તાતેપિ હિ ગતે સ્વર્ગં વિનષ્ટે ચ મમાનુજે। પિણ્ડઃ પિતૄણાં વ્યુચ્છિદ્યેત્તત્તેષાં વિપ્રિયં ભવેત્
પપ્પા, તમે સ્વર્ગે જશો અને મારો નાનો ભાઈ પણ નાશ પામશે તો પિતૃઓને પિંડ આપવાનું બંધ થઈ જશે, જે તેમને અપ્રિય થશે.
પિત્રા ત્યક્તા તથા માત્રા ભ્રાત્રા ચાહમસંશયમ્। દુઃખાદ્દુઃખતરં પ્રાપ્ય મ્રિયેયમતથોચિતામ્
પપ્પા, મમ્મી અને ભાઈએ પણ મને છોડી દઈશ તો હું વધુ દુઃખ ભોગવીને, જેવું મને યોગ્ય નથી એવું અંત ભોગવીશ.
ત્વયિ ત્વરોગે નિર્મુક્તો માતા ભ્રાતા ચ મે શિશુઃ। સન્તાનશ્ચૈવ પિણ્ડશ્ચ પ્રતિષ્ઠાસ્યત્યસંશયમ્
જો તમે આ રોગમાંથી મુક્ત થશો તો મારી મમ્મી, નાનો ભાઈ, વંશ અને પિતૃઓને પિંડ—all નિશ્ચયે જળવાશે.
આત્મા પુત્રઃ સખી ભાર્યા કૃચ્છ્રં તુ દુહિતા કિલ। સ કૃચ્છ્રાન્મોચયાત્માનં માં ચ ધર્મે નિયોજયા
પુત્ર પોતે આત્મા, મિત્ર અને પત્ની સમાન છે; પણ પુત્રી તો દુઃખકાળ માટે કહેવાય છે. તમે આ મુશ્કેલીમાંથી પોતાને મુક્ત કરો અને મને ધર્મમાં લગાડો.
અનાથા કૃપણા બાલા યત્ર ક્વચન ગામિની। ભવિષ્યામિ ત્વયા તાત વિહીના કૃપણા સદા
પપ્પા, તમે ન રહો તો હું હમેશા અનાથ અને દુઃખી રહીશ—મારી સાથે કોઈ નહીં હોય અને હું ક્યાંક પણ ભટકતી રહીશ.
અથવાહં કરિષ્યામિ કુલસ્યાસ્ય વિમોચનમ્। ફલસંસ્થા ભવિષ્યામિ કૃત્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્
નહીંતર, હું જ આ કુટુંબને બચાવવાનો ઉપાય કરીશ; બહુ કઠિન કામ કરીને વનવાસી જીવન સ્વીકારીશ.
અથવા યાસ્યસે તત્ર ત્યક્ત્વા માં દ્વિજસત્તમ। પીડિતાઽહં ભવિષ્યામિ તદવેક્ષસ્વ મામપિ
અથવા, જો તમે ત્યાં જશો અને મને છોડીને જશો, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તો હું બહુ દુઃખી થઈ જઈશ—મારો પણ વિચાર કરો.
તદસ્મદર્થં ધર્માર્થં પ્રસવાર્થં ચ સત્તમ। આત્માનં પરિરક્ષસ્વ ત્યક્તવ્યાં માં ચ સંત્યજ
મારા માટે, ધર્મ માટે અને સંતાન માટે, હે ભલા, તમે પોતાનું રક્ષણ કરો અને મને, જેને છોડવું જ પડે, મને છોડી દો.
અવશ્યકરણીયે ચ મા ત્વાં કાલોત્યગાદયમ્। કિં ત્વતઃ પરમં દુઃખં યદ્વયં સ્વર્ગતે ત્વયિ
જે કરવું જ જરૂરી છે તેમાં સમય તમારો વિલંબ ન કરે—પણ, તમે સ્વર્ગે જશો એથી અમારે માટે વધુ દુઃખદ શું હોઈ શકે?
યાચમાનાઃ પરાદન્નં પરિધાવેમહિ શ્વવત્। ત્વયિ ત્વરોગે નિર્મુક્તે ક્લેશાદસ્માત્સબાન્ધવે। અમૃતેવ સતી લોકે ભવિષ્યામિ સુખાન્વિતા
અમે બીજાઓ પાસે ભિક્ષા માંગીને, કૂતરા જેવી બચેલી વસ્ત્રો પહેરીશું, અને તમે રોગ-દુઃખથી મુક્ત થઈને, કુટુંબ સાથે આ કષ્ટમાંથી છૂટકારો પામી જશો; હું તો વિધવા જેવી સુખ વિના દુનિયામાં રહી જઈશ.
