ઇતઃ પ્રદાને દેવાશ્ચ પિતરશ્ચેતિ નઃ શ્રુતમ્। ત્વયા દત્તેન તોયેન ભવિષ્યતિ હિતાય વૈ
આ દાનમાં દેવતાઓ અને પિતૃઓ તૃપ્ત થાય છે એવું અમે સાંભળ્યું છે; તમે આપેલું પાણી ખરેખર હિતકારક થશે.
ઇત્યેતદુભયં તાત નિશામ્ય તવ યદ્ધિતમ્। તદ્વ્યવસ્ય તથામ્બાયા હિતં સ્વસ્ય સુતસ્ય ચ
હવે, બંને બાજુનું સાંભળી, હે પ્રિય, જે તમારો કલ્યાણ થાય એ કરો; માતા, પોતાનું અને પુત્રનું જે હિત હોય એ રીતે નક્કી કરો.
માતાપિત્રોશ્ચ પુત્રાસ્તુ ભવિતારો ગુણાન્વિતાઃ। ન તુ પુત્રસ્ય પિતરો પુનર્જાતુ ભવિષ્યતઃ
માતા-પિતાને પુત્રો જન્મે છે, ગુણોથી ભરપૂર—but પુત્રને માતા-પિતા ફરીથી ક્યારેય નથી મળતા.
એવં બહુવિધં તસ્યા નિશમ્ય પરિદેવિતમ્। પિતા માતા ચ સા ચૈવ કન્યા પ્રરુરુદુસ્ત્રયઃ
આ રીતે તેના અનેક વિલાપ સાંભળી, પિતા, માતા અને એ કન્યા—ત્રણે પણ રડવા લાગ્યા.
તતઃ પ્રરુદિતાન્સર્વાન્નિશમ્યાથ સુતસ્તદા। ઉત્ફુલ્લનયનો બાલઃ કલમવ્યક્તમબ્રવીત્
પછી, બધાને રડતા સાંભળી, એ બાળક, આંખો આનંદથી ખીલી ઉઠી, બાળપણની અસ્પષ્ટ બોલીથી બોલવા લાગ્યો.
મા પિતા રુદ મા માતર્મા સ્વસસ્ત્વિતિ ચાબ્રવીત્। પ્રહસન્નિવ સર્વાંસ્તાનેકૈકમનુસર્પતિ
'પપ્પા, તમે રડશો નહીં; મમ્મી, તમે રડશો નહીં; બહેન, તું પણ રડશો નહીં,' એમ રમતાં રમતાં, હસતાં, દરેકને વારે વારે કહ્યું.
તતઃ સ તૃણમાદાય પ્રહૃષ્ટઃ પુનરબ્રવીત્। અનેનાહં હનિષ્યામિ રાક્ષસં પુરુષાદકમ્
પછી એ ખુશીથી એક તણખલું ઉઠાવીને ફરીથી બોલ્યો: 'આ તણખાથી હું એ માનવખોર રાક્ષસને મારી નાખીશ.'
તથાપિ તેષાં દુઃખેન પરીતાનાં નિશમ્ય તત્। બાલસ્ય વાક્યમવ્યક્તં હર્ષઃ સમભવન્મહાન્
છતાં પણ, દુઃખથી ભરેલા એ લોકો એ બાળકના અસ્પષ્ટ શબ્દો સાંભળી, તેમના હૃદયમાં મોટું આનંદ થયું.
અયં કાલ ઇતિ જ્ઞાત્વા કુન્તી સમુપસૃત્ય તાન્। ગતાસૂનમૃતેનેવ જીવયન્તીદમબ્રવીત્
આ જ સમય છે એવું જાણી, કુંતીએ આગળ આવીને, જાણે મરણાસન્નને અમૃત પીવડાવ્યા હોય એમ, એમને કહ્યું:
કુતોમૂલમિદં દુઃખં જ્ઞાતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ। વિદિત્વાપ્યપકર્ષેયં શક્યં ચેદપકર્ષિતુમ્
આ દુઃખ ક્યાંથી આવ્યું છે એ હું સાચું જાણવું છું; કારણ કે, જો શક્ય હોય તો, જાણીને હું એ દૂર કરી શકું.
