રાક્ષસ્યેષા હિ વાક્યેન ધર્મં વદતિ સાધુ વૈ। ભાવેન દુષ્ટા ભીમં વૈ કિં કરિષ્યતિ રાક્ષસી
આ રાક્ષસીના વચનોથી સાચો ધર્મ બોલાયો છે. જો કે મનથી દુષ્ટ છે, પણ રાક્ષસી ભીમને શું કરી શકે?
એવમેતદ્યથાઽઽત્થ ત્વં હિડિમ્બે નાત્ર સંશયઃ
હિડીંબા, જે રીતે તમે કહ્યું એ જ સાચું છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
સ્થાતવ્યં તુ ત્વયા ધર્મે યથા બ્રૂયાં સુમધ્યમે। `નિત્યં કૃતાહ્નિકા સ્નાતા કૃતશૌચા સુરૂપિણી
પણ, સુમધ્યમા, જેમ હું કહું તેમ, તું હંમેશાં ધર્મમાં સ્થિર રહે. રોજના કર્મો કર, સ્નાન કર, શુદ્ધ રહે અને સુંદરતા જાળવી રાખ.
સ્નાતં કૃતાહ્નિકં ભદ્રે કૃતકૌતુકમઙ્ગલમ્। ભીમસેનં ભજેથાસ્ત્વમુદિતે વૈ દિવાકરે
ભદ્રે, સ્નાન કરીને, રોજના કર્મો પૂર્ણ કરીને અને શુભ આભૂષણો પહેરીને, તું સૂર્ય ઉગે ત્યારે ભીમસેનને મળજે.
અહસ્સુ વિહરાનેન યથાકામં મનોજવા। અયં ત્વાનયિતવ્યસ્તે ભીમસેનઃ સદા નિશિ
દિવસે તું મનગમતું ભીમ સાથે વિહાર કરજે, મનોજવા. પણ રાત્રે ભીમસેનને હંમેશાં પાછા લાવવો.
પ્રાક્સન્ધ્યાતો વિમોક્તવ્યો રક્ષિતવ્યશ્ચ નિત્યશઃ। એવં રમસ્વ ભીમેન યાવદ્ગર્ભસ્ય વેદનમ્
પ્રભાત પહેલાં તું તેને મુક્ત કરજે અને હંમેશાં તેની રક્ષા કરજે. આ રીતે, ગર્ભના લક્ષણો દેખાય ત્યાં સુધી તું ભીમ સાથે આનંદ માણજે.
એષ તે સમયો ભદ્રે શુશ્રૂષા ચાપ્રમત્તયા। નિત્યાનુકૂલયા ભૂત્વા કર્તવ્યં શોભનં ત્વયા
ભદ્રે, આ જ તારો નિયમ છે. તું સાવધાન રહી, હંમેશાં સેવા અને સારા ભાવથી, યોગ્ય રીતે વર્તન કર.
યુધિષ્ઠિરવચઃ શ્રુત્વા કુન્તીમઙ્ગેઽધિરોપ્ય સા। ભીમાર્જુનાન્તરગતા યમાભ્યાં ચ પુરસ્કૃતા
યુધિષ્ઠિરના વચન સાંભળી, તેણે કુંતીને પોતાના કાંધ પર બેસાડી, ભીમ અને અર્જુનને વચ્ચે રાખ્યા અને યમદ્વય સાથે આગળ વધ્યા.
તિર્યગ્યુધિષ્ઠિરે યાતિ હિડિમ્બા ભીમગામિની। શાલિહોત્રસરો રમ્યમાસસાદ જલાર્થિની
હિડીંબા, ભીમ સાથે ચાલતી, યુધિષ્ઠિરની બાજુએ ગઈ અને પાણીની ઇચ્છાથી શાલિહોત્રનું સુંદર સરોવર પહોંચી.
વનસ્પતિતલં ગત્વા પરિમૃજ્ય ગૃહં યથા। પાણ્ડવાનાં ચ વાસં સા કૃત્વા પર્ણમયં તથા
વૃક્ષ નીચે જઈ, તેણે ઘર જેવું જમીન સાફ કરી અને પાંડવો માટે પાંદડાંનું ઘર તૈયાર કર્યું.
