તદાઽશિત્વા ભીમસેનો માંસાનિ વિવિધાનિ ચ। મોદકાનિ ચ મુખ્યાનિ ચિત્રોદનચયાન્બહૂન્
પછી ભીમસેને વિવિધ પ્રકારનું માંસ અને શ્રેષ્ઠ મિઠાઈઓ તથા અનેક રંગબેરંગી ભાતના ઢગલા આનંદથી ખાધા.
તતોઽપિબદ્દધિઘટાન્સુબહૂન્દ્રોણસંમિતાન્। તસ્ય ભુક્તવતઃ પૌરા યથાવત્સમુપાર્જિતાન્
પછી તેણે અનેક મોટા દહીંના ઘડા પીધા, જે લોકો યોગ્ય રીતે એકઠાં કરીને લાવ્યા હતા.
ઉપજહ્રુર્ભૃતં ભાગં સમૃદ્ધમનસસ્તદા। તતો રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં સવ્યઞ્જનદધિપ્લુતમ્
ત્યારે લોકોએ આનંદથી ભરપૂર ભાગ લાવી આપ્યો; પછી રાત્રિ પસાર થતાં, ભોજન સાથે વિવિધ વાનગીઓ અને દહીં પણ પીરસાયું.
સમારુહ્યાન્નસંપૂર્ણં શકટં સ વૃકોદરઃ। પ્રયયૌ તૂર્યનિર્ઘોષૈઃ પૌરૈશ્ચ પરિવારિતઃ
પછી વૃકોદરે ભોજનથી ભરેલું રથ ચઢ્યું અને વાદ્યના અવાજ સાથે, શહેરના લોકોની વચ્ચે, આગળ વધ્યો.
આત્માનમેષોઽન્નભૂતો રાક્ષસાય પ્રદાસ્યતિ। તરુણોઽપ્રતિરૂપશ્ચ દૃઢ ઔદરિકો યુવા
આ યુવાન, મજબૂત અને તંદુરસ્ત, પોતાનું શરીર રાક્ષસ માટે ખોરાક તરીકે અર્પણ કરશે; તે યુવાન છે, પણ તેનો દેખાવ યોગ્ય નથી.
વાગ્ભિરેવંપ્રકારાભિઃ સ્તૂયમાનો વૃકોદરઃ। ચુચોદ સ બલીવર્દૌ યુક્તૌ સર્વાઙ્ગકાલકૌ
આવી વાતોથી વખાણવામાં આવેલા વૃકોદરએ બંને બળદોને, જે રથમાં જોડાયેલા હતા અને બલિ માટે પસંદ કરાયા હતા, આગળ ધપાવ્યા.
વાદિત્રાણાં પ્રવાદેન તતસ્તં પુરુષાદકમ્। અભ્યગચ્છત્સુસંહૃષ્ટઃ સર્વત્ર મનુજૈર્વૃતઃ
પછી વાદ્યના અવાજ સાથે, તે આનંદપૂર્વક મનુષ્યોની ભીડથી ઘેરાયેલો, માનવખોર પાસે પહોંચ્યો.
સંપ્રાપ્ય સ ચ તં દેશમેકાકી સમુપાયયૌ। પુરુષાદભયાદ્ભીતસ્તત્રૈવાસીજ્જનવ્રજઃ
તે સ્થળે પહોંચીને, તે એકલો આગળ વધ્યો; ત્યાંની ભીડ માનવખોરના ડરથી પાછળ રહી ગઈ.
સ ગત્વા દૂરમધ્વાનં દક્ષિણામભિતો દિશમ્। યતોપદિષ્ટમુદ્દેશે દદર્શ વિપુલં દ્રુમમ્
દક્ષિણ તરફ લાંબું અંતર કાપીને, જેમ જણાવાયું હતું તેમ, તેણે નિર્ધારિત જગ્યાએ એક વિશાળ વૃક્ષ જોયું.
કેશમજ્જાસ્થિમેદોભિર્બાહૂરુચરણૈરપિ। આર્દ્રૈઃ શુષ્કૈશ્ચ સંકીર્ણમભિતોઽથ વનસ્પતિમ્
આ વૃક્ષની આજુબાજુ વાળ, હાડકાં, મજ્જા, ચરબી, હાથ, પગ અને પગલાં – તાજા અને સુકાં – છૂટા પડેલા હતા.