ઉપપન્નં સતામેતદ્યદ્બ્રવીપિ તપોધને। ન તુ દુઃખમિદં શક્યં માનુષેણ વ્યપોહિતુમ્
હે તપસ્વી, તમે જે કહો છો એ સજ્જનોને યોગ્ય છે; પણ આ દુઃખ માનવી દ્વારા દૂર કરી શકાય તેમ નથી.
તથાપિ તત્ત્વમાખ્યાસ્યે દુઃખસ્યૈતસ્ય સંભવમ્। શક્યં વા યદિ વાઽશક્યં શૃણુ ભદ્રે યથાતથમ્
છતાં પણ, હું આ દુઃખનું સાચું કારણ કહું છું—એ દૂર કરી શકાય કે નહીં, હે સારા, તમે સાચું સાંભળો.
સમીપે નગરસ્યાસ્ય વકો વસતિ રાક્ષસઃ। ઇતો ગવ્યૂતિમાત્રે।ઞસ્તિ યમુનાગહ્વરે ગુહા
આ શહેરની નજીક, વક નામનો રાક્ષસ રહે છે; અહીંથી ગાય ચાલે એટલી દૂર યમુના નદીના ખીણમાં એ રહે છે.
તસ્યાં ઘોરઃ સ વસતિ જિઘાંસુઃ પુરુષાદકઃ। બકાભિધાનો દુષ્ટાત્મા રાક્ષસાનાં કુલાધમઃ
એ ખીણમાં એ ભયાનક, માનવખોર રાક્ષસ વસે છે—બક નામનો, દુષ્ટ સ્વભાવનો, રાક્ષસોમાં સૌથી નીચો.
ઈશો જનપદસ્યાસ્ય પુરસ્ય ચ મહાબલઃ। પુષ્ટો માનુષમાંસેન દુર્બુદ્ધિઃ પુરુષાદકઃ
આ દેશમાં અને શહેરમાં જે શાસન કરે છે, એ બહુ જ બળવાન છે. એ દુષ્ટ મનનો રાક્ષસ માનવ માંસ ખાઈને પોષાયો છે.
પ્રબલઃ કામરૂપી ચ રાક્ષસસ્તુ મહાબલઃ। તેનોપસૃષ્ટા નગરી વર્ષમદ્ય ત્રયોદશમ્
એ શક્તિશાળી રાક્ષસ, જે ઈચ્છે તેવો રૂપ ધારણ કરી શકે છે, છેલ્લા તેર વર્ષથી આ શહેરને ત્રાસ આપે છે.
તત્કૃતે પરચક્રાચ્ચ ભૂતેભ્યશ્ચ ન નો ભયમ્। પુરુષાદેન રૌદ્રેણ ભક્ષ્યમાણા દુરાત્મના
એના કારણે અમને વિદેશી સૈન્ય કે ભૂતપ્રેતથી કોઈ ભય નથી; પણ આ ક્રૂર અને દુષ્ટ રાક્ષસ જ અમને ભક્ષે છે.
અનાથા નગરી નાથં ત્રાતારં નાધિગચ્છતિ। ગુહાયાં ચ વસંસ્તત્ર બાધતે સતતં જનમ્
આ શહેર અનાથ બની ગયું છે, કોઈ રક્ષક કે તારણહાર મળતો નથી; અને એ રાક્ષસ ગુફામાં રહીને લોકોના સતત દુઃખ આપે છે.
સ્ત્રિયો બાલાંશ્ચ વૃદ્ધાંશ્ચ યૂનશ્ચાપિ દુરાત્મવાન્। અત્ર મન્ત્રૈશ્ચ હોમૈશ્ચ ભોજનૈશ્ચ સ રાક્ષસઃ
એ દુષ્ટ રાક્ષસ સ્ત્રીઓ, બાળકો, વૃદ્ધો અને યુવાનોને પકડી જાય છે; અહીં યજ્ઞ, હવન અને ભોજનથી—
ઈડિતો દ્વિજમુખ્યૈશ્ચ પૂજિતશ્ચ દુરાત્મવાન્। યદા ચ સકલાનેવં પ્રસૂદયતિ રાક્ષસઃ
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો દ્વારા એનું પૂજન અને સ્તવન થાય છે, છતાં જ્યારે રાક્ષસ ઈચ્છે ત્યારે બધાને મારી નાખે છે.
