ઉપપન્નમિદં માતસ્ત્વયા યદ્બુદ્ધિપૂર્વકમ્। આર્તસ્ય બ્રાહ્મણસ્યૈતદનુક્રોશાદિદં કૃતમ્
માતા, તમે વિચારપૂર્વક જે કર્યું છે તે યોગ્ય છે; દુઃખી બ્રાહ્મણ પર દયા કરીને તમે આ કર્યું છે.
ધ્રુવમેષ્યતિ ભીમોઽયં નિહત્ય પુરુષાદકમ્। સર્વથા બ્રાહ્મણસ્યાર્થે યદનુક્રોશવત્યસિ
નિશ્ચિત છે કે ભીમા એ માનવખાદકને મારીને પાછો આવશે, કેમ કે તમે દરેક રીતે બ્રાહ્મણ માટે દયા દર્શાવી છે.
યથા ત્વિદં ન વિન્દેયુર્નરા નગરવાસિનઃ। તથાઽયં બ્રાહ્મણો વાચ્યઃ પરિગ્રાહ્યશ્ચ યત્નતઃ
જેમ શહેરના લોકો આ વાત જાણે નહીં, તેમ આ બ્રાહ્મણને પણ સમજાવીને, ધ્યાનપૂર્વક આશ્વાસન આપવું જોઈએ.
યુધિષ્ઠિરેણ સંમન્ત્ર્ય બ્રાહ્મણાર્થમરિન્દમ। કુન્તી પ્રવિશ્ય તાન્સર્વાન્મન્ત્રયામાસ ભારત
યુધિષ્ઠિર સાથે સલાહ કરીને, બ્રાહ્મણના હિત માટે કુંતી અંદર ગઈ અને બધું ચર્ચા કરી, હે ભારત.
અથ રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં ભીમસેનો મહાબલઃ। બ્રાહ્મણં સમુપાગમ્ય વચશ્ચેદમુવાચ હ
પછી રાત્રિ પસાર થયા પછી, મહાબલી ભીમસેન બ્રાહ્મણ પાસે ગયો અને તેને આ રીતે કહ્યું.
આપદસ્ત્વાં વિમોક્ષ્યેઽહં સપુત્રં બ્રાહ્મણ પ્રિયમ્। મા ભૈષી રાક્ષસાત્તસ્માન્માં દદાતુ બલિં ભવાન્
પ્રિય બ્રાહ્મણ, હું તને અને તારા પુત્રોને આ મુશ્કેલીમાંથી છોડાવીશ; તે રાક્ષસથી ડરતો નહીં—મને બલિ તરીકે આપો.
ઇદ મામશિતં કર્તું પ્રયતસ્વ સકૃદ્ગૃહે। આથાત્માનં પ્રાદાસ્યામિ તસ્મૈ ઘોરાય રક્ષસે
મારા માટે એક વખત ઘરમાં ભોજન બનાવો; પછી હું પોતાને એ ભયાનક રાક્ષસને અર્પણ કરી દઈશ.
ત્વરધ્વં કિં વિલમ્બધ્વે મા ચિરં કુરુતાનઘાઃ। વ્યવસ્યેયં મનઃ પ્રાણૈર્યુષ્માન્રક્ષિતુમદ્ય વૈ
જલ્દી કરો, શા માટે વિલંબ કરો છો? વધુ સમય ન લો, નિર્દોષો; આજે મેં મનમાં નક્કી કર્યું છે કે હું મારા પ્રાણ આપી તને બચાવીશ.
એવમુક્તઃ સ ભીમેન બ્રાહ્મણો ભરતર્ષભ। સુહૃદાં તત્સમાખ્યાય દદાવન્નં સુસંસ્કૃતમ્
ભીમના આ શબ્દો સાંભળી, બ્રાહ્મણે પોતાના મિત્રો સાથે વાત કરી અને સારા રીતે તૈયાર કરેલું ભોજન આપ્યું.
પિશિતોદનમાજહ્રુરથાસ્મૈ પુરવાસિનઃ। સઘૃતં સોપદંશં ચ સૂપૈર્નાનાવિધૈઃ સહ
પછી શહેરના લોકોએ તેને ઘી, મસાલા અને વિવિધ પ્રકારના સૂપ સાથે માંસવાળું ભાત લાવી આપ્યું.