ઇતઃ પ્રદાને દેવાશ્ચ પિતરશ્ચેતિ નઃ શ્રુતમ્। ત્વયા દત્તેન તોયેન ભવિષ્યતિ હિતાય વૈ
આ દાનમાં દેવતાઓ અને પિતૃઓ તૃપ્ત થાય છે એવું અમે સાંભળ્યું છે; તમે આપેલું પાણી ખરેખર હિતકારક થશે.
ઇત્યેતદુભયં તાત નિશામ્ય તવ યદ્ધિતમ્। તદ્વ્યવસ્ય તથામ્બાયા હિતં સ્વસ્ય સુતસ્ય ચ
હવે, બંને બાજુનું સાંભળી, હે પ્રિય, જે તમારો કલ્યાણ થાય એ કરો; માતા, પોતાનું અને પુત્રનું જે હિત હોય એ રીતે નક્કી કરો.
માતાપિત્રોશ્ચ પુત્રાસ્તુ ભવિતારો ગુણાન્વિતાઃ। ન તુ પુત્રસ્ય પિતરો પુનર્જાતુ ભવિષ્યતઃ
માતા-પિતાને પુત્રો જન્મે છે, ગુણોથી ભરપૂર—but પુત્રને માતા-પિતા ફરીથી ક્યારેય નથી મળતા.
એવં બહુવિધં તસ્યા નિશમ્ય પરિદેવિતમ્। પિતા માતા ચ સા ચૈવ કન્યા પ્રરુરુદુસ્ત્રયઃ
આ રીતે તેના અનેક વિલાપ સાંભળી, પિતા, માતા અને એ કન્યા—ત્રણે પણ રડવા લાગ્યા.
તતઃ પ્રરુદિતાન્સર્વાન્નિશમ્યાથ સુતસ્તદા। ઉત્ફુલ્લનયનો બાલઃ કલમવ્યક્તમબ્રવીત્
પછી, બધાને રડતા સાંભળી, એ બાળક, આંખો આનંદથી ખીલી ઉઠી, બાળપણની અસ્પષ્ટ બોલીથી બોલવા લાગ્યો.
મા પિતા રુદ મા માતર્મા સ્વસસ્ત્વિતિ ચાબ્રવીત્। પ્રહસન્નિવ સર્વાંસ્તાનેકૈકમનુસર્પતિ
'પપ્પા, તમે રડશો નહીં; મમ્મી, તમે રડશો નહીં; બહેન, તું પણ રડશો નહીં,' એમ રમતાં રમતાં, હસતાં, દરેકને વારે વારે કહ્યું.
તતઃ સ તૃણમાદાય પ્રહૃષ્ટઃ પુનરબ્રવીત્। અનેનાહં હનિષ્યામિ રાક્ષસં પુરુષાદકમ્
પછી એ ખુશીથી એક તણખલું ઉઠાવીને ફરીથી બોલ્યો: 'આ તણખાથી હું એ માનવખોર રાક્ષસને મારી નાખીશ.'
તથાપિ તેષાં દુઃખેન પરીતાનાં નિશમ્ય તત્। બાલસ્ય વાક્યમવ્યક્તં હર્ષઃ સમભવન્મહાન્
છતાં પણ, દુઃખથી ભરેલા એ લોકો એ બાળકના અસ્પષ્ટ શબ્દો સાંભળી, તેમના હૃદયમાં મોટું આનંદ થયું.
અયં કાલ ઇતિ જ્ઞાત્વા કુન્તી સમુપસૃત્ય તાન્। ગતાસૂનમૃતેનેવ જીવયન્તીદમબ્રવીત્
આ જ સમય છે એવું જાણી, કુંતીએ આગળ આવીને, જાણે મરણાસન્નને અમૃત પીવડાવ્યા હોય એમ, એમને કહ્યું:
કુતોમૂલમિદં દુઃખં જ્ઞાતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ। વિદિત્વાપ્યપકર્ષેયં શક્યં ચેદપકર્ષિતુમ્
આ દુઃખ ક્યાંથી આવ્યું છે એ હું સાચું જાણવું છું; કારણ કે, જો શક્ય હોય તો, જાણીને હું એ દૂર કરી શકું.
