એષ જ્યેષ્ઠો મમ ભ્રાતા માન્યઃ પરમકો ગુરુઃ। અનિવિષ્ટો હિ તન્નાહં પરિવિદ્યાં કથંચન
આ મારા મોટા ભાઈ છે, બહુ માનનીય અને સર્વોપરી પૂજ્ય છે; તેઓ હાજર હોય ત્યારે હું કદી પણ યોગ્યતાથી વિરુદ્ધ કંઈ કરી શકતી નથી.
માતરં ભ્રાતરં જ્યેષ્ઠં કનિષ્ઠાનપરાનપિ। પરિત્યજેત કોન્વદ્ય પ્રભવન્નિહ રાક્ષસિ
હે શક્તિશાળી રાક્ષસી, આજે કોણ પોતાની માતા, મોટા ભાઈ, નાના ભાઈઓ કે બીજાને છોડી દેશે?
કો હિ સુપ્તાનિમાન્ભ્રાતૄન્દત્ત્વા રાક્ષસભોજનમ્। માતરં ચ નરો ગચ્છેત્કામાર્ત ઇવ મદ્વિધઃ
મારી જેમ કામના વશ થયેલો માણસ, સૂતા ભાઈઓને રાક્ષસોનું ખોરાક બનાવી દે અને પોતાની માતાને પણ છોડી દે—એવું કોણ કરશે?
એકં ત્વાં મોક્ષયિષ્યામિ સહ માત્રા પરન્તપ। સોદરાનુત્સૃજૈનાંસ્ત્વમારોહ જઘનં મમ
હું માત્ર તને અને મારી માતાને બચાવીશ, હે શત્રુઓને દહાડનાર; તું ભાઈઓને છોડતી નહીં—મારા કટિ પર ચડી જા.
નાહં જીવિતુમાશંસે ભ્રાતૄનુત્સૃજ્ય રાક્ષસિ। યથાશ્રદ્ધં વ્રજૈકા હિ વિપ્રિયં મે પ્રભાષસે
હે રાક્ષસી, ભાઈઓને છોડી દે પછી જીવવાની મને આશા નથી; તને જે યોગ્ય લાગે તે કર, કેમ કે તું મને અપ્રિય વાતો કરે છે.
યત્તે પ્રિયં તત્કરિષ્યે સર્વાનેતાન્પ્રબોધય। મોક્ષયિષ્યામ્યહં કામં રાક્ષસાત્પુરુષાદકાત્
તને જે ગમતું હોય એ હું કરીશ; બધા ભાઈઓને જાગૃત કર, પછી હું તેમને જરૂર રાક્ષસ, માનવખોરથી બચાવીશ.
સુખસુપ્તાન્વને ભ્રાતૄન્માતરં ચૈવ રાક્ષસિ। ન ભયાદ્બોધયિષ્યામિ ભ્રાતુસ્તવ દુરાત્મનઃ
હે રાક્ષસી, જંગલમાં સુખથી સૂતા મારા ભાઈઓ અને માતાને હું તારા દુષ્ટભાઈના ડરથી જાગૃત કરીશ નહીં.
ન હિ મે રાક્ષસા ભીરુ સોઢું શક્તાઃ પરાક્રમમ્। ન મનુષ્યા ન ગન્ધર્વા ન યક્ષાશ્ચારુલોચને
હે ડરપોક સુંદર આંખોવાળી, રાક્ષસો, મનુષ્યો, ગંધર્વો કે યક્ષો—કોઈ પણ મારા બળને સહન કરી શકે તેમ નથી.
ગચ્છ વા તિષ્ઠ વા ભદ્રે યદ્વા પીચ્છસિ તત્કુરુ। તં વા પ્રેષય તન્વઙ્ગિ ભ્રાતરં પુરુષાદકમ્
હે ભલી, તારે જવું હોય તો જા, રહેવું હોય તો રહો, કે પછી જે મનમાં હોય તે કર; અથવા તારો માનવખોર ભાઈ છે, એને મોકલ દે, હે પાતળી કમરવાળી.
તાં વિદિત્વા ચિરગતાં હિડિમ્બો રાક્ષસેશ્વરઃ। અવતીર્ય દ્રુમાત્તસ્માદાજગામાશુ પાણ્ડવાન્
જ્યારે હિડીંબા, રાક્ષસોના રાજા, જાણ્યું કે એ બહુ સમયથી ગઈ છે, ત્યારે એ ઝાડ પરથી નીચે ઉતર્યો અને ઝડપથી પાંડવો પાસે આવ્યો.