આત્મનશ્ચ તથા કુન્ત્યા એકોદ્દેશે ચકાર સા। પાણ્ડવાસ્તુ તતઃ સ્નાત્વા શુદ્ધાઃ સન્ધ્યામુપાસ્ય ચ
કુંતીએ પણ અલગથી સ્નાન કર્યું. ત્યારબાદ પાંડવો સ્નાન કરીને શુદ્ધ થયા અને સંધ્યાવંદન કર્યા.
તૃષિતાઃ ક્ષુત્પિપાસાર્તા જલમાત્રેણ વર્તયન્। શાલિહોત્રસ્તતો જ્ઞાત્વા ક્ષુધાર્તાન્પાણ્ડવાંસ્તદા
તરસ અને ભૂખથી પીડાતા પાંડવો માત્ર પાણી પીધું કરીને પોતાને જીવતા રાખતા હતા. ત્યારે શાલિહોત્રએ તેમને ભૂખ્યા જોઈ લીધા.
મનસા ચિન્તયામાસ પાનીયં ભોજનં મહત્। તતસ્તે પાણ્ડવાઃ સર્વે વિશ્રાન્તાઃ પૃથયા સહ
તેણે મનમાં પાણી અને ઘણું ખોરાક કેવી રીતે મળે તેની ચિંતા કરી. પછી પૃથાસહીત બધા પાંડવો આરામ કરવા બેઠા.
યથા જતુગૃહે વૃત્તં રાક્ષસેન કૃતં ચ યત્। કૃત્વા કથા બહુવિધાઃ કથાન્તે પાણ્ડુનન્દનમ્
પછી પાંડવો જતુગૃહમાં જે બન્યું અને રાક્ષસે જે કર્યું તે બધું વિગતે વાતો કરતા હતા. આવી ઘણી વાતો પછી પાંડુપુત્રે કહ્યું.
કુન્તી રાજસુતા વાક્યં ભીમસેનમથાબ્રવીત્। યથા પાણ્ડુસ્તથા માન્યસ્તવ જ્યેષ્ઠો યુધિષ્ઠિરઃ
કુંતીએ, રાજકુમારી, ભીમસેનને કહ્યું: 'જેમ તારો પિતા પાંડુ માન્ય છે, તેમ તારો મોટો ભાઈ યુધિષ્ઠિર પણ માન્ય છે.'
અહં ધર્મવિદાઽનેન માન્યા ગુરુતરા તવ। તસ્માત્પાણ્ડુહિતાર્થં મે યુવરાજ હિતં કુરુ
'આ ધર્મ જાણનારા દ્વારા હું તારા કરતાં વધુ માનનીય છું. તેથી પાંડુકુળના હિત માટે તું યુવરાજનું કલ્યાણ કર.'
નિકૃતા ધાર્તરાષ્ટ્રેણ પાપેનાકૃતબુદ્ધિના। દુષ્કૃતસ્ય પ્રતીકારં ન પશ્યામિ વૃકોદર
'અમે દુર્યોધન દ્વારા, જે પાપી અને દુષ્ટ મનનો છે, દુઃખ ભોગવ્યું છે. હે વૃકોદર, તેના દુષ્કર્મોનો ઉપાય મને દેખાતો નથી.'
તસ્માત્કતિપયાહેન યોગક્ષેમં ભવિષ્યતિ। ક્ષેમં દુર્ગમિમં વાસં વત્સ્યામ હિ યથા વયમ્
'અત્યારે થોડા દિવસ સુધી આપણું ભલાઈ અને સુરક્ષા આ પરિસ્થિતિ પર આધાર રાખશે. આપણે આ દુર્ગમ સ્થળે શક્ય તેટલું સુરક્ષિત રહીશું.'
ઇદમન્યન્મહદુઃખં ધર્મકૃચ્છ્રં વૃકોદર। દૃષ્ટ્વૈવ ત્વાં મહાપ્રાજ્ઞ અનઙ્ગાભિપ્રચોદિતા
'આ એક બીજું મોટું દુઃખ છે, ધર્મની કસોટી છે, હે વૃકોદર. તને જોઈને, હે બુદ્ધિશાળી, ઇચ્છાથી પ્રેરાયેલી એ સ્ત્રીએ તને પસંદ કર્યો છે.'
