અહં હિ સમયે લપ્સ્યે પ્રાગ્ભ્રાતુરપર્વજનાત્। તતઃ સોઽભ્યપતદ્રાત્રૌ ભીમસેનજિઘાંસયા
હું યોગ્ય સમયે તેને તેના મોટા ભાઈ કે બીજા કોઈ સગાથી મેળવી લઈશ; પછી રાત્રે તે ભીમસેનને મારી નાખવા આવ્યો હતો.
યથાયથા વિક્રમતે યથારિમધિતિષ્ઠતિ। તથાતથા સમાસાદ્ય પાણ્ડવં કામમોહિતા
જેમ તે શત્રુ સામે આગળ વધ્યો, તેમ હું પણ ઇચ્છાથી મોહિત થઈ પાંડવ પાસે પહોંચી.
ન યાતુધાન્યહં ત્વાર્યે ન ચાસ્મિ રજનીચરી। ઈશા રક્ષસ્સ્વસા હ્યસ્મિ રાજ્ઞિ સાલકટઙ્કટી
હે આર્ય સ્ત્રી, હું રાક્ષસી કે રાતે ફરતી ભૂત નથી; હું રાક્ષસોના રાજા સલકટંકટાની બહેન છું, હે રાણી.
પુત્રેણ તવ સંયુક્તા યુવતિર્દેવવર્ણિની। સર્વાન્વોઽહમુપસ્થાસ્યે પુરસ્કૃત્ય વૃકોદરમ્
હું તારા પુત્ર સાથે જોડાઈ, દેવ સમાન કાંતિવાળી યુવાન સ્ત્રી તરીકે, વૃકોદરને આગળ રાખીને, તમારાં બધાંની સેવા કરીશ.
અપ્રમત્તા પ્રમત્તેષુ શુશ્રૂષુરસકૃત્ત્વહમ્।' વૃજિને તારયિષ્યામિ દાસીવચ્ચ નરર્ષભાઃ
જ્યારે બીજાં અચેત હશે ત્યારે પણ હું ચેતન રહી, વારંવાર સેવા કરવા તૈયાર રહીશ; દાસી સમાન, હે પુરુષશ્રેષ્ઠો, હું આપ સૌને મુશ્કેલીમાંથી બહાર કાઢીશ.
પૃષ્ઠેન વો વહિષ્યામિ વિમાનં સુકૃતાનિવ। યૂયં પ્રસાદં કુરુત ભીમસેનો ભજેત મામ્
હું તમને પીઠ પર બેસાડી, જેમ સારા કર્મવાળાઓને વિમાનમાં લઈ જાય છે તેમ લઈ જઈશ; કૃપા કરીને મારી પર પ્રસન્ન થાઓ જેથી ભીમસેન મને સ્વીકારી શકે.
એવં બ્રુવન્તી હ તથા પ્રત્યાખ્યાતા ક્રિયાં પ્રતિ। ભૂમ્યાં દુષ્કૃતિનો લોકાન્ગમિષ્યેઽહં ન સંશયઃ
આ રીતે વિનંતી કરતાં પણ જ્યારે મને ઇચ્છિત કાર્ય માટે નકારવામાં આવી, ત્યારે મેં કહ્યું: હવે હું ભૂમિ પર દુષ્ટ લોકોએ રહે છે ત્યાં જઈશ, એમાં શંકા નથી.
અહં હિ મનસા ધ્યાત્વા સર્વં વેત્સ્યામિ સર્વદા।' આપન્નિસ્તરણે પ્રાણાન્ધારયિષ્યે ન કેનચિત્
હું હંમેશા મનથી ધ્યાન કરીને બધું જાણતી રહીશ; મુશ્કેલીમાં હું પોતે જ જીવ બચાવીશ, બીજાના સહારે નહીં.
સર્વમાવૃત્ય કર્તવ્યં ધર્મં સમનુપશ્યતા। આપત્સુ યો ધારયતિ સ વૈ ધર્મવિદુત્તમઃ
ધર્મને જોઈને બધું કરવું જોઈએ; જે આપત્તિમાં પણ પોતાને ટકાવે છે, એ સાચો ધર્મ જાણનાર છે.