તદાઽશિત્વા ભીમસેનો માંસાનિ વિવિધાનિ ચ। મોદકાનિ ચ મુખ્યાનિ ચિત્રોદનચયાન્બહૂન્
પછી ભીમસેને વિવિધ પ્રકારનું માંસ અને શ્રેષ્ઠ મિઠાઈઓ તથા અનેક રંગબેરંગી ભાતના ઢગલા આનંદથી ખાધા.
તતોઽપિબદ્દધિઘટાન્સુબહૂન્દ્રોણસંમિતાન્। તસ્ય ભુક્તવતઃ પૌરા યથાવત્સમુપાર્જિતાન્
પછી તેણે અનેક મોટા દહીંના ઘડા પીધા, જે લોકો યોગ્ય રીતે એકઠાં કરીને લાવ્યા હતા.
ઉપજહ્રુર્ભૃતં ભાગં સમૃદ્ધમનસસ્તદા। તતો રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં સવ્યઞ્જનદધિપ્લુતમ્
ત્યારે લોકોએ આનંદથી ભરપૂર ભાગ લાવી આપ્યો; પછી રાત્રિ પસાર થતાં, ભોજન સાથે વિવિધ વાનગીઓ અને દહીં પણ પીરસાયું.
સમારુહ્યાન્નસંપૂર્ણં શકટં સ વૃકોદરઃ। પ્રયયૌ તૂર્યનિર્ઘોષૈઃ પૌરૈશ્ચ પરિવારિતઃ
પછી વૃકોદરે ભોજનથી ભરેલું રથ ચઢ્યું અને વાદ્યના અવાજ સાથે, શહેરના લોકોની વચ્ચે, આગળ વધ્યો.
આત્માનમેષોઽન્નભૂતો રાક્ષસાય પ્રદાસ્યતિ। તરુણોઽપ્રતિરૂપશ્ચ દૃઢ ઔદરિકો યુવા
આ યુવાન, મજબૂત અને તંદુરસ્ત, પોતાનું શરીર રાક્ષસ માટે ખોરાક તરીકે અર્પણ કરશે; તે યુવાન છે, પણ તેનો દેખાવ યોગ્ય નથી.
વાગ્ભિરેવંપ્રકારાભિઃ સ્તૂયમાનો વૃકોદરઃ। ચુચોદ સ બલીવર્દૌ યુક્તૌ સર્વાઙ્ગકાલકૌ
આવી વાતોથી વખાણવામાં આવેલા વૃકોદરએ બંને બળદોને, જે રથમાં જોડાયેલા હતા અને બલિ માટે પસંદ કરાયા હતા, આગળ ધપાવ્યા.
વાદિત્રાણાં પ્રવાદેન તતસ્તં પુરુષાદકમ્। અભ્યગચ્છત્સુસંહૃષ્ટઃ સર્વત્ર મનુજૈર્વૃતઃ
પછી વાદ્યના અવાજ સાથે, તે આનંદપૂર્વક મનુષ્યોની ભીડથી ઘેરાયેલો, માનવખોર પાસે પહોંચ્યો.
સંપ્રાપ્ય સ ચ તં દેશમેકાકી સમુપાયયૌ। પુરુષાદભયાદ્ભીતસ્તત્રૈવાસીજ્જનવ્રજઃ
તે સ્થળે પહોંચીને, તે એકલો આગળ વધ્યો; ત્યાંની ભીડ માનવખોરના ડરથી પાછળ રહી ગઈ.
સ ગત્વા દૂરમધ્વાનં દક્ષિણામભિતો દિશમ્। યતોપદિષ્ટમુદ્દેશે દદર્શ વિપુલં દ્રુમમ્
દક્ષિણ તરફ લાંબું અંતર કાપીને, જેમ જણાવાયું હતું તેમ, તેણે નિર્ધારિત જગ્યાએ એક વિશાળ વૃક્ષ જોયું.
કેશમજ્જાસ્થિમેદોભિર્બાહૂરુચરણૈરપિ। આર્દ્રૈઃ શુષ્કૈશ્ચ સંકીર્ણમભિતોઽથ વનસ્પતિમ્
આ વૃક્ષની આજુબાજુ વાળ, હાડકાં, મજ્જા, ચરબી, હાથ, પગ અને પગલાં – તાજા અને સુકાં – છૂટા પડેલા હતા.
ગૃધ્રકઙ્કબલચ્છન્નં ગોમાયુગણસેવિતમ્। ઉગ્રગન્ધમચક્ષુષ્યં શ્મશાનમિવ દારુણમ્
વૃક્ષ ચીલ અને કાંગરના અવશેષોથી ઢંકાયેલું હતું, વાઘા અને કૂતરાઓ ત્યાં આવતાં, દુર્ગંધયુક્ત અને ભયાનક દેખાતું, જાણે ભયાનક શમશાન હોય.
