પ્રણમ્ય વિકચઃ પાદાવગૃહ્ણાત્સ પિતુસ્તદા। માતુશ્ચ પરમેષ્વાસસ્તૌ ચ નામાસ્ય ચક્રતુઃ
પછી એ છોકરાએ નમન કરીને પિતાના અને માતાના પગ પકડી લીધા; બંને મહાશક્તિશાળી માતા-પિતાએ એને નામ આપ્યું.
ઘટોહાસ્યોત્કચ ઇતિ માતા તં પ્રત્યભાષત। અભવત્તેન નામાસ્ય ઘટોત્કચ ઇતિ સ્મ હ
માતાએ કહ્યું, 'ઘટ જેવું માથું હોવાથી એનું નામ ઘટોત્કચ છે'; એ રીતે એનું નામ ઘટોત્કચ પડ્યું.
અનુરક્તશ્ચ તાનાસીત્પાણ્ડવાન્સ ઘટોત્કચઃ। તેષાં ચ દયિતો નિત્યમાત્મનિત્યો બભૂવ હ
ઘટોત્કચ પાંડવો પ્રત્યે ખૂબ લાગણીશીલ રહ્યો અને પાંડવો પણ એને હંમેશા પોતાના જેવા જ પ્રેમ કરતા.
ઘટોત્કચો મહાકાયઃ પાણ્ડવાન્પૃથયા સહ। અભિવાદ્ય યથાન્યાયમબ્રવીચ્ચ પ્રભાષ્ય તાન્
મહાકાય ઘટોત્કચે પૃથાસહીત પાંડવોને યોગ્ય રીતે નમસ્કાર કરીને, સૌને સંબોધી વાત કરી.
કિં કરોમ્યહમાર્યાણાં નિઃશઙ્કં વદતાનઘાઃ। તં બ્રુવન્તં ભૈમસેનિં કુન્તી વચનમબ્રવીત્
'આર્યજનોએ મને શું કરાવવું છે? નિર્ભયપણે કહો, પાપરહિતો.' એમ ભીમસેનપુત્રે પૂછતાં, કુંતીએ એને ઉત્તર આપ્યો.
ત્વં કુરૂણાં કુલે જાતઃ સાક્ષાદ્ભીમસમો હ્યસિ। જ્યેષ્ઠઃ પુત્રોસિ પઞ્ચાનાં સાહાય્યં કુરુ પુત્રક
'તું કુરુ વંશમાં જન્મેલો છે અને સાચે ભીમ જેવો છે; પાંચમાં તું મોટો પુત્ર છે. મારા પુત્ર, તારા ભાઈઓને સહાય કર.'
પૃથયાપ્યેવમુક્તસ્તુ પ્રણમ્યૈવ વચોઽબ્રવીત્। યથા હિ રાવણો લોકે ઇન્દ્રજિચ્ચ મહાબલઃ। વર્ષ્મવીર્યસમો લોકે વિશિષ્ટશ્ચાભવં નૃષુ
પૃથાએ આવું કહેતાં, એ નમન કરીને બોલ્યો: 'જેમ રાવણ અને મહાબળવાન ઇન્દ્રજિત જગતમાં પ્રસિદ્ધ હતા, તેમ હું પણ રૂપ અને બળમાં સમાન અને મનુષ્યોમાં વિશિષ્ટ છું.'
કૃત્યકાલ ઉપસ્થાસ્યે પિતૄનિતિ ઘટોત્કચઃ। આમન્ત્ર્ય રક્ષસાં શ્રેષ્ઠઃ પ્રતસ્થે ચોત્તરાં દિશમ્
રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ ઘટોત્કચે કહ્યું: 'જ્યારે જરૂર પડશે, ત્યારે હું પિતાઓની સેવા માટે આવીશ.' અને પછી ઉત્તર દિશામાં روانો થયો.
સ હિ સૃષ્ટો ભગવતા શક્તિહેતોર્મહાત્મના। વર્ણસ્યાપ્રતિવીર્યસ્ય પ્રતિયોદ્ધા મહારથઃ
કારણ કે એ ભગવાન મહાત્માએ શક્તિ માટે, પોતાના વંશના અપ્રતિમ બલવાન રથયોદ્ધા તરીકે એને સર્જ્યો હતો.
