કમ્બુગ્રીવઃ પુષ્કરાક્ષો ભર્તા યુક્તો ભવેન્મમ। નાહં ભ્રાતૃવચો જાતુ કુર્યાં ક્રૂરમસાંપ્રતમ્
મારો પતિ શંખ જેવી ગળાવાળો, કમળ જેવી આંખોવાળો અને યોગ્ય હોય—એજ મારે જોઈએ. હું ક્યારેય મારા ભાઈની ક્રૂર આજ્ઞા નહીં માનું.
પતિસ્નેહોઽતિબલવાન્ન તથા ભ્રાતૃસૌહૃદમ્। મુહૂર્તમિવ તૃપ્તિશ્ચ ભવેદ્ધાતુર્મમૈવ ચ
પતિ માટેનું સ્ત્રીનું પ્રેમ બહુ જ મજબૂત હોય છે, ભાઈ માટે એવું બંધન નથી. પોતે જે સંભાળ આપે એ પણ થોડા સમય માટે જ સંતોષ આપે છે.
હતૈરેતૈરહત્વા તુ મોદિષ્યે શાશ્વતીઃ સમાઃ। `નિશ્ચિત્યેત્થં હિડિમ્બા સા ભીમં દૃષ્ટ્વા મહાભુજં
આ પુરુષોને મારીને કે મારે પોતે મરીને નહિ, તો હું વર્ષો સુધી આનંદ માણીશ. આવું નક્કી કરીને હિડીંબાએ ભીમને જોયો.
ઉત્સૃજ્ય રાક્ષસં રૂપં માનુષં રૂપમાસ્થિતા।' સા કામરૂપિણી રૂપં કૃત્વા મદનમોહિતા
એ કમરરૂપાવાળી સ્ત્રીએ પોતાનું રાક્ષસી સ્વરૂપ છોડીને માનવ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું; ઇચ્છાથી ભરેલી એ રૂપ બદલવામાં નિપુણ હતી.
ઉપતસ્થે મહાત્માનં ભીમસેનમનિન્દિતા। `ઇઙ્ગિતાકારકુશલા સોપાસર્પચ્છનૈઃ શનૈઃ
એ નિર્દોષ અને મહાન ભીમસેન પાસે ધીમે ધીમે, ચપળતાથી અને સંકેત-હાવભાવમાં કુશળતાથી પહોંચી.
વિનમ્યમાનેવ લતા દિવ્યાભરણભૂષિતા। શનૈઃ શનૈશ્ચ તાં ભીમઃ સમીપમુપસર્પતીમ્
દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ એ લતાની જેમ વળતી આગળ વધી; ભીમ પણ ધીમે ધીમે તેની નજીક આવ્યો.
હર્ષમાણાં તદા પશ્યત્તન્વીં પીનપયોધરામ્। ચન્દ્રાનનાં પદ્મનેત્રાં નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજામ્
ભીમે આનંદથી એને જોયી—પાતળી, ભરાવદાર સ્તનવાળી, ચાંદની જેવો ચહેરો, કમળ જેવી આંખો અને ઘેરા વાળવાળી.
કૃષ્ણાં સુપાણ્ડુરૈર્દન્તૈર્બિમ્બોષ્ઠીં ચારુદર્શનામ્। દૃષ્ટ્વા તાં રૂપસંપન્નાં ભીમો વિસ્મયમાગતઃ
કાળી ચામડી, ચમકતા સફેદ દાંત, બિંબફળ જેવી લાલ ઓઠ અને સુંદર દેખાવવાળી; આવી સૌંદર્યથી ભરેલી એને જોઈને ભીમ આશ્ચર્યચકિત થયો.
ઉપચારગુણૈર્યુક્તાં લલિતૈર્હાસસંમિતૈઃ। સમીપમુપસંપ્રાપ્ય ભીમં સાથ વરાનતા
મીઠા સ્વભાવ અને લયબદ્ધ સ્મિત સાથે એ ભીમ પાસે આવી, અને વર માંગતી જેવી નમ્રતાથી નમતી ગઈ.
વચો વચનવેલાયાં ભીમં પ્રોવાચ ભામિની।' લજ્જયા નમ્યમાનેવ સર્વાભરણભૂષિતા
બધા આભૂષણોથી સજ્જ, લાજથી માથું ઝુકાવતી એ તેજસ્વિ સ્ત્રીએ યોગ્ય સમયે ભીમને સંબોધન કર્યું.
સ્મિતપૂર્વમિદં વાક્યં ભીમસેનમથાબ્રવીત્। કુતસ્ત્વમસિ સંપ્રાપ્તઃ કશ્ચાસિ પુરુષર્ષભ
મીઠી સ્મિત સાથે એ ભીમસેનને પુછ્યું: 'તમે ક્યાંથી આવ્યા છો અને કોણ છો, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ?'
