ભઙૂક્ત્વા વૃક્ષાન્મહાશાખાંસ્તાડયામાસતુઃ ક્રુધા। સાલતાલતમાલામ્રવટાર્જુનવિભીતકાન્
બન્નેએ ગુસ્સામાં મોટા-મોટા ડાળાવાળા વૃક્ષો તોડી, સાલ, તાળ, તમાલ, આંબા, વટ, અર્જુન અને વિભીતકના વૃક્ષો એકબીજાને માર્યા.
ન્યગ્રોધપ્લક્ષખર્જૂરપનસાનશ્મકણ્ટકાન્। એતાનન્યાન્મહાવૃક્ષાનુત્ખાય તરસાઽખિલાન્
એમણે વટ, પલાશ, ખજુર, પનસ, અસ્મક અને કાંટાવાળા વૃક્ષો પણ ઉખાડી નાખ્યા અને બાકી બધા મોટા વૃક્ષો પણ જોરથી ઉખાડી નાખ્યા.
ઉત્ક્ષિપ્યાન્યોન્યરોષેણ તાડયામાસતૂ રણે। યદાઽભવદ્વનં સર્વં નિર્વૃક્ષં વૃક્ષસઙ્કુલમ્
એકબીજાના ગુસ્સામાં એમણે એ બધાં વૃક્ષો યુદ્ધમાં ફેંક્યા, જેથી ઘણા વૃક્ષોથી ભરેલું જંગલ આખરે ખાલી થઈ ગયું.
તદા શિલાશ્ચ કુઞ્જાંશ્ચ વૃક્ષાન્કણ્ટકિનસ્તથા। તતસ્તૌ ગિરિશૃઙ્ગાણિ પર્વતાંશ્ચાભ્રલેલિહાન્
પછી એમણે પથ્થરો, ઝાડીઓ અને કાંટાવાળા વૃક્ષો પણ ફેંક્યા; પછી તો એમણે પહાડની ચોટીઓ અને વાદળોને અડકતા પહાડો પણ ફેંકી દીધા.
શૈલાંશ્ચ ગણ્ડપાષાણાનુત્ખાયાદાય વૈરિણૌ। ચિક્ષેપતુરુપર્યાજાવન્યોન્યં વિજયેષિણૌ
બન્ને દુશ્મનોએ પહાડના પથ્થરો ઉખાડી અને પકડીને એકબીજા પર ફેંક્યા, બંને જીતવા માટે જોર લગાવતા.
તદ્વનં પરિતઃ પઞ્ચયોજનં નિર્મહીરુહમ્। નિર્લતાગુલ્મપાષાણં નિર્મૃગં ચક્રતુર્ભૃશમ્
પાંચ યોજન સુધી આખું જંગલ એમણે આખરે એવું કરી નાખ્યું કે ત્યાં કોઈ વૃક્ષ, વેલી, ઝાડી, પથ્થર કે પ્રાણી બચ્યું નહીં.
તયોર્યુદ્ધેન રાજેન્દ્ર તદ્વનં ભીમરક્ષસોઃ। મુહૂર્તેનાભવત્કૂમર્પૃષ્ઠવચ્છ્લક્ષ્ણમવ્યયમ્
એ બંનેના યુદ્ધથી, રાજા, ભીમ અને રાક્ષસના એ જંગલને એક પળમાં બાળકના રમકડાની સપાટી જેવું ચોખ્ખું અને સમાન બનાવી દીધું.
ઊરુબાહુપરિક્લેશાત્કર્ષન્તાવિતરેતરમ્। ઉત્કર્ષન્તૌ વિકર્ષન્તૌ પ્રકર્ષન્તૌ પરસ્પરમ્
જાંઘ અને હાથના બળથી, બંનેએ એકબીજાને ખેંચ્યા, ધકેલ્યા અને જોર લગાવ્યો, એકબીજાને હરાવવા પ્રયત્ન કર્યો.
તૌ સ્વનેન વિના રાજન્ગર્જન્તૌ ચ પરસ્પરમ્। પાષાણસંઘટ્ટનિભૈઃ પ્રહારૈરભિજઘ્નતુઃ
રાજા, એ બંનેએ બીજું કોઈ અવાજ કર્યા વિના એકબીજાને ગર્જના કરી, અને એમના ઘા પથ્થર અથડાય એવા જોરદાર વાગ્યા.
