ષસં તમનાદૃત્ય ભુઙ્ક્ત એવ પરાઙ્મુખઃ
ભીમસેને આ સાંભળી, હસતો હસતો રાક્ષસને અવગણીને, પીઠ ફેરવીને ખાવા લાગ્યો.
રવં સ ભૈરવં કૃત્વા સમુદ્યમ્ય કરાવુભૌ। અભ્યદ્રવદ્ભીમસેનં જિઙાંસુઃ પુરુષાદકઃ
પછી એ માનવમાંસ ખાવાવાળા રાક્ષસે ભયાનક ગર્જના કરી, બંને હાથ ઊંચા કરી, ભીમસેનને મારવા દોડ્યો.
તથાપિ પરિભૂયૈનં પ્રેક્ષમાણો વૃકોદરઃ। રાક્ષસં ભુઙ્ક્ત એવાન્નં પાણ્ડવઃ પરવીરહા
ત્યાં પણ, ભીમસેન એટલે વૃકોદર, દુશ્મનવીરોનો વિનાશક, રાક્ષસની અવગણના કરીને, એની સામે જોઈને પણ શાંતિથી ખાવા લાગ્યો.
અમર્ષેણ તુ સંપૂર્ણઃ કુન્તીપુત્રં વૃકોદરમ્। જઘાન પૃષ્ઠે પાણિભ્યામુભાભ્યાં પૃષ્ઠતઃ સ્થિતઃ
કુંતીપુત્ર વૃકોદરને, રાક્ષસે ગુસ્સાથી ભરાઈ, પાછળથી બંને હાથ વડે જોરથી માર્યો.
તથા બલવતા ભીમઃ પાણિભ્યાં ભૃશમાહતઃ। નૈવાવલોકયામાસ રાક્ષસં ભુઙ્ક્ત એવ સઃ
એવી જોરદાર માર છતાં પણ, ભીમસેને રાક્ષસ તરફ નજર પણ ન કરી, અને શાંતિથી ખાવા જ રહ્યો.
તતઃ સ ભૂયઃ સંક્રુદ્ધો વૃક્ષમાદાય રાક્ષસઃ। તાડયિષ્યંસ્તદા ભીમં પુનરભ્યદ્રવદ્બલી
પછી એ શક્તિશાળી રાક્ષસે વધુ ગુસ્સે થઈ, એક મોટું વૃક્ષ ઉપાડી, ફરીથી ભીમા તરફ દોડી આવ્યો.
ક્ષિપ્તં ક્રુદ્ધેન તં વૃક્ષં પ્રતિજગ્રાહ વીર્યવાન્। સવ્યેન પાણિના ભીમો દક્ષિણેનાપ્યભુઙ્ક્ત હ
રાક્ષસે ગુસ્સામાં વૃક્ષ ફેંક્યું ત્યારે, ભીમાએ ડાબા હાથથી એ પકડી લીધું અને જમણા હાથથી ખાવા જ રહ્યો.
શકટાન્નં તતો ભુક્ત્વા રક્ષસઃ પાણિના સહ। ગૃહ્ણન્નેવ તદા વૃક્ષં નિઃશેષં પર્વતોપમમ્
પછી ભીમાએ રાક્ષસના હાથમાંથી, એ પહાડ જેવું મોટું વૃક્ષ એક જ હાથથી પકડી લીધું, અને રથ જેટલું બધું ખોરાક પણ ખાઈ લીધું.
ભીમસેનો હસન્નેવ ભુક્ત્વા ત્યક્ત્વા ચ રાક્ષસમ્। પીત્વા દધિઘટાન્પૂર્ણાન્ઘૃતકુમ્ભાઞ્શતં શતમ્
ભીમસેને હસતો હસતો રાક્ષસનું ખોરાક ખાઈ લીધું, પછી દહીં અને ઘીથી ભરેલા સૈંકડો માટલાં પી ગયા.
વાર્યુપસ્પૃશ્ય સંહૃષ્ટસ્તસ્થૌ ગિરિરિવાપરઃ। ભ્રામયન્તં મહાવૃક્ષમાયાન્તં ભીમદર્શનમ્
પાણીથી હાથ-મોઢું ધોઈ, આનંદથી ભીમા એક પર્વત જેવો અડગ ઊભો રહ્યો, સામે રાક્ષસ મોટું વૃક્ષ ફેરવતો આવી રહ્યો હતો.
દૃષ્ટ્વોત્થાયાહવે વીરઃ સિંહનાદં વ્યનાદયત્। ભુજવેગં તથાઽઽસ્ફોટં ક્ષ્વેલિતં ચ મહાસ્વનમ્
આ જોઈ, ભીમા યુદ્ધમાં ઊભો રહી, સિંહની જેમ ગર્જના કરી, હાથ ભેળવીને અને પીઠે ફટકારીને ભયાનક અવાજ કર્યો.
કૃત્વાઽઽહ્વયત સંક્રુદ્ધો ભીમસેનોઽથ રાક્ષસમ્। ઉવાચાશનિશબ્દેન ધ્વનિના ભીષયન્નિવ
પછી ભીમસેને ભારે ગુસ્સે થઈ, રાક્ષસને લલકાર્યો અને વીજળી જેવી ગર્જના સાથે બોલ્યો, જાણે એને ડરાવતો હોય.
બહુકાલં સુપુષ્ટં તે શરીરં રાક્ષસાધમ। દ્વિપચ્ચતુષ્પન્માંસૈશ્ચ બહુભિશ્ચૌદનૈરપિ
એ રાક્ષસ, તું ઘણા સમયથી માનવ અને પશુઓનું માંસ અને અનેક પ્રકારના ભોજનથી તારો દેહ મજબૂત કર્યો છે.
મદ્બાહુબલમાશ્રિત્ય ન ત્વં ભૂયસ્ત્વશિષ્યસિ। અદ્ય મદ્બાહુનિષ્પિષ્ટો ગમિષ્યસિ યમાલયમ્
હવે મારા બળ પર તું ફરી ક્યારેય કંઈ ખાઈ શકીશ નહીં; આજે મારા હાથમાં પીસાઈને, તું યમલોકમાં જશે.
અદ્યપ્રભૃતિ સ્વપ્સ્યન્તિ વેત્રકીયનિવાસિનઃ। નિરુદ્વિગ્નાઃ પુરસ્યાસ્ય કણ્ટકે સૂદ્ધૃતે મયા
આજે પછી વેત્રકિય ગામના લોકો નિર્ભય થઈને ઊંઘી શકશે, કેમ કે હું એમના શહેરમાંથી આ કાંટો દૂર કરીશ.
અદ્ય યુદ્ધે શરીરં તે કઙ્કગોમાયુવાયસાઃ। મયા હતસ્ય ખાદન્તુ વિકર્ષન્તુ ચ ભૂતલે
આજે યુદ્ધમાં, મારા હાથે મારાયો પછી, તારો દેહ કાગડા, ગીધ અને શિયાળ ખાઈ જશે અને જમીન પર ખેંચી જશે.
એવમુક્ત્વા સુસંક્રુદ્ધઃ પાર્થો બકજિઘાંસયા। ઉપાધાવદ્બકશ્ચાપિ પાર્થં પાર્થિવસત્તમ
આવી રીતે કહ્યા પછી, પાર્થ ગુસ્સાથી બકાને મારવા દોડી ગયો; અને રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, બક પણ પાર્થા સામે દોડી આવ્યો.