ઉપપન્નં સતામેતદ્યદ્બ્રવીપિ તપોધને। ન તુ દુઃખમિદં શક્યં માનુષેણ વ્યપોહિતુમ્
હે તપસ્વી, તમે જે કહો છો એ સજ્જનોને યોગ્ય છે; પણ આ દુઃખ માનવી દ્વારા દૂર કરી શકાય તેમ નથી.
તથાપિ તત્ત્વમાખ્યાસ્યે દુઃખસ્યૈતસ્ય સંભવમ્। શક્યં વા યદિ વાઽશક્યં શૃણુ ભદ્રે યથાતથમ્
છતાં પણ, હું આ દુઃખનું સાચું કારણ કહું છું—એ દૂર કરી શકાય કે નહીં, હે સારા, તમે સાચું સાંભળો.
સમીપે નગરસ્યાસ્ય વકો વસતિ રાક્ષસઃ। ઇતો ગવ્યૂતિમાત્રે।ઞસ્તિ યમુનાગહ્વરે ગુહા
આ શહેરની નજીક, વક નામનો રાક્ષસ રહે છે; અહીંથી ગાય ચાલે એટલી દૂર યમુના નદીના ખીણમાં એ રહે છે.
તસ્યાં ઘોરઃ સ વસતિ જિઘાંસુઃ પુરુષાદકઃ। બકાભિધાનો દુષ્ટાત્મા રાક્ષસાનાં કુલાધમઃ
એ ખીણમાં એ ભયાનક, માનવખોર રાક્ષસ વસે છે—બક નામનો, દુષ્ટ સ્વભાવનો, રાક્ષસોમાં સૌથી નીચો.
ઈશો જનપદસ્યાસ્ય પુરસ્ય ચ મહાબલઃ। પુષ્ટો માનુષમાંસેન દુર્બુદ્ધિઃ પુરુષાદકઃ
આ દેશમાં અને શહેરમાં જે શાસન કરે છે, એ બહુ જ બળવાન છે. એ દુષ્ટ મનનો રાક્ષસ માનવ માંસ ખાઈને પોષાયો છે.
પ્રબલઃ કામરૂપી ચ રાક્ષસસ્તુ મહાબલઃ। તેનોપસૃષ્ટા નગરી વર્ષમદ્ય ત્રયોદશમ્
એ શક્તિશાળી રાક્ષસ, જે ઈચ્છે તેવો રૂપ ધારણ કરી શકે છે, છેલ્લા તેર વર્ષથી આ શહેરને ત્રાસ આપે છે.
તત્કૃતે પરચક્રાચ્ચ ભૂતેભ્યશ્ચ ન નો ભયમ્। પુરુષાદેન રૌદ્રેણ ભક્ષ્યમાણા દુરાત્મના
એના કારણે અમને વિદેશી સૈન્ય કે ભૂતપ્રેતથી કોઈ ભય નથી; પણ આ ક્રૂર અને દુષ્ટ રાક્ષસ જ અમને ભક્ષે છે.
અનાથા નગરી નાથં ત્રાતારં નાધિગચ્છતિ। ગુહાયાં ચ વસંસ્તત્ર બાધતે સતતં જનમ્
આ શહેર અનાથ બની ગયું છે, કોઈ રક્ષક કે તારણહાર મળતો નથી; અને એ રાક્ષસ ગુફામાં રહીને લોકોના સતત દુઃખ આપે છે.
સ્ત્રિયો બાલાંશ્ચ વૃદ્ધાંશ્ચ યૂનશ્ચાપિ દુરાત્મવાન્। અત્ર મન્ત્રૈશ્ચ હોમૈશ્ચ ભોજનૈશ્ચ સ રાક્ષસઃ
એ દુષ્ટ રાક્ષસ સ્ત્રીઓ, બાળકો, વૃદ્ધો અને યુવાનોને પકડી જાય છે; અહીં યજ્ઞ, હવન અને ભોજનથી—
ઈડિતો દ્વિજમુખ્યૈશ્ચ પૂજિતશ્ચ દુરાત્મવાન્। યદા ચ સકલાનેવં પ્રસૂદયતિ રાક્ષસઃ
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો દ્વારા એનું પૂજન અને સ્તવન થાય છે, છતાં જ્યારે રાક્ષસ ઈચ્છે ત્યારે બધાને મારી નાખે છે.