ગૃધ્રકઙ્કબલચ્છન્નં ગોમાયુગણસેવિતમ્। ઉગ્રગન્ધમચક્ષુષ્યં શ્મશાનમિવ દારુણમ્
વૃક્ષ ચીલ અને કાંગરના અવશેષોથી ઢંકાયેલું હતું, વાઘા અને કૂતરાઓ ત્યાં આવતાં, દુર્ગંધયુક્ત અને ભયાનક દેખાતું, જાણે ભયાનક શમશાન હોય.
તં પ્રવિશ્ય મહાવૃક્ષં ચિન્તયામાસ વીર્યવાન્। યાવન્ન પશ્યતે રક્ષો બકાભિખ્યં બલોત્તરમ્
તે મહાન વૃક્ષ પાસે પહોંચી, તે શક્તિશાળી મનમાં વિચારી રહ્યો: 'જ્યાં સુધી બક નામનો, બધાથી વધુ શક્તિશાળી રાક્ષસ દેખાય નહીં.'
આચિતં વિવિધૈર્ભોજ્યૈરન્નૈરુચ્ચાવચૈરિદમ્। શકટં સૂપસંપૂર્ણં યાવદ્દ્રક્ષ્યતિ રાક્ષસઃ
‘આ રથ વિવિધ પ્રકારના ભોજનથી, ઊંચા-નીચા ખોરાકથી ભરેલું છે; જ્યાં સુધી રાક્ષસ તેને ન જુએ...’
તાવદેવેહ ભોક્ષ્યેઽહં દુર્લભં હિ પુનર્ભવેત્। વિપ્રકીર્યેત સર્વં હિ પ્રયુદ્ધે મયિ રક્ષસા
‘એટલેથી હું અહીં જ ખાઈ લઉં, કારણ કે આવું ભોજન ફરીથી મળવું મુશ્કેલ છે; કેમ કે જો હું રાક્ષસ સાથે લડું, તો બધું વિખેરાઈ શકે.’
અભોજ્યં હિ શવસ્પર્શે નિગૃહીતે બકે ભવેત્। સ ત્વેવં ભીમકર્મા તુ ભીમસેનોઽભિલક્ષ્ય ચ
‘જો બક મને પકડી લે અને હું મૃતદેહને સ્પર્શી ગયો હોઉં, તો આ ભોજન ખાવા યોગ્ય નહીં રહે.’ આવી રીતે ભયાનક કાર્યો કરનાર ભીમસેને વિચાર્યું.
ઉપવિશ્ય વિવિક્તેઽન્નં ભુઙ્ક્તે સ્મ પરમં પરઃ। તં તતઃ સર્વતોઽપશ્યન્દ્રુમાનારુહ્ય નાગરાઃ
પછી એકાંતમાં બેઠા બેઠા, તેણે ઉત્તમ ભોજન કર્યું; ત્યારબાદ શહેરવાસીઓ વૃક્ષો પર ચડીને ચારેય બાજુથી તેને જોયો.
નારક્ષો બલિમશ્નીયાદેવં બહુ ચ માનવાઃ। ભુઙ્ક્તે બ્રાહ્મણરૂપેણ બકોઽયમિતિ ચાબ્રુવન્
'કોઈ માનવી રાક્ષસ માટેના બલિનું ભોજન ન ખાય,' લોકો કહેવા લાગ્યા, 'કારણ કે બક બ્રાહ્મણના રૂપમાં આ બધું ખાઈ રહ્યો છે.'
સ તં હસતિ તેજસ્વી તદન્નમુપભુજ્ય ચ।' આસાદ્ય તુ વનં તસ્ય રક્ષસઃ પાણ્ડવો બલી। આજુહાવ તતો નામ્ના તદન્નમુપપાદયન્
તે તેજસ્વી હસ્યો અને ભોજન કરીને, રાક્ષસના વનમાં પહોંચ્યો; પછી તે શક્તિશાળી પાંડવે બકનું નામ પુકારીને તેને ભોજન આપવાનું કહ્યું.
તતઃ સ રાક્ષસઃ ક્રુદ્ધો ભીમસ્ય વચનાત્તદા। આજગામ સુસંક્રુદ્ધો યત્ર ભીમો વ્યવસ્થિતઃ
પછી રાક્ષસ, ભીમના શબ્દોથી ગુસ્સે થઈને, ભારે રોષ સાથે ત્યાં આવ્યો, જ્યાં ભીમ ઊભો હતો.
મહાકાયો મહાવેગો દારયન્નિવ મેદિનીમ્। લોહિતાક્ષઃ કરાલશ્ચ લોહિતશ્મશ્રુમૂર્ધજઃ
મોટું શરીર, ઝડપી ચાલ, જાણે જમીન ફાડી નાખે છે, લાલ આંખો, ભયાનક રૂપ, લોહી જેવા વાળ અને દાઢી.