લોહિતાક્ષો મહાબાહુરૂર્ધ્વકેશો મહાનનઃ। મેઘસઙ્ઘાતવર્ષ્મા ચ તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રો ભયાનકઃ
એના આંખો લાલ, હાથો બળવાન, વાળ ઊભેલા, મોટું મોઢું, વાદળના ઢગલાં જેટલું શરીર, તીખા દાંત અને ભયાનક રૂપ હતું.
તલં તલેન સંહત્ય બાહૂ વિક્ષિપ્ય ચાસકૃત્। ઉદ્વૃત્તનેત્રઃ સંક્રુદ્ધો દન્તાન્દન્તેષુ નિષ્કુષન્
એ હાથ પર હાથ મારતો, વારંવાર હાથ હલાવતો, ગુસ્સામાં આંખો ફાટેલી, અને દાંત પર દાંત ઘસતો હતો.
કોઽદ્ય મે ભોક્તુકામસ્ય વિઘ્નં ચરતિ દુર્મતિઃ। ન બિભેતિ હિડિમ્બી ચ પ્રેષિતા કિમનાગતા
આજે એ કયાં દુર્ભાગી છે, જે મને ખાવાની ઇચ્છા હોય ત્યારે આડું આવે છે? હિડીંબી ડરે છે નહીં, છતાં મોકલવામાં આવી છે—તો એ હજી શા માટે પાછી આવી નથી?
તમાપતન્તં દૃષ્ટ્વૈ તથા વિકૃતદર્શનમ્। હિડિમ્બોવાચ વિત્રસ્તા ભીમસેનમિદં વચઃ
એને આવતો જોઈને અને એનું ભયાનક રૂપ જોઈને, હિડીંબી ડરી ગઈ અને ભીમસેનને કહ્યું:
આપતત્યેષ દુષ્ટાત્મા સંક્રુદ્ધઃ પુરુષાદકઃ। સાઽહં ત્વાં ભ્રાતૃભિઃ સાર્ધં યદ્બ્રવીમિ તથા કુરુ
આ દુષ્ટ હૃદયવાળો, ગુસ્સે ભરેલો માનવખોર આવી રહ્યો છે; એટલે, હું જે કહું તે તું અને તારા ભાઈઓ સાથે કર.
અહં કામગમા વીર રક્ષોબલસમન્વિતા। આરુહેમાં મમ શ્રોણિં નેષ્યામિ ત્વાં વિહાયસા
હું ઇચ્છા પ્રમાણે ફરવા સક્ષમ છું, હે વીર, અને રાક્ષસી શક્તિ ધરાવું છું; તું મારી કટિ પર ચડી જા, હું તને આકાશમાં લઈ જઈશ.
પ્રબોધયૈતાન્સંસુપ્તાન્માતરં ચ પરન્તપ। સર્વાનેવ ગમિષ્યાભિ ગૃહીત્વા વો વિહાયસા
પાર્વતી, તું અને તારી માતાને જગાડ, અને જે બધા ઊંઘી રહ્યા છે તેમને પણ. હું તમને બધાને લઈ જઈશ અને આકાશ મારફતે અહીંથી દૂર લઈ જઇશ.
મા ભૈસ્ત્વં પૃથુસુશ્રોણિ નૈષ કશ્ચિન્મયિ સ્થિતે। અહમેનં હનિષ્યામિ પશ્યન્ત્યાસ્તે સુમધ્યમે
પથળી કટિ ધરાવતી, તું ડરતી નહિ, હું અહીં છું ત્યાં સુધી તને કશું નહીં થાય. સુમધ્યમ, હું આ રાક્ષસને તારી આંખો સામે જ મારી નાખીશ.
નાયં પ્રતિબલો ભીરુ રાક્ષસાપસદો મમ। સોઢું યુધિ પરિસ્પન્દમથવા સર્વરાક્ષસાઃ
ભયભીત, આ રાક્ષસ મારા સામે લડવા માટે શક્તિશાળી નથી, અને બધા રાક્ષસો મળીને પણ મારી સામે ટકી શકે નહીં.
પશ્ય બાહૂ સુવૃત્તૌ મે હસ્તિહસ્તનિભાવિમૌ। ઊરૂ પરિઘસઙ્કાશૌ સંહતં ચાપ્યુરો મહત્
મારા હાથને જો, જે હાથીના સુંડ જેવા મજબૂત છે, મારા જાંઘો લોખંડના ગજાની જેમ છે અને મારી છાતી વિશાળ અને મજબૂત છે.