વ્યસનં હ્યેવ ધર્મસ્ય ધર્મિણામાપદુચ્યતે। પુમ્યાત્પ્રાણાન્ધારયતિ પુણ્યં વૈ પ્રાણધારણમ્
મુશ્કેલી એ ધર્મની આપત્તિ છે; ધર્માળુઓ માટે આપત્તિને દુર્ભાગ્ય કહે છે. જે આપત્તિમાં પણ જીવ બચાવે છે, તે પુણ્ય મેળવે છે.
યેન કેનાચરેદ્ધર્મં તસ્મિન્ગર્હા ન વિદ્યતે। `મહતોઽત્ર સ્ત્રિયં કામાદ્વાધિતાં ત્રાહિ મામપિ
જે રીતે પણ ધર્મનું પાલન થાય, તેમાં કોઈ દોષ નથી. જેમ તું મોટી મુશ્કેલીમાં આવેલી સ્ત્રીને બચાવે તેમ, મને પણ કામથી પીડાયેલીને બચાવ.
ધર્માર્થકામમોક્ષેષુ દયાં કુર્વન્તિ સાધવઃ। તત્તુ ધર્મમિતિ પ્રાહુર્મુનયો ધર્મવત્સલાઃ
ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષમાં સારા લોકો દયા કરે છે; ધર્મપ્રેમી ઋષિઓ પણ આને જ સાચો ધર્મ કહે છે.
દિવ્યજ્ઞાનેન જાનામિ વ્યતીતાનાગતાનહમ્। તસ્માદ્વક્ષ્યામિ વઃ શ્રેય આસન્નં સર ઉત્તમમ્
મારે દિવ્ય જ્ઞાનથી ભૂતકાળ અને ભવિષ્ય બધું જાણું છું. એટલે હું તમને શ્રેષ્ઠ માર્ગ બતાવું છું—સરસ અને ઉત્તમ સરોવર અહીં નજીક છે.
અદ્યાસાદ્ય સરઃ સ્નાત્વા વિશ્રમ્ય ચ વનસ્પતૌ। શ્વઃ પ્રભાતે મહદ્ભૂતં પ્રાદુર્ભૂતં જગત્પતિમ્
આજે એ સરોવર સુધી પહોંચી, ત્યાં સ્નાન કરો અને વૃક્ષ નીચે આરામ કરો. કાલે વહેલી સવારે વિશ્વના સ્વામી, એક મહાન અને અદ્ભુત પુરુષ, અહીં પ્રગટ થશે.
વ્યાસં કમલપત્રાક્ષં દૃષ્ટ્વા શોકં વિહાસ્યથ। ધાર્તરાષ્ટ્રાદ્વિવાસં ચ દહનં વારણાવતે
જ્યારે તમે કમળની પાંખ જેવી આંખો ધરાવતા વ્યાસજીને જુઓ, ત્યારે તમારો દુઃખ, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોથી થયેલો વિસ્થીરણ અને વારણાવતની આગ બધું ભૂલી જશો.
ત્રાણં ચ વિદુરાત્તુભ્યં વિદિતં જ્ઞાનચક્ષુષા। આવાસે શાલિહોત્રસ્ય સ વો વાસં વિધાસ્યતિ
વિદુરજીએ જ્ઞાનની દ્રષ્ટિથી તમારી રક્ષા માટે વ્યવસ્થા કરી છે. શાલિહોત્રના ઘર પાસે, તેઓ તમને રહેવાની જગ્યા આપશે.
વર્ષવાતાતપસહો હ્યયં પુણ્યો વનસ્પતિઃ। પીતમાત્રે તુ પાનીયે ક્ષુત્પિપાસે વિનશ્યતઃ
આ પવિત્ર વૃક્ષ વરસાદ, પવન અને તપને સહન કરે છે. અહીં પાણી પીતા જ ભૂખ અને તરસ બંને દૂર થઈ જશે.
તપસા શાલિહોત્રેણ સરો વૃક્ષશ્ચ નિર્મિતઃ। કાદમ્બાઃ સારસા હંસાઃ કુરર્યઃ કુરરૈઃ સહ
શાલિહોત્રના તપથી આ સરોવર અને વૃક્ષ સર્જાયા છે. અહીં કાદંબ, સારસ, હંસ અને કુરરાં પોતાના જોડિયા સાથે વસે છે.
તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા કુન્તી વચનમબ્રવીત્
આના વચન સાંભળી કુંતીએ પણ પોતાના શબ્દો કહ્યા.