અન્યોન્યં ચ સમાલિઙ્ગ્ય વિકર્ષન્તૌ પરસ્પરમ્। બાહુયુદ્ધમભૂદ્ધોરં બલિવાસવયોરિવ। યુદ્ધસંરમ્ભનિર્ગચ્છત્ફૂત્કારરવનિસ્વનમ્
બન્નેએ એકબીજાને બાહોમાં જકડીને ખેંચ્યા, અને હાથથી ભયાનક યુદ્ધ કર્યું, જેમ બલી અને ઇન્દ્ર વચ્ચે થયું હતું; યુદ્ધના ગુસ્સામાં એમના ગર્જના અને ધ્વનિ ગૂંજતા હતા.
તયોઃ શબ્દેન મહતા વિબુદ્ધાસ્તે નરર્ષભાઃ। સહ માત્રા ચ દદૃશુર્હિડિમ્બામગ્રતઃસ્થિતામ્
તેમના મોટાં અવાજથી જાગી ગયેલા એ મહાન પુરુષો અને તેમની માતા, સૌએ આગળ ઊભેલી હિડીંબાને જોઈ.
પ્રબુદ્ધાસ્તે હિડિમ્બાયા રૂપં દૃષ્ટ્વાતિમાનુષમ્। વિસ્મિતાઃ પુરુષવ્યાઘ્રા બભૂવુઃ પૃથયા સહ
હિડીંબાનું માનવથી પણ વધારે રૂપ જોઈને, પૃથાસહીત વીર પુરૂષો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
તતઃ કુન્તી સમીક્ષ્યૈનાં વિસ્મિતા રૂપસંપદા। ઉવાચ મધુરં વાક્યં સાન્ત્વપૂર્વમિદં શૈનઃ
પછી કુંતીએ, તેની સુંદરતા જોઈને આશ્ચર્યમાં પડી, સૌપ્રથમ શાંતિ આપતી મીઠી વાણીમાં કહ્યું.
કસ્ય ત્વં સુરગર્ભાભે કાવાઽસિ વરવર્ણિનિ। કેન કાર્યેણ સંપ્રાપ્તા કુતશ્ચાગમનં તવ
હે દેવતાસમાન દેખાવાવાળી, તું કોણ છે? હે સુંદર રંગવાળી, તું કોની દીકરી છે? કયા કામે આવી છે અને ક્યાંથી આવી છે?
યદિ વાઽસ્ય વનસ્ય ત્વં દેવતા યદિ વાઽપ્સરાઃ। આચક્ષ્વ મમ તત્સર્વં કિમર્થં ચેહ તિષ્ઠસિ
જો તું આ જંગલની દેવતા છે કે અપ્સરા છે, તો મને બધું કહે, તું અહીં શા માટે ઊભી છે?
યદેતત્પશ્યસિ વનં નીલમેઘનિં મહત્। નિવાસો રાક્ષસસ્યૈષ હિડિમ્બસ્ય મમૈવ ચ
તું જે આ વાદળી મેઘ જેવું વિશાળ જંગલ જોઈ રહી છે, એ રાક્ષસ હિડીંબા અને મારું નિવાસસ્થાન છે.
તસ્ય માં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ભગિનીં વિદ્દિ ભામિનિ। ભ્રાત્રા સંપ્રેષિતામાર્યે ત્વાં સપુત્રાં જિઘાંસતા
હે સુંદર, મને એ રાક્ષસ રાજાના બહેન તરીકે જાણ, જે ભાઈએ મને તને અને તારા પુત્રોને મારવા માટે મોકલી છે.
ક્રૂરબુદ્ધેરહં તસ્ય વચનાદાગતા ત્વિહ। અદ્રાક્ષં નવહેમાભં તવ પુત્રં મહાબલમ્
તે ક્રૂર મનવાળા ભાઈના કહ્યા મુજબ હું અહીં આવી, પણ મેં તારા પુત્રને નવાં સોનાની જેમ તેજસ્વી અને બળવાન જોઈ લીધો.
તતોઽહં સર્વભૂતાનાં ભાવે વિચરતા શુભે। ચોદિતા તવ પુત્રાર્થં મન્મથેન વશાનુગા
પછી, હે શુભે, સર્વ પ્રાણીઓમાં ફરતી વખતે, તારા પુત્ર માટે મને પ્રેમનો સંસ્કાર થયો અને હું તેને જોઈને મોહમાં પડી ગઈ.
તતો વૃતો મયા ભર્તા તવ પુત્રો મહાબલઃ। અપનેતું ચ યતિતો ન ચૈવ શકિતો મયા
એથી મેં તારા બળવાન પુત્રને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો, અને દૂર થવાનો પ્રયત્ન કર્યો છતાં પણ એ શક્ય બન્યું નહીં.