અથૈનં બ્રાહ્મણાઃ સર્વે સમયે સમયોજયન્। મા સ્મ કામાદ્વધી રક્ષો દાસ્યામસ્તે સદા વયં
પછી બધા બ્રાહ્મણોએ મળીને એ રાક્ષસ સાથે સંમતિ કરી: 'તમે મનની ઈચ્છાથી કોઈને ન મારશો; અમે હંમેશા આપશું.'
પર્યાયેણ યથાકામમિહ માંસોદનં પ્રભો। અન્નં માંસસમાયુક્તં તિલચૂર્ણસમન્વિતમ્
'પ્રત્યેક વારમાં, તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે, અહીં માંસમિશ્રિત ભોજન—અન્ન, માંસ અને તલના લોટ સાથે—મળશે.'
સર્પિષા ચ સમાયુક્તં વ્યઞ્જનૈશ્ચ સમન્વિતમ્। સૂપાંસ્ત્રીન્સતિલાન્પિણ્ડાઁલ્લાજાપૂપસુરાસવાન્
'ઘી અને વિવિધ વાનગીઓ સાથે—સૂપ, તલના લાડુ, લાજ, પૂપા અને મદિરા પણ મળશે.'
શૃતાશૃતાન્પાનકુમ્ભાન્સ્થૂલમાંસં શૃતાશૃતમ્। વનમાહિષવારાહભાલ્લૂકં ચ શૃતાશૃતમ્
'પાકેલા અને કાચા પાનકના ઘડા, મોટા માંસના ટુકડા, અને જંગલના પશુ, મહિષ, વંશ અને રીંછનું પણ પાકેલું અને કાચું માંસ મળશે.'
સર્પિઃકુમ્ભાંશ્ચ વિવિધાન્દધિકુમ્ભાંસ્તથા બહૂન્। સદ્યઃસિદ્ધસમાયુક્તં તિલચૂર્ણૈઃ સમાકુલમ્
'ઘીના વિવિધ ઘડા, અને અનેક દહીંના ઘડા, તાજા તૈયાર કરેલા અને તલના લોટ સાથે ભેળેલા મળશે.'
કુલાચ્ચ પુરુષં ચૈકં બલીવર્દૌ ચ કાલકૌ। પ્રાપ્સ્યસિ ત્વમસંક્રુદ્ધો રક્ષોભાગં પ્રકલ્પિતમ્
'દરેક કુટુંબમાંથી એક પુરુષ અને બે કાળી બળદો—જો તમે ક્રોધિત ન થાઓ તો—રાક્ષસ માટે નક્કી કરેલો ભાગ મળશે.'
તિષ્ઠેહ સમયેઽસ્માકમિત્યયાચન્ત તં દ્વિજાઃ। બાઢમિત્યેવ તદ્રક્ષસ્તદ્વચઃ પ્રત્યગૃહ્ણત
‘આ સંમતિ પ્રમાણે અહીં રહો,’ એમ બ્રાહ્મણોએ વિનંતી કરી; ‘બરાબર,’ એમ રાક્ષસે એમનું વચન સ્વીકારી લીધું.
પરચક્રાટવીકેભ્યો રક્ષણં સ કરોતિ ચ। તસ્મિન્ભાગે સુનિર્દિષ્ટે સ્થિતઃ સ સમયે બલી
એ વિદેશી સૈન્ય અને જંગલના ભયથી લોકોની રક્ષા કરે છે; નક્કી કરેલા ભાગમાં એ બળવાન રાક્ષસ સંમતિ પ્રમાણે રહે છે.
એકૈકં ચૈવ પુરુષં સંપ્રયચ્છન્તિ વેતનમ્। સ વારો બહુભિર્વર્ષૈર્ભવત્યસુકરો નરૈઃ
દરેક વખતે, એના માટે એક પુરુષ આપવામાં આવે છે; પણ એ વારો ઘણા વર્ષો પછી આવે છે, અને એ માણસો માટે સહન કરવું મુશ્કેલ છે.
તદ્વિમોક્ષાય યે કેચિદ્યતન્તે પુરુષાઃ ક્વચિત્। સપુત્રદારાંસ્તાન્હત્વા તદ્રક્ષો ભક્ષયત્યુત
ક્યારેક જે લોકો આ દુઃખમાંથી છૂટવાનો પ્રયાસ કરે છે, એ રાક્ષસ એમને, એમના પત્ની અને બાળકોને મારી નાખે છે અને ભક્ષી જાય છે.