વિક્રમં મે યથેન્દ્રસ્ય સાઽદ્ય દ્રક્ષ્યસિ શોભને। માઽવમંસ્થાઃ પૃથુશ્રોણિ મત્વા મામિહ માનુષમ્
સુંદરિ, આજે તું મારા પરાક્રમને ઈન્દ્ર જેવો જોઈશ. પથળી કટિ ધરાવતી, મને માનવ સમજીને ઓછું ના આંક.
નાવમન્યે નરવ્યાઘ્ર ત્વામહં દેવરૂપિણમ્। દૃષ્ટપ્રભાવસ્તુ મયા માનુષેષ્વેવ રાક્ષસઃ
માણસોમાં શ્રેષ્ઠ, દેવ સમાન તારી તુલના હું ઓછી માનતો નથી. પણ માનવોમાં આ રાક્ષસની શક્તિ મેં જોઈ છે.
તથા સંજલ્પતસ્તસ્ય ભીમસેનસ્ય ભારત। વાચઃ શુશ્રાવ તાઃ ક્રુદ્ધો રાક્ષસઃ પુરુષાદકઃ
હે ભારત, જ્યારે ભીમસેન આવું બોલી રહ્યો હતો, ત્યારે ક્રોધિત રાક્ષસ, માનવમાસ ખાવાવાળો, એ વચન સાંભળ્યા.
અવેક્ષમાણસ્તસ્યાશ્ચ હિડિમ્બો માનુષં વપુઃ। સ્રગ્દામપૂરિતશિખાં સમગ્રેન્દુનિભાનનામ્
હિડીમ્બાએ તેની તરફ જોયું, અને તેને માનવ સ્વરૂપે જોયી, જેના વાળમાં ફૂલો અને ગહનો હતાં, અને ચહેરો પૂર્ણચંદ્ર જેવો તેજસ્વી હતો.
સુભ્રૂનાસાક્ષિકેશાન્તાં સુકુમારનખત્વચમ્। સર્વાભરણસંયુક્તાં સુસૂક્ષ્મામ્બરધારિણીમ્
સુંદર ભ્રૂ, નાક, આંખો અને વાળ, નાજુક નખ અને ચામડી, સર્વે આભૂષણોથી સજ્જ અને સુક્ષ્મ વસ્ત્ર પહેરેલા તે દેખાતી હતી.
તાં તથા માનુષં રૂપં બિભ્રતીં સુમનોહરમ્। પુંસ્કામાં શઙ્કમાનશ્ચ ચુક્રોધ પુરુષાદકઃ
તેના મનોહર માનવ રૂપને જોઈને અને એ પુરૂષની ઈચ્છાવાળી છે એમ શંકા કરીને, માનવમાસ ખાવાવાળો રાક્ષસ ગુસ્સે થયો.
સંક્રુદ્ધો રાક્ષસસ્તસ્યા ભગિન્યાઃ કુરુસત્તમ। ઉત્ફાલ્ય વિપુલે નેત્રે તતસ્તામિદમબ્રવીત્
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, પોતાની બહેન પર ખુબ ગુસ્સે થઈને, રાક્ષસે પોતાની મોટી આંખો ફાડીને, તેને આ રીતે કહ્યું.
કો હિ મે ભોક્તુકામસ્ય વિઘ્નં ચરતિ દુર્મતિઃ। ન બિભેષિ હિડિમ્બે કિં મત્કોપાદ્વિપ્રમોહિતા
હું ખાવા ઇચ્છું છું ત્યારે આ દુષ્ટબુદ્ધિ કોણ છે જે મારું વિઘ્ન કરે છે? હિડીમ્બા, તું ડરે નહિ? કે મારી ક્રોધથી તારો બુદ્ધિભ્રમ થયો છે?
ધિક્ત્વામસતિ પુંસ્કામે મમ વિપ્રિયકારિણિ। પૂર્વેષાં રાક્ષસેન્દ્રાણાં સર્વેષામયશસ્કરિ
અશુદ્ધ, પુરુષની ઇચ્છાવાળી અને મારી ઇચ્છા વિરુદ્ધ વર્તન કરનારી, તને શરમ આવવી જોઈએ. તું પૂર્વજ રાક્ષસ રાજાઓનું અપમાન કરી રહી છે.
યાનિમાનાશ્રિતાઽકાર્ષીર્વિપ્રિયં સમુહન્મમ। એષ તાનદ્ય વૈ સર્વાન્હનિષ્યામિ ત્વયા સહ
તમે મારા આશ્રયમાં રહીને જે દુષ્કૃત્ય કર્યું છે, એના લીધે આજે હું તને અને એ બધાને એકસાથે મારી નાખીશ.