અર્જુનેનૈવમુક્તસ્તુ ભીમો રોષાજ્જ્વલન્નિવ। બલમાહારયામાસ યદ્વાયોર્જગતઃ ક્ષયે
અર્જુને આમ કહ્યું ત્યારે ભીમ ગુસ્સામાં ધધકતો થયો અને જાણે જગતનો અંત લાવવા જેટલું બળ એકઠું કર્યું.
તતસ્તસ્યામ્બુદાભસ્ય ભીમો રોષાત્તુ રક્ષસઃ। અત્ક્ષિપ્યાભ્રામયદ્દેહં તૂર્ણં શતગુણં તદા
પછી ભીમે ગુસ્સાથી મેઘ જેવું શરીર ધરાવતો રાક્ષસ પકડીને, સો ગણી તાકાતથી ઝડપથી ઘુમાવ્યો.
ઇતિ ચોવાચ સંક્રુદ્ધો ભ્રામયન્રાક્ષસીં તનુમ્। ભીમસેનો મહાબાહુરભિગર્જન્મુહુર્મુહુઃ
અને જ્યારે તે રાક્ષસનું શરીર ઘુમાવતો હતો, ત્યારે મહાબળવાન ભીમસેન ગુસ્સામાં વારંવાર ગર્જના કરતો રહ્યો.
નરમાંસૈર્વૃથા પુષ્ટો વૃથા વૃદ્ધો વૃથામતિઃ। વૃથામરણમર્હસ્ત્વં વૃથાદ્ય ન ભવિષ્યસિ
તારે મનુષ્યમાંસ ખાઈને વ્યર્થ બળ વધાર્યું, તારો વિકાસ પણ વ્યર્થ ગયો, તારો મન પણ વ્યર્થ છે. તારે વ્યર્થ મૃત્યુ જ યોગ્ય છે—આજે તું રહેવાનો નથી.
ક્ષેમમદ્ય કરિષ્યામિ યથા વનમકણ્ટકમ્। ન પુનર્માનુષાન્હત્વા ભક્ષયિષ્યસિ રાક્ષસ
આજે હું આ વનને કાંટા વિના સુરક્ષિત કરી દઈશ. હવે પછી તું કદી મનુષ્યોને મારીને ખાઈ શકીશ નહીં, રાક્ષસ.
ઇત્યુક્ત્વા ભીમસેનસ્તં નિષ્પિષ્ય ધરણીતલે। બાહુભ્યામવપીડ્યાશુ પશુમારમમારયત્
આવી વાત કરીને ભીમસેને તેને જમીન પર દબાવી દીધો, પોતાના હાથથી ઝડપથી પીસી નાખ્યો અને પશુને જેમ મારવામાં આવે એમ તેને મારી નાખ્યો.
સ માર્યમાણો ભીમેન નનાદ વિપુલં સ્વનમ્। પૂરયંસ્તદ્વનં સર્વં જલાર્દ્રે ઇવ દુન્દુભિઃ
ભીમેને જ્યારે તેને દબોચ્યો, ત્યારે તેણે જોરદાર ગર્જના કરી, એ અવાજે આખું જંગલ ગૂંજી ઉઠ્યું, જાણે પાણીથી ભીંજાયેલું ઢોલ વાગી રહ્યું હોય.
બાહુભ્યાં યોક્ત્રયિત્વા તં બલવાન્પાણ્ડુનન્દનઃ। `સમુદ્ધામ્ય શિરશ્ચાસ્ય સગ્રીવં તદપાહરત્
પાંડુપુત્ર ભીમેને પોતાની બાહુઓથી તેને બાંધીને, એક જ ઝાટકે તેની ગરદન સહિત માથું ઉખેડી નાખ્યું.
તતો ભિત્ત્વા શિરશ્ચાસ્ય સગ્રીવં તદુદાક્ષિપત્। તસ્ય નિષ્કર્ણનયનં નિર્જિહ્વં રુધિરોક્ષિતમ્
પછી ભીમેને તેની ગરદન સહિતનું માથું કાપીને ફેંકી દીધું, એ માથું કાન ફાટેલા, આંખો ઉખડેલી, જીભ કાપેલી અને લોહીથી લથબથ હતું.
પ્રાવિદ્ધં ભીમસેનેન શિરો વિદશનં બભૌ। પ્રસારિતભુજોદ્ધૃષ્ટો ભિન્નમાંસત્વગન્તરઃ
ભીમસેને ફેંકેલું એ માથું, દાંત બહાર દેખાતા, ચામડી અને માંસ ફાટેલા, હાથ ફેલાવેલા, ભયાનક લાગતું હતું.