ત્વં હિ ધર્મભૃતાં શ્રેષ્ઠો મયોક્તં શૃણુ ભારત
તમે ધર્મને પાળનારા સર્વમાં શ્રેષ્ઠ છો. હવે, ભારત, હું જે કહું છું તે ધ્યાનથી સાંભળો.
રાક્ષસ્યેષા હિ વાક્યેન ધર્મં વદતિ સાધુ વૈ। ભાવેન દુષ્ટા ભીમં વૈ કિં કરિષ્યતિ રાક્ષસી
આ રાક્ષસીના વચનોથી સાચો ધર્મ બોલાયો છે. જો કે મનથી દુષ્ટ છે, પણ રાક્ષસી ભીમને શું કરી શકે?
એવમેતદ્યથાઽઽત્થ ત્વં હિડિમ્બે નાત્ર સંશયઃ
હિડીંબા, જે રીતે તમે કહ્યું એ જ સાચું છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
સ્થાતવ્યં તુ ત્વયા ધર્મે યથા બ્રૂયાં સુમધ્યમે। `નિત્યં કૃતાહ્નિકા સ્નાતા કૃતશૌચા સુરૂપિણી
પણ, સુમધ્યમા, જેમ હું કહું તેમ, તું હંમેશાં ધર્મમાં સ્થિર રહે. રોજના કર્મો કર, સ્નાન કર, શુદ્ધ રહે અને સુંદરતા જાળવી રાખ.
સ્નાતં કૃતાહ્નિકં ભદ્રે કૃતકૌતુકમઙ્ગલમ્। ભીમસેનં ભજેથાસ્ત્વમુદિતે વૈ દિવાકરે
ભદ્રે, સ્નાન કરીને, રોજના કર્મો પૂર્ણ કરીને અને શુભ આભૂષણો પહેરીને, તું સૂર્ય ઉગે ત્યારે ભીમસેનને મળજે.
અહસ્સુ વિહરાનેન યથાકામં મનોજવા। અયં ત્વાનયિતવ્યસ્તે ભીમસેનઃ સદા નિશિ
દિવસે તું મનગમતું ભીમ સાથે વિહાર કરજે, મનોજવા. પણ રાત્રે ભીમસેનને હંમેશાં પાછા લાવવો.
પ્રાક્સન્ધ્યાતો વિમોક્તવ્યો રક્ષિતવ્યશ્ચ નિત્યશઃ। એવં રમસ્વ ભીમેન યાવદ્ગર્ભસ્ય વેદનમ્
પ્રભાત પહેલાં તું તેને મુક્ત કરજે અને હંમેશાં તેની રક્ષા કરજે. આ રીતે, ગર્ભના લક્ષણો દેખાય ત્યાં સુધી તું ભીમ સાથે આનંદ માણજે.
એષ તે સમયો ભદ્રે શુશ્રૂષા ચાપ્રમત્તયા। નિત્યાનુકૂલયા ભૂત્વા કર્તવ્યં શોભનં ત્વયા
ભદ્રે, આ જ તારો નિયમ છે. તું સાવધાન રહી, હંમેશાં સેવા અને સારા ભાવથી, યોગ્ય રીતે વર્તન કર.
યુધિષ્ઠિરવચઃ શ્રુત્વા કુન્તીમઙ્ગેઽધિરોપ્ય સા। ભીમાર્જુનાન્તરગતા યમાભ્યાં ચ પુરસ્કૃતા
યુધિષ્ઠિરના વચન સાંભળી, તેણે કુંતીને પોતાના કાંધ પર બેસાડી, ભીમ અને અર્જુનને વચ્ચે રાખ્યા અને યમદ્વય સાથે આગળ વધ્યા.
તિર્યગ્યુધિષ્ઠિરે યાતિ હિડિમ્બા ભીમગામિની। શાલિહોત્રસરો રમ્યમાસસાદ જલાર્થિની
હિડીંબા, ભીમ સાથે ચાલતી, યુધિષ્ઠિરની બાજુએ ગઈ અને પાણીની ઇચ્છાથી શાલિહોત્રનું સુંદર સરોવર પહોંચી.
વનસ્પતિતલં ગત્વા પરિમૃજ્ય ગૃહં યથા। પાણ્ડવાનાં ચ વાસં સા કૃત્વા પર્ણમયં તથા
વૃક્ષ નીચે જઈ, તેણે ઘર જેવું જમીન સાફ કરી અને પાંડવો માટે પાંદડાંનું ઘર તૈયાર કર્યું.