ચિરાયમાણાં માં જ્ઞાત્વા તતઃ સ પુરુષાદકઃ। સ્વયમેવાગતો હન્તુમિમાન્સર્વાંસ્તવાત્મજાન્
પછી, જ્યારે હું મોડું કરતી હતી, ત્યારે એ માનવખાદક પોતે જ તારા બધા પુત્રોને મારવા આવી ગયો.
સ તેન મમ કાન્તેન તવ પુત્રેણ ધીમતા। બલાદિતો વિનિષ્પિષ્ય વ્યપનીતો મહાત્મના
પણ તારા પ્રિય અને બુદ્ધિશાળી પુત્રે પોતાની શક્તિથી તેને દબાવીને દૂર ફેંકી દીધો.
વિકર્ષન્તૌ મહાવેગૌ ગર્જમાનૌ પરસ્પરમ્। પશ્યૈવં યુધિ વિક્રાન્તાવેતૌ ચ નરરાક્ષસૌ
જુઓ, આ બંને – મનુષ્ય અને રાક્ષસ – મહા ઝડપથી એકબીજાને ખેંચી રહ્યા છે અને ગર્જના કરી રહ્યા છે, અને યુદ્ધમાં પરાક્રમ બતાવી રહ્યા છે.
તસ્યાઃ શ્રુત્વૈવ વચનમુત્પપાત યુધિષ્ઠિરઃ। અર્જુનો નકુલશ્ચૈવ સહદેવશ્ચ વીર્યવાન્
તેના શબ્દો સાંભળતાં જ યુધિષ્ઠિર, અર્જુન, નકુલ અને પરાક્રમી સહદેવ તરત ઊભા થઈ ગયા.
તૌ તે દદૃશુરાસક્તૌ વિકર્ષન્તૌ પરસ્પરમ્। કાઙ્ક્ષમાણૌ જયં ચૈવ સિંહાવિવ બલોત્કટૌ
તેઓએ એ બંનેને એકબીજામાં ફસાયેલા, ખેંચતા અને વિજયની ઈચ્છા રાખતા, બળમાં સિંહ જેવાં જોયા.
અથાન્યોન્યં સમાશ્લિષ્ય વિકર્ષન્તૌ પુનઃપુનઃ। દાવાગ્નિધૂમસદૃશં ચક્રતુઃ પાર્થિવં રજઃ
પછી, જ્યારે તેઓ વારંવાર એકબીજાને જકડીને ખેંચતા, ત્યારે તેમણે જંગલના અગ્નિના ધૂમાડા જેવું ધૂળનું વાદળ ઊભું કર્યું.
વસુધારેણુસંવીતૌ વસુધાધરસન્નિભૌ। બભ્રાજતુર્યથા શૈલૌ નીહારેણાભિસંવૃતૌ
માટીથી ઢંકાઈને, પર્વતો જેવાં દેખાતા, તેઓ ધૂંધથી ઢંકાયેલા બે શિખરોની જેમ તેજ પમાડતા હતા.
રાક્ષસેન તદા ભીમં ક્લિશ્યમાનં નિરીક્ષ્ય ચ। ઉવાચેદં વચઃ પાર્થઃ પ્રહસઞ્છનકૈરિવ
રાક્ષસે ભીમને પીડાવતો જોઈને, પાર્થ થોડુંક સ્મિત કરી આ શબ્દો બોલ્યો.
ભીમ માભૈર્મહાબાહો ન ત્વાં બુધ્યામહે વયમ્। સમેતં ભીમરૂપેણ રક્ષસા શ્રમકર્શિતાઃ
ભીમ, ડરશો નહીં, બળવાન ભાઈ. અમે ખૂબ થાકેલા છીએ, એટલે તને ઓળખી શકતા નથી—તું ખરેખર ભીમ છે કે ભીમ જેવો કોઈ રાક્ષસ, એ સમજાતું નથી.
સાહાય્યેઽસ્મિ સ્થિતઃ પાર્થ પાતયિષ્યામિ રાક્ષસમ્। નકુલઃ સહદેવશ્ચ માતરં ગોપયિષ્યતઃ
પાર્થ, હું તારી મદદ માટે તૈયાર છું; આ રાક્ષસને હું પછાડી દઈશ. નકુલ અને સહદેવ અમારી માતાને સુરક્ષિત રાખશે.