કબન્ધભૂતસ્તત્રાસીદ્દનુર્વજ્રહતો તથા। હિડિમ્બં નિહતં દૃષ્ટ્વા સંહૃષ્ટાસ્તે તરસ્વિનઃ
ત્યાં એ ધડ વીજળીના ઘા ખાધેલા વૃક્ષ જેવો પડી રહ્યો, અને હિડીમ્બને મરેલો જોઈને બધા વીરોએ આનંદ માન્યો.
હિડિમ્બા સા ચ સંપ્રેક્ષ્ય નિહતં રાક્ષસં રણે। અદૃશ્યાશ્ચૈવ યે સ્વસ્સ્થાઃ સમેતાઃ સર્ષિચારણાઃ
હિડીમ્બાની બહેન અને ત્યાં હાજર રહેલા, દેખાતા ન હતા એવા ઋષિ અને દેવગણોએ, યુદ્ધમાં રાક્ષસના મૃત્યુનું દૃશ્ય જોયું.
પૂજયન્તિ સ્મ તં હૃષ્ટાઃ સાધુસાધ્વિતિ પાણ્ડવમ્। ભ્રાતરશ્ચાપિ સંહૃષ્ટા યુધિષ્ઠિરપુરોગમાઃ
તેઓએ આનંદથી પાંડવને 'શાબાશ, શાબાશ' કહી વખાણ્યો, અને યુધિષ્ઠિર સહિત ભાઈઓ પણ ખુશ થયા.
અપૂજયન્નરવ્યાઘ્રં ભીમસેનમરિન્દમમ્।' અભિપૂજ્ય મહાત્માનં ભીમં ભીમપરાક્રમમ્। પુનરેવાર્જુનો વાક્યમુવાચેદં વૃકોદરમ્
તેઓએ મનુષ્યોમાં વાઘ સમા, દુશ્મનોના વિનાશક ભીમસેનનું સન્માન કર્યું, અને મહાન આત્માવાળા, ભયાનક પરાક્રમી ભીમને વંદન કર્યા પછી, અર્જુને ફરી વ્રિકોદર ભીમને કહ્યું.
અદૂરે નગરં મન્યે વનાદસ્માદહં વિભો। શીઘ્રં ગચ્છામ ભદ્રં તે ન નો વિદ્યાત્સુયોધનઃ
હે મહાબળશાળી, મને લાગે છે કે આ જંગલથી થોડે દૂર કોઈ નગર છે; ચાલો જલદી જઈએ, ભગવાન ભલું કરે, જેથી સુયોધનને આપણું સ્થાન ખબર ન પડે.
તતઃ સર્વે તથેત્યુક્ત્વા માત્રા સહ મહારથાઃ। પ્રયયુઃ પુરુષવ્યાઘ્રા હિડિમ્બા ચૈવ રાક્ષસી
પછી બધા મહારથીઓએ માતા સાથે 'જેમ તું કહેશો તેમ' કહી, હિડીમ્બા રાક્ષસી સાથે, વાઘ સમા પુરુષોએ રસ્તો પકડ્યો.
સા તાનેવાપતત્તૂર્ણં ભગિની તસ્ય રક્ષસઃ। અબ્રુવાણા હિડિમ્બા તુ રાક્ષસી પાણ્ડવાન્પ્રતિ
એ રાક્ષસની બહેન હિડીમ્બા, એક શબ્દ પણ ન બોલ્યા, પાંડવો તરફ ઝડપથી આવી પહોંચી.
અભિવાદ્ય તતઃ કુન્તીં ધર્મરાજં ચ પાણ્ડવમ્। અભિપૂજ્ય તતઃ સર્વાન્ભીમસેનમભાષત
પછી તેણે કુંતી અને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને વંદન કરીને, સૌ પાંડવોને સન્માન આપ્યું અને ભીમસેનને સંબોધી બોલી.
અહં તે દર્શાદેવ મન્મથસ્ય વશં ગતા। ક્રૂરં ભ્રાતૃવચો હિત્વા સા ત્વામેવાનિરુન્ધતી
હું તને જોયા ત્યારથી જ પ્રેમના વશમાં થઈ ગઈ છું; ભાઈના ક્રૂર આદેશને છોડીને, હું તારા પ્રત્યે અટકાવું જ નથી.
રાક્ષસે રૌદ્રસઙ્કાશે તવાપશ્યં વિચેષ્ટિતમ્। અહં શુશ્રૂષુરિચ્છેયં તવ ગાત્રં નિષેવિતુમ્
હું તારા રાક્ષસ જેવાં ભયાનક કૃત્યો જોયાં છે, છતાં હું તારી સેવા કરવા, તારા શરીરનું સેવન કરવા ઈચ્છું છું.
