ચેરુર્ભૈશ્રં તદા તે તુ સર્વ એવ વિશાંપતે। `યુધિષ્ઠિરં ચ કુન્તીં ચ ચિન્તયન્ત ઉપાસતે
એ સમયે બધા નાગરિકો, રાજા, યુધિષ્ઠિર અને કુન્તીજીની ચિંતા કરતા ફરતા અને તેમની સેવા કરતા.
ભૈક્ષં ચરન્તસ્તુ તદા જટિલા બ્રહ્મચારિણઃ। બભૂવુર્નાગરાણાં ચ ગુણૈઃ સંપ્રિયદર્શનાઃ
તે સમયે જટાવાળા અને બ્રહ્મચર્ય પાળતા તે સાધુઓ ભિક્ષા માટે જતા અને પોતાના સારા ગુણોથી શહેરવાસીઓના પ્રિય બની ગયા.
દર્શનીયા દ્વિજાઃ શુભ્રા દેવગર્ભોપમાઃ શુભાઃ। ભૈક્ષાનર્હાશ્ચ રાજ્યાર્હાઃ સુકુમારાસ્તપસ્વિનઃ
તે દ્વિજો દેખાવમાં સુંદર, તેજસ્વી અને શુભ હતા, દેવપુત્રો જેવા લાગતા, ભિક્ષા અને રાજ્ય બંને માટે યોગ્ય, નાજુક અને તપસ્વી હતા.
નૈતે યથાર્થતો વિપ્રાઃ સુકુમારાસ્તપસ્વિનઃ। ચરન્તિ ભૂમૌ પ્રચ્છન્નાઃ કસ્માચ્ચિત્કારણાદિહ
આ નાજુક તપસ્વી બ્રાહ્મણો હોવા છતાં સાચા અર્થમાં બ્રાહ્મણોની જેમ વર્તતા નહોતા; કોઈ અજાણી કારણસર છુપાઈને ધરતી પર ફરતા.
સર્વલક્ષણસંપન્ના ભૈક્ષં નાર્હન્તિ નિત્યશઃ। કાર્યાર્થિનશ્ચરન્તીતિ તર્કયન્ત ઇતિ બ્રુવન્
બધા ગુણોથી યુક્ત હોવા છતાં, તેઓ સતત ભિક્ષા માટે યોગ્ય નથી, એમ લોકો વિચારે અને કહેતા કે, એ લોકો કોઈ ખાસ કામ માટે જ ફરતા હશે.
બન્ધૂનામાગમાન્નિત્યમુપચારૈસ્તુ નાગરાઃ। ભાજનાનિ ચ પૂર્ણાનિ ભક્ષ્યભોજ્યૈરકારયન્
સગાંઓ વારંવાર આવતા હોવાથી, નાગરિકો સન્માનપૂર્વક વાસણોમાં વિવિધ ખોરાક અને વ્યંજનોથી ભરતા.
મૌનવ્રતેન સંયુક્તા ભૈશ્રં ગૃહ્ણન્તિ પાણ્ડવાઃ। માતા ચિરગતાન્જ્ઞાત્વા શોચન્તી પાણ્ડવાન્પ્રતિ
પાંડવો મૌનવ્રત રાખીને ભિક્ષા લેતા; તેમની માતા, જાણતી કે તેઓ લાંબા સમયથી દૂર છે, પાંડવો માટે દુઃખી રહેતી.
દુઃખાશ્રુપૂર્ણનયના લિખન્ત્યાસ્તે મહીતલમ્। ભિક્ષિત્વા દ્વિજગેહેષુ ચિન્તયન્તશ્ચ માતરમ્
દુઃખથી આંખોમાં આંસુ ભરાઈ, કુન્તી જમીન પર બેઠી લખતી; પાંડવો બ્રાહ્મણોના ઘરોમાં ભિક્ષા કરીને માતાની ચિંતા કરતા.
ત્વરમાણા નિવર્તન્તે માતૃગૌરવયન્ત્રિતાઃ। માત્રે નિવેદયન્તિ સ્મ કુન્ત્યૈ ભૈક્ષં દિવાનિશમ્
માતાની ઇજ્જતથી બાંધાયેલા, પાંડવો ઝડપથી પાછા ફરતા અને દિવસ-રાતે મળેલી ભિક્ષા કુન્તીજીને બતાવતા.
સર્વં સંપૂર્ણભૈક્ષાન્નં માતૃદત્તં પૃથક્પૃથક્। વિભજ્યાભુઞ્જતેષ્ટં તે યથાભાગં પૃથક્પૃથક્
માતાએ જે ભિક્ષાનું અન્ન આપ્યું, તે પાંડવો અલગ-અલગ ભાગમાં વહેંચી પોતપોતાનો ઇચ્છિત ભાગ ખાતા.