સહ વાસો મયા જીર્ણસ્ત્વયા કમલપાલિકે। પુનર્દ્રક્ષ્યસિ રાજ્યસ્થાનિત્યભાષત તાં તદા
'હું તારી સાથે રહ્યો છું, કમળનેત્રે; જ્યારે તું રાજ્યમાં સ્થિર થશ, ત્યારે ફરી તને મળવા આવીશ,' એમ એણે કહ્યું.
પદા માં સંસ્મરેઃ કાન્ત રિરંસૂ રહસિ પ્રભો। તદા તવ વશં ભૂય આગન્તાસ્મ્યાશુ ભારત
'પ્રિયે, જો તું મને મનમાં યાદ કરી અને એકાંતમાં મને ઇચ્છે, તો હું તરત જ તારા વશમાં આવીશ, હે ભારત.'
ઇત્યુક્ત્વા સા જગામાશુ ભાવમાસજ્ય પાણ્ડવે। હિડિમ્બા સમયં સ્મૃત્વા સ્વાં ગતિં પ્રત્યપદ્યત
આ રીતે કહી, હિડીંબાએ પાંડવને મનમાં રાખીને અને પોતાનું વચન યાદ કરીને, ઝડપથી પોતાની દિશામાં ચાલી ગઈ.
તતસ્તે પાણ્ડવાઃ સર્વે શાલિહોત્રાશ્રમે તદા। પૂજિતાસ્તેન વન્યેન તમામન્ત્ર્ય મહામુનિમ્
પછી બધા પાંડવો, શાલિહોત્ર ઋષિએ જંગલના ફળફૂલથી આદરપૂર્વક આપ્યા પછી, મહાન મુનિનું આશ્રમમાં વિદાય લઈને નીકળી પડ્યા.
જટાઃ કૃત્વાઽઽત્મનઃ સર્વે વલ્કલાજિનવાસસઃ। કુન્ત્યા સહ મહાત્માનો બિભ્રતસ્તાપસં વપુઃ
બધા મહાત્મા પાંડવો અને કુન્તિએ પોતાના વાળ જટાવાળાં કરીને, વલ્કલ અને મૃગચર્મ પહેરી, તપસ્વી જેવો વેશ ધારણ કર્યો.
બ્રાહ્મં વેદમધીયાના વેદાઙ્ગાનિ ચ સર્વશઃ। નીતિશાસ્ત્રં ચ ધર્મજ્ઞા ન્યાયજ્ઞાનં ચ પાણ્ડવાઃ
પાંડવો, જે ધર્મ અને ન્યાય જાણતા હતા, તેમણે બ્રાહ્મણોનો વેદ, બધા વેદાંગો, નીતિશાસ્ત્ર અને ન્યાયનું જ્ઞાન અભ્યાસ કર્યું.
શાલિહોત્રપ્રસાદેન લબ્ધ્વા પ્રીતિમવાપ્ય ચ।' તે વનેન વનં ગત્વા ઘ્નન્તો મૃગગણાન્બહૂન્। અપક્રમ્ય યયૂ રાજંસ્ત્વરમાણા મહારથાઃ
શાલિહોત્રના અનુકંપાથી અને તેમનો પ્રેમ મેળવી, પાંડવો જંગલથી જંગલમાં ફર્યા, અનેક પ્રાણીઓનો શિકાર કર્યો અને મહારથીઓ ઝડપથી આગળ વધ્યા.
મત્સ્યાંસ્ત્રિગર્તાન્પાઞ્ચાલાન્કીચકાનન્તરેણ ચ। રમણીયાન્વનોદ્દેશાન્પ્રેક્ષમાણાઃ સરાંસિ ચ
તેઓએ મત્સ્ય, ત્રિગર્ત, પંચાલ અને કીચકોના પ્રદેશો, તેમજ સુંદર જંગલના ભાગો અને સરોવરો જોયા.
ક્વચિદ્વહન્તો જનનીં ત્વરમાણા મહારથાઃ। `ક્વચિચ્છ્રાન્તાશ્ચ કાન્તારે ક્વચિત્તિષ્ઠન્તિ હર્ષિતાઃ
ક્યારેક એ મહારથીઓ ત્વરામાં પોતાની માતાને ઉઠાવી લઈ જતા, ક્યારેક જંગલમાં થાકી જતાં અને ક્યારેક આનંદથી ઊભા રહેતા.
ક્વચિચ્છન્દેન ગચ્છન્તસ્તે જગ્મુઃ પ્રસભં પુનઃ। પથિ દ્વૈપાયન સર્વે દદૃશુઃ સ્વપિતામહમ્
ક્યારેક પોતાની મરજીથી ધીમે ચાલતા અને ક્યારેક જોરથી આગળ વધતા; રસ્તામાં બધાએ દ્વૈપાયન પોતાના પિતામહને જોયા.