સ્મરન્તિ વૈરં રક્ષાંસિ માયામાશ્રિત્ય મોહિનીમ્। હિડિમ્બે વ્રજ પન્થાનં ત્વમિમં ભ્રાતૃસેવિતમ્
રાક્ષસો મોહક માયા દ્વારા શત્રુતા યાદ રાખે છે; હિડીમ્બા, તું તારો રસ્તો પકડ, આ તારો ભાઈ ચાલતો રસ્તો છે.
ક્રુદ્ધોઽપિ પુરુષવ્યાઘ્ર ભીમ મા સ્મ સ્ત્રિયં વધીઃ। શરીરગુપ્ત્યભ્યધિકં ધર્મં ગોપાય પાણ્ડવ
હે પુરુષોમાં વાઘ સમા ભીમ, ગુસ્સે હોય તો પણ સ્ત્રીને કદી ન મારવી; પાંડવ, શરીર બચાવવાને કરતાં પણ ઊંચો ધર્મ છે, તેનું રક્ષણ કર.
વધાભિપ્રાયમાયાન્તમવધીસ્ત્વં મહાબલમ્। રક્ષસસ્તસ્ય ભગિની કિં નઃ ક્રુદ્ધા કરિષ્યતિ
તમે તો એ મહાબળવાન રાક્ષસને મારી નાખ્યો, જે મારવા આવ્યો હતો; હવે એની બહેન ગુસ્સે થાય તો પણ આપણું શું ઉખાડી શકે?
હિડિમ્બા તુ તતઃ કુન્તીમભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ। યુધિષ્ઠિરં તુ કૌન્તેયમિદં વચનમબ્રવીત્
પછી હિડીમ્બાએ હાથ જોડીને કુંતીને વંદન કરી, અને કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને આ રીતે સંબોધન કર્યું.
આર્યે જાનાસિ યદ્દુઃખમિહ સ્ત્રીણામનઙ્ગજમ્। તદિદં મામનુપ્રાપ્તં ભીમસેનકૃતે શુભે
હે આર્ય સ્ત્રી, પ્રેમથી સ્ત્રીઓને જે દુઃખ થાય છે એ તું જાણે છે; એ જ દુઃખ હવે મને ભીમસેનના કારણે આવ્યું છે, હે શુભે.
સોઢં તત્પરમં દુઃખં મયા કાલપ્રતીક્ષયા। સોઽયમભ્યાગતઃ કાલો ભવિતા મે સુખોદયઃ
હું એ મોટું દુઃખ સમયની રાહ જોઈને સહન કર્યું છે; હવે એ સમય આવી ગયો છે અને હવે મને સુખ મળશે.
મયા હ્યુત્સૃજ્ય સુહૃદઃ સ્વધર્મં સ્વજનં તથા। વૃતોઽયં પુરુષવ્યાઘ્રસ્તવ પુત્રઃ પતિઃ શુભે
હું મારા મિત્રો, પોતાનું કર્તવ્ય અને સ્વજનોને છોડી, તારા પુત્ર, પુરુષોમાં વાઘ, ને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો છે, હે શુભે.
વીરેણાઽહં તથાઽનેન ત્વયા ચાપિ યશસ્વિની। પ્રત્યાખ્યાતા ન જીવામિ સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે
જો આ વીર અને તું, યશસ્વિ સ્ત્રી, મને નકારશે તો હું જીવતી રહી શકીશ નહીં; આ હું તને સાચું કહું છું.
યદર્હસિ કૃપાં કર્તું મયિ ત્વં વરવર્ણિનિ। મત્વા મૂઢેતિ તન્માં ત્વં ભક્તા વાઽનુગતેતિ વા
હે સુંદર રંગની સ્ત્રી, તું મને મૂર્ખ માની કે ભક્તિપૂર્વક તારી પાછળ ચાલતી માની, પણ મારી પર દયા કરવી તારે યોગ્ય છે.
ભર્ત્રાઽનેન મહાભાગે સંયોજય સુતેન હ। સમુપાદાય ગચ્છેયં યથેષ્ટં દેવરૂપિણમ્। પુનશ્ચૈવાનયિષ્યામિ વિસ્રમ્ભં કુરુ મે શુભે
હે મહાભાગ્યવતી, મને તારા પુત્ર સાથે જોડે અને પછી હું તેને લઈને, દેવ સમાન પતિ સાથે, જ્યાં ઇચ્છું ત્યાં જઈશ અને પછી પાછા લઈ આવીશ; મારી પર વિશ્વાસ રાખ, હે શુભે.