અર્ધં સ્મ ભુઞ્જતે પઞ્ચ સહ માત્રા પરન્તપાઃ। અર્ધં સર્વસ્ય ભૈક્ષસ્ય ભીમો ભુઙ્ક્તે મહાબલઃ
પાંચેય પાંડવો અને તેમની માતા મળીને ભિક્ષાનું અડધું અન્ન ખાતા અને બાકીનું અડધું portion મહાબલી ભીમ એકલો જ ખાતો.
સ નાશિતશ્ચ ભવતિ કલ્યાણાન્નભુજિઃ પુરા। સ વૈવર્ણ્યં ચ કાર્શ્યં ચ જગામાતૃપ્તિકારિતમ્
જે પહેલાં સારા અન્નથી તૃપ્ત થતો, તે હવે અપૂરતું ખાવાથી દુર્બળ અને પીળો પડી ગયો.
આજ્યબિન્દુર્યથા વહ્નૌ મહતિ જ્વલિતે ભવેત્। તથાર્ધભાગં ભીમસ્ય ભિક્ષાન્નસ્ય નરોત્તમ
જેમ મોટા અગ્નિમાં ઘીનો એક ટીપો પડે, તેમ ભીમના ભાગનું અડધું ભિક્ષાનું અન્ન પણ એમ જ હતું, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ.
તથૈવ વસતાં તત્ર તેષાં રાજન્મહાત્મનામ્। અતિચક્રામ સુમહાન્કાલોઽથ ભરતર્ષભ
એ મહાન આત્માઓ ત્યાં રહેતા રહ્યા, રાજા, અને એ રીતે બહુ લાંબો સમય વીતી ગયો, હે ભરતવંશી.
ભીમોઽપિ ક્રીડયિત્વાથ મિથો બ્રાહ્મણબન્ધુષુ। કુમ્ભકારેણ સંબન્ધાલ્લેભે પાત્રં મહત્તરમ્
ભીમ બ્રાહ્મણો અને તેમના મિત્રો સાથે રમ્યા પછી, કુંભાર સાથેની ઓળખાણથી એક મોટું વાસણ મેળવ્યું.
કુમ્ભકારોઽદદાત્પાત્રં મહત્કૃત્વાતિમાત્રકમ્। પ્રહસન્ભીમસેનાય વિસ્મિતસ્તસ્ય કર્મણા
કુંભારે વિશાળ વાસણ બનાવી ભીમસેનને હસતાં-હસતાં આપ્યું, અને ભીમના કામથી તે આશ્ચર્યચકિત થયો.
તસ્યાદ્ભુતં કર્મ કુર્વન્મૃદ્ભારં મહદાદદે। મૃદ્ભારૈઃ શતસાહસ્રૈઃ કુમ્ભકારમતોષયત્
ભીમે અદ્ભુત કામ કર્યું; એણે મોટો માટીનો ભાર ઉઠાવ્યો અને લાખો માટીના ભારથી કુંભારને ખુશ કર્યો.
ચક્રે ચક્રે ચ મૃદ્ભાણ્ડાન્સતતં ભૈક્ષમાચરન્। તદાદાયાગતં દૃષ્ટ્વા હસન્તિ પ્રહસન્તિ ચ
ભીમ સતત માટીના વાસણો બનાવતો અને ભિક્ષા માટે જતા; એણે શું લાવ્યું એ જોઈ બધાં હસતા અને આનંદ કરતા.
ભક્ષ્યભોજ્યાનિ વિવિધાન્યાદાય પ્રક્ષિપન્તિ ચ। એવમેવ સદા ભુક્ત્વા માત્રે વદતિ વૈ રહઃ। ન ચાશિતોઽસ્મિ ભવતિ કલ્યાણાન્નભૃતઃ પુરા
વિવિધ પ્રકારના ખાવાના અને ભોજનના પદાર્થો લાવીને તેઓ પીરસે છે; અને રોજ એમ જ ભોજન કરીને, ભીમ પોતાની માતાને એકાંતમાં કહે છે: 'મારે પહેલાં ક્યારેય આવું સરસ ભોજન મળ્યું નથી.'
તતઃ કદાચિદ્ભૈક્ષાય ગતાસ્તે પુરષર્ષભાઃ। સંગત્ય ભીમસેનસ્તુ તત્રાસ્તે પૃથયા સહ
પછી ક્યારેક, એ મહાન પુરુષો ભિક્ષા માટે ગયા; ત્યારે ભીમસેન પૃથાસાથે ત્યાં જ રહ્યો.