આકર્ણાદ્ભિન્નવક્ત્રશ્ચ શઙ્કુકર્ણો વિભીષણઃ। ત્રિશિખાં ભ્રુકુટિં કૃત્વા સંદશ્ય દશનચ્છદમ્
કાન સુધી ફાટેલું મોઢું, શંખ જેવાં કાન, ભયાનક દેખાવ, ત્રણ વાંકડા ભ્રૂ, અને દાંત કચકચાવતો.
ભુઞ્જાનમન્નં તં દૃષ્ટ્વા ભીમસેનં સ રાક્ષસઃ। વિવૃત્ય નયને ક્રુદ્ધ ઇદં વચનમબ્રવીત્
ભીમસેનને ભોજન ખાતા જોઈ, રાક્ષસે ગુસ્સામાં આંખો પહોળી કરીને કહ્યું:
કોઽયમન્નમિદં ભુઙ્ક્તે મદર્થમુપકલ્પિતમ્। પશ્યતો મમ દુર્બુદ્ધિર્યિયાસુર્યમસાદનમ્
આ ખોરાક તો મારા માટે તૈયાર કરાયું છે, અને મારી સામે જ કોણ એવો નિર્દયતાથી ખાઈ રહ્યો છે, જાણે મરણને આમંત્રણ આપતો હોય?
ભીમસેનસ્તતઃ શ્રુત્વા પ્રહસન્નિવ ભારત। રાક્ષસં તમનાદૃત્ય ભુઙ્ક્ત એવ પરાઙ્મુખઃ
ભીમસેને આ સાંભળી, હસતો હસતો રાક્ષસને અવગણીને, પીઠ ફેરવીને ખાવા લાગ્યો.
રવં સ ભૈરવં કૃત્વા સમુદ્યમ્ય કરાવુભૌ। અભ્યદ્રવદ્ભીમસેનં જિઙાંસુઃ પુરુષાદકઃ
પછી એ માનવમાંસ ખાવાવાળા રાક્ષસે ભયાનક ગર્જના કરી, બંને હાથ ઊંચા કરી, ભીમસેનને મારવા દોડ્યો.
તથાપિ પરિભૂયૈનં પ્રેક્ષમાણો વૃકોદરઃ। રાક્ષસં ભુઙ્ક્ત એવાન્નં પાણ્ડવઃ પરવીરહા
ત્યાં પણ, ભીમસેન એટલે વૃકોદર, દુશ્મનવીરોનો વિનાશક, રાક્ષસની અવગણના કરીને, એની સામે જોઈને પણ શાંતિથી ખાવા લાગ્યો.
અમર્ષેણ તુ સંપૂર્ણઃ કુન્તીપુત્રં વૃકોદરમ્। જઘાન પૃષ્ઠે પાણિભ્યામુભાભ્યાં પૃષ્ઠતઃ સ્થિતઃ
કુંતીપુત્ર વૃકોદરને, રાક્ષસે ગુસ્સાથી ભરાઈ, પાછળથી બંને હાથ વડે જોરથી માર્યો.
તથા બલવતા ભીમઃ પાણિભ્યાં ભૃશમાહતઃ। નૈવાવલોકયામાસ રાક્ષસં ભુઙ્ક્ત એવ સઃ
એવી જોરદાર માર છતાં પણ, ભીમસેને રાક્ષસ તરફ નજર પણ ન કરી, અને શાંતિથી ખાવા જ રહ્યો.
તતઃ સ ભૂયઃ સંક્રુદ્ધો વૃક્ષમાદાય રાક્ષસઃ। તાડયિષ્યંસ્તદા ભીમં પુનરભ્યદ્રવદ્બલી
પછી એ શક્તિશાળી રાક્ષસે વધુ ગુસ્સે થઈ, એક મોટું વૃક્ષ ઉપાડી, ફરીથી ભીમા તરફ દોડી આવ્યો.
ક્ષિપ્તં ક્રુદ્ધેન તં વૃક્ષં પ્રતિજગ્રાહ વીર્યવાન્। સવ્યેન પાણિના ભીમો દક્ષિણેનાપ્યભુઙ્ક્ત હ
રાક્ષસે ગુસ્સામાં વૃક્ષ ફેંક્યું ત્યારે, ભીમાએ ડાબા હાથથી એ પકડી લીધું અને જમણા હાથથી ખાવા જ રહ્યો.