તં પ્રવિશ્ય મહાવૃક્ષં ચિન્તયામાસ વીર્યવાન્। યાવન્ન પશ્યતે રક્ષો બકાભિખ્યં બલોત્તરમ્
તે મહાન વૃક્ષ પાસે પહોંચી, તે શક્તિશાળી મનમાં વિચારી રહ્યો: 'જ્યાં સુધી બક નામનો, બધાથી વધુ શક્તિશાળી રાક્ષસ દેખાય નહીં.'
આચિતં વિવિધૈર્ભોજ્યૈરન્નૈરુચ્ચાવચૈરિદમ્। શકટં સૂપસંપૂર્ણં યાવદ્દ્રક્ષ્યતિ રાક્ષસઃ
‘આ રથ વિવિધ પ્રકારના ભોજનથી, ઊંચા-નીચા ખોરાકથી ભરેલું છે; જ્યાં સુધી રાક્ષસ તેને ન જુએ...’
તાવદેવેહ ભોક્ષ્યેઽહં દુર્લભં હિ પુનર્ભવેત્। વિપ્રકીર્યેત સર્વં હિ પ્રયુદ્ધે મયિ રક્ષસા
‘એટલેથી હું અહીં જ ખાઈ લઉં, કારણ કે આવું ભોજન ફરીથી મળવું મુશ્કેલ છે; કેમ કે જો હું રાક્ષસ સાથે લડું, તો બધું વિખેરાઈ શકે.’
અભોજ્યં હિ શવસ્પર્શે નિગૃહીતે બકે ભવેત્। સ ત્વેવં ભીમકર્મા તુ ભીમસેનોઽભિલક્ષ્ય ચ
‘જો બક મને પકડી લે અને હું મૃતદેહને સ્પર્શી ગયો હોઉં, તો આ ભોજન ખાવા યોગ્ય નહીં રહે.’ આવી રીતે ભયાનક કાર્યો કરનાર ભીમસેને વિચાર્યું.
ઉપવિશ્ય વિવિક્તેઽન્નં ભુઙ્ક્તે સ્મ પરમં પરઃ। તં તતઃ સર્વતોઽપશ્યન્દ્રુમાનારુહ્ય નાગરાઃ
પછી એકાંતમાં બેઠા બેઠા, તેણે ઉત્તમ ભોજન કર્યું; ત્યારબાદ શહેરવાસીઓ વૃક્ષો પર ચડીને ચારેય બાજુથી તેને જોયો.
નારક્ષો બલિમશ્નીયાદેવં બહુ ચ માનવાઃ। ભુઙ્ક્તે બ્રાહ્મણરૂપેણ બકોઽયમિતિ ચાબ્રુવન્
'કોઈ માનવી રાક્ષસ માટેના બલિનું ભોજન ન ખાય,' લોકો કહેવા લાગ્યા, 'કારણ કે બક બ્રાહ્મણના રૂપમાં આ બધું ખાઈ રહ્યો છે.'
સ તં હસતિ તેજસ્વી તદન્નમુપભુજ્ય ચ।' આસાદ્ય તુ વનં તસ્ય રક્ષસઃ પાણ્ડવો બલી। આજુહાવ તતો નામ્ના તદન્નમુપપાદયન્
તે તેજસ્વી હસ્યો અને ભોજન કરીને, રાક્ષસના વનમાં પહોંચ્યો; પછી તે શક્તિશાળી પાંડવે બકનું નામ પુકારીને તેને ભોજન આપવાનું કહ્યું.
તતઃ સ રાક્ષસઃ ક્રુદ્ધો ભીમસ્ય વચનાત્તદા। આજગામ સુસંક્રુદ્ધો યત્ર ભીમો વ્યવસ્થિતઃ
પછી રાક્ષસ, ભીમના શબ્દોથી ગુસ્સે થઈને, ભારે રોષ સાથે ત્યાં આવ્યો, જ્યાં ભીમ ઊભો હતો.
મહાકાયો મહાવેગો દારયન્નિવ મેદિનીમ્। લોહિતાક્ષઃ કરાલશ્ચ લોહિતશ્મશ્રુમૂર્ધજઃ
મોટું શરીર, ઝડપી ચાલ, જાણે જમીન ફાડી નાખે છે, લાલ આંખો, ભયાનક રૂપ, લોહી જેવા વાળ અને દાઢી.