યુધિષ્ઠિરં ચ માં ચૈવ વરયામાસ ધર્મતઃ। ધર્માર્થં દેહિ પુત્રં ત્વં સ નઃ શ્રેયઃ કરિષ્યતિ
'તે સ્ત્રીએ ધર્મ પ્રમાણે યુધિષ્ઠિર અને મને પણ પસંદ કર્યો છે. ધર્મ માટે તું તેને પુત્ર આપ, એ આપણું કલ્યાણ કરશે.'
પ્રતિવાક્યં તુ નેચ્છામિ આવયોર્વચનં કુરુ
'પણ હું વાદવિવાદ કરવા ઇચ્છતી નથી; જે અમે કહ્યું છે તે કર.'
શાસનં તે કરિષ્યામિ વેદશાસનમિત્યપિ। સમક્ષં ભ્રાતૃમધ્યે તુ તાં ચોવાચ સ રાક્ષસીમ્
'હું તમારો આદેશ પાળીશ, જેમ વેદનો આદેશ પાળું છું.' પછી ભાઈઓની હાજરીમાં તેણે રાક્ષસીને કહ્યું.
શૃણુ રાક્ષસિ સત્યેન સમયં તે વદામ્યહમ્।' યાવત્કાલેન ભવતિ પુત્રસ્યોત્પાદનં શુભે
'હે રાક્ષસી, હું તને સત્યથી વચન આપું છું: પુત્ર થવાનો જેટલો સમય લાગે તેટલો સમય,'
તાવત્કાલં ચરિષ્યામિ ત્વયા સહ સુમધ્યમે। `વિશેષતો મત્સકાશે મા પ્રકાશય નીચતામ્
'એટલા દિવસ હું તારી સાથે રહીશ, હે સુમધ્યમા. ખાસ કરીને, મારા નજીક તું તારો નીચ જાતનો ભેદ કોઈને ન કહેજે.'
સા તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય હિડિમ્બા રાક્ષસી તથા
હિડીંબા રાક્ષસી એ રીતે વચન આપી સંમત થઈ.
ગતાઽહનિ નિવેશેષુ ભોજ્યં રાજાર્હમાનયત્। સા કદાચિદ્વિહારાર્થં હિડિમ્બા કામરૂપિણી
હિડીંબા દિવસે વસાહતોમાં જઈને રાજાને યોગ્ય એવું ભોજન લાવતી. ક્યારેક આનંદ માટે, ઇચ્છામૂર્તિ ધારણ કરીને,
ભીમસેનમુપાદાય ઊર્ધ્વમાચક્રમં તદા। શૈલશૃઙ્ગેષુ રમ્યેષુ દેવતાયતનેષુ ચ
ભીમસેનને લઈ સુંદર પર્વતશિખરો અને દેવસ્થાનો પર જતી.
મૃગપક્ષિવિઘૃષ્ટેષુ રમણીયેષુ સર્વેષુ। કૃત્વા સા પરમં રૂપં સર્વાભરણભૂષિતા
જ્યાં જંગલી પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ ફરતા હોય એવા સૌંદર્યથી ભરપૂર સ્થળોએ, હિડીંબા સર્વાંગે આભૂષણોથી સજ્જ અને અતિ સુંદર રૂપ ધારણ કરતી.
સંજલ્પન્તી સુમધુરં રમયામાસ પાણ્ડવમ્। તથૈવ વનદુર્ગેષુ પર્વતદ્રુમસાનુષુ
સુંદર અને મીઠા બોલી બોલી, તેણે પાંડવને આનંદિત કર્યો. એ જ રીતે, જંગલના પહાડોમાં, વૃક્ષો અને ટેકરીઓ વચ્ચે પણ એ આનંદ આપતી.
સરસ્તુ રમણીયેષુ પદ્મોત્પલવનેષુ ચ। નદીદ્વીપપ્રદેશેષુ વૈડૂર્યસિકતેષુ ચ
સુંદર સરોવરોમાં, કમળ અને ઉટપલના વનમંડળોમાં, નદીઓ અને ટાપુઓના પ્રદેશોમાં, અને વૈડૂર્ય જેવાં ચમકતા રેતી પર પણ તેઓ ફર્યા.