તેઽભિવાદ્ય મહાત્માનં કૃષ્ણદ્વૈપાયનં તદા। તસ્થુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે સહ માત્રા પરન્તપાઃ
પછી પાંડવો અને તેમની માતાએ મહાત્મા કૃષ્ણ દ્વૈપાયનને વંદન કર્યું અને સૌએ હાથ જોડીને તેમના સામે ઊભા રહ્યા.
તદાશ્રમાન્નિર્ગમનં મયા જ્ઞાતં નરર્ષભાઃ। ઘટોત્કચસ્ય ચોત્પત્તિં જ્ઞાત્વા પ્રીતિરવર્ધત
હે શ્રેષ્ઠ પુરુષો, મને તેમના આશ્રમ છોડવાનો સમાચાર મળ્યો અને ઘટોત્કચના જન્મની વાત જાણીને મને ખૂબ આનંદ થયો.
ઇદં નગરમભ્યાશે રમણીયં નિરામયમ્। વસતેહ પ્રતિચ્છન્ના મમાગમનકાઙ્ક્ષિણઃ
આ શહેરની નજીક એક સુંદર અને આરોગ્યદાયક સ્થળ છે; અહીં તમે છુપાઈને મારા આવવાની રાહ જોઈને રહી શકો છો.
એવં સ તાન્સમાશ્વાસ્ય વ્યાસઃ પાર્તાનરિન્દમાન્। એકચક્રામભિગતાં કુન્તીમાશ્વાસયત્પ્રભુઃ
એ રીતે વ્યાસમુનિએ પાંડવોને આશ્વાસન આપ્યું અને એકચક્રા પહોંચેલી કુન્તીને પણ ધીરજ આપી.
કુર્યાન્ન કેવલં ધર્મં દુષ્કૃતં ચ તથાન નરઃ। સુકૃતં દુષ્કૃતં લોકે ન કર્તા નાસ્તિ કશ્ચન
માણસે માત્ર સારા કે માત્ર ખરાબ કર્મો જ ન કરવા જોઈએ; દુનિયામાં કોઈ પણ માત્ર સારા કે માત્ર ખરાબ કર્મો કરતો નથી.
અવશ્યં લભતે કર્તા ફલં વૈ પુણ્યપાપયોઃ। દુષ્કૃતસ્ય ફલેનૈવ પ્રાપ્તં વ્યસનમુત્તમમ્
કર્મ કરનારને સારા કે ખરાબ બંને કર્મોના ફળ જરૂર મળે છે; ખરાબ કર્મના ફળથી મોટું દુઃખ આવી પહોંચે છે.
એવમુક્ત્વા નિવેશ્યૈનાન્બ્રાહ્મણસ્ય નિવેશને
આ રીતે કહીને તેમણે પાંડવોને બ્રાહ્મણના ઘરમાં રહેવા માટે રાખ્યા.
જગામ ભગવાન્વ્યાસો યતાકામમૃષિઃ પ્રભુઃ
પછી ભગવાન વ્યાસ, મહર્ષિ અને પ્રભુ, પોતાની ઈચ્છા પ્રમાણે ત્યાંથી વિદાય થયા.
એકચક્રાં ગતાસ્તે તુ કુન્તીપુત્રા મહારથાઃ। અત ઊર્ધ્વં દ્વિજશ્રેષ્ઠ કિમકુર્વત પાણ્ડવાઃ
કુન્તિપુત્ર મહારથી પાંડવો એકચક્રા પહોંચ્યા; હવે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, પછી પાંડવો શું કર્યા?
એકચક્રાં ગતાસ્તે તુ કન્તીપુત્રા મહારથાઃ। ઊષુર્નાતિચિરં કાલં બ્રાહ્મણસ્ય નિવેશને
કુન્તિપુત્ર મહારથી પાંડવો એકચક્રા પહોંચ્યા અને બ્રાહ્મણના ઘરમાં થોડો સમય જ રહ્યા.
રમણીયાનિ પશ્યન્તો વનાનિ વિવિધાનિ ચ। પાર્થિવાનપિ ચોદ્દેશાન્સરિતશ્ચ સરાંસિ ચ
તેઓએ વિવિધ સુંદર જંગલો, રાજાઓના પ્રદેશો, નદીઓ અને સરોવરો નિહાળ્યા.