અથાર્તિજં મહાશબ્દં બ્રાહ્મણસ્ય નિવેશને। ભૃશમુત્પતિતં ઘોરં કુન્તી શુશ્રાવ ભારત
એ સમયે, કુંતીએ એક બ્રાહ્મણના ઘરમાંથી ઉઠતો, ખૂબ જ ભયાનક અને જોરદાર દુઃખનો રડવાનો અવાજ સાંભળ્યો.
રોરુયમાણાંસ્તાન્દૃષ્ટ્વા પરિદેવયતશ્ચ સા। કારુણ્યાત્સાધુભાવાચ્ચ કુન્તી રાજન્ન ચક્ષમે
એમને રડતા અને દુઃખ વ્યક્ત કરતા જોઈને, દયાથી અને સારા સ્વભાવને કારણે કુંતી, રાજા, એ દુઃખ સહન કરી શકી નહીં.
મથ્યમાનેવ દુઃખેન હૃદયેન પૃથા તદા। ઉવાચ ભીમં કલ્યાણી કૃપાન્વિતમિદં વચઃ
એ સમયે પૃથાનું હૃદય દુઃખથી ગળી ગયું હતું. એ દયાથી ભરેલા શબ્દો ભીમને, પોતાના સારા દીકરાને, કુંતીએ કહ્યું.
વસામઃ સુસુખં પુત્ર બ્રાહ્મણસ્ય નિવેશને। અજ્ઞાતા ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સત્કૃતાં વીતમન્યવઃ
દીકરા, આપણે બ્રાહ્મણના ઘરમાં ખૂબ સુખથી રહી રહ્યા છીએ, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને ખબર પણ નથી, અને અહીં સૌ આપણને સન્માન આપે છે, કોઈ ગુસ્સો પણ નથી.
સા ચિન્તયે સદા પુત્ર બ્રાહ્મણસ્યાસ્ય કિં ન્વહમ્।। કદા પ્રિયં કરિષ્યામિ યત્કુર્યુરુષિતાઃ સુખમ્
દીકરા, હું હંમેશાં વિચારું છું કે આ બ્રાહ્મણ માટે હું શું કરી શકું? ક્યારે હું એનું મનગમતું કંઈક કરીશ, જેથી અહીં રહેતાં બધાને સુખ મળે?
એતાવાન્પુરુષસ્તાત કૃતં યસ્મિન્ન નશ્યતિ। યાવચ્ચ કુર્યાદન્યોઽસ્ય કુર્યાદભ્યધિકં તતઃ
બેટા, માણસ ત્યારે સાચો કહેવાય જ્યારે એના કરેલા કાર્યમાં કંઈ પણ બગડે નહીં; પણ જો બીજું કોઈ એ કરતા વધારે કરે, તો એ વધારે ગણાય છે.
તદિદં બ્રાહ્મણસ્યાસ્ય દુઃખમાપતિતં ધ્રુવમ્। ન તત્ર યદિ સાહાય્યં કુર્યામ સુકૃતં ભવેત્
આ દુઃખ ચોક્કસ આ બ્રાહ્મણ પર આવી પડ્યું છે; જો આપણે એનું સહાય ન કરીએ, તો કોઈ સારા કર્મ થશે નહીં.
જ્ઞાયતામસ્ય યદ્દુઃખં યતશ્ચૈવ સમુત્થિતમ્। વિદિત્વા વ્યવસિષ્યામિ યદ્યપિ સ્યાત્સુદુષ્કરમ્
ચાલો, પહેલા જાણીએ કે એનું દુઃખ શું છે અને ક્યાંથી આવ્યું છે; એ સમજ્યા પછી, ભલે કામ કેટલું પણ મુશ્કેલ હોય, હું શું કરવું એ નક્કી કરીશ.
એવં તૌ કથયન્તૌ ચ ભૂયઃ સુશ્રુવતુઃ સ્વનમ્। આર્તિજં તસ્ય વિપ્રસ્ય સભાર્યસ્ય વિશાંપતે
એ રીતે વાત કરતાં, એમણે ફરીથી એ બ્રાહ્મણ અને એની પત્નીનો દુઃખનો અવાજ સાંભળ્યો, હે રાજા.
અન્તઃપુરં તતસ્તસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય મહાત્મનઃ। વિવેશ ત્વરિતા કુન્તી બદ્ધવત્સેવ સૌરભી
પછી કુંતી, વાછડાને શોધતી ગાય જેવી ઝડપથી, એ મહાન આત્માવાળા બ્રાહ્મણના ઘરનાં અંદરના ભાગમાં ગઈ.