ક ઇમે શેરતે ચેહ પુરુષા દેવરૂપિણઃ। કેયં વૈ બૃહતી શ્યામા સુકુમારી તવાનઘ
આ દેવ જેવા દેખાતા પુરુષો અહીં કોણ છે? અને આ ઊંચી, શ્યામવર્ણ અને કોમળ સ્ત્રી કોણ છે, નિર્દોષ ભીમ?
શેતે વનમિદં પ્રાપ્ય વિશ્વસ્તા સ્વગૃહે યથા। નેદં જાનીથ ગહનં વનં રાક્ષસસેવિતમ્
આ સ્ત્રી અહીં જંગલમાં આવીને પોતાના ઘરમાં હોય એમ નિર્ભય સૂઈ છે; પણ તમને ખબર નથી કે આ ઘન જંગલમાં રાક્ષસો રહે છે.
વસતિ હ્યત્ર પાપાત્મા હિડિમ્બો નામ રાક્ષસઃ
અહીં હિડીંબા નામનો પાપી મનવાળો રાક્ષસ રહે છે.
તેનાહં પ્રેષિતા ભ્રાત્રા દુષ્ટભાવેન રક્ષસા। બિભક્ષયિષતા માંસં યુષ્માકમમરોપમાઃ
મારા ભાઈ રાક્ષસે દુષ્ટ ઈરાદાથી મને મોકલી છે—એ તમારું માંસ ખાવા માંગે છે.
સાઽહં ત્વમભિસંપ્રેક્ષ્ય દેવગર્ભસમપ્રભમ્। નાન્યં ભર્તારમિચ્છામિ સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે
પણ જ્યારે મેં તમને દેવ જેવા તેજસ્વી જોયા, ત્યારથી હું બીજું કોઈ પતિ ઇચ્છતી નથી; હું તમને સાચું કહું છું.
એતદ્વિજ્ઞાય ધર્મજ્ઞ યુક્તં મયિ સમાચર। કામોપહતચિત્તાં હિ ભજમાનાં ભજસ્વ મામ્
આ જાણીને, ધર્મજ્ઞ, મારી સાથે યોગ્ય વર્તન કરો; હું કામથી ઘેરાઈ ગઈ છું—મારે તમારો સ્વીકાર છે.
ત્રાસ્યામિ ત્વાં મહાબાહો રાક્ષસાત્પુરુષાદકાત્। વત્સ્યાવો ગિરિદુર્ગેષુ ભર્તા ભવ મમાનઘ
મહાબાહુ, હું તમને માનવ માંસ ખાવા વાળા રાક્ષસથી બચાવીશ; ચાલો, આપણે પર્વતોમાં રહીશું—મારા પતિ બનો, નિર્દોષ ભીમ.
ઇચ્છામિ વીર ભદ્રં તે મા મે પ્રાણાન્વિહાસિષઃ। ત્વયા હ્યહં પરિત્યક્તા ન જીવેયમરિન્દમ
હે વીર, હું તારી ભલાઈ જ ઇચ્છું છું—મારા પ્રાણ ન છોડતા! કારણ કે, જો તું મને છોડી દેશ, તો દુશ્મનોને હરાવનાર, હું જીવતી રહી શકીશ નહીં.
અન્તરિક્ષચરી હ્યસ્મિ કામતો વિચરામિ ચ। અતુલામાપ્નુહિ પ્રીતિં તત્ર તત્ર મયા સહ
હું આકાશમાં ફરું છું અને મારી મરજી પ્રમાણે જ્યાં ઇચ્છું ત્યાં જાઉં છું; તું મારા સાથે અહીં-ત્યાં અનન્ય આનંદ મેળવે.
એષ જ્યેષ્ઠો મમ ભ્રાતા માન્યઃ પરમકો ગુરુઃ। અનિવિષ્ટો હિ તન્નાહં પરિવિદ્યાં કથંચન
આ મારા મોટા ભાઈ છે, બહુ માનનીય અને સર્વોપરી પૂજ્ય છે; તેઓ હાજર હોય ત્યારે હું કદી પણ યોગ્યતાથી વિરુદ્ધ કંઈ કરી શકતી નથી.
માતરં ભ્રાતરં જ્યેષ્ઠં કનિષ્ઠાનપરાનપિ। પરિત્યજેત કોન્વદ્ય પ્રભવન્નિહ રાક્ષસિ
હે શક્તિશાળી રાક્ષસી, આજે કોણ પોતાની માતા, મોટા ભાઈ, નાના ભાઈઓ કે બીજાને છોડી દેશે?
કો હિ સુપ્તાનિમાન્ભ્રાતૄન્દત્ત્વા રાક્ષસભોજનમ્। માતરં ચ નરો ગચ્છેત્કામાર્ત ઇવ મદ્વિધઃ
મારી જેમ કામના વશ થયેલો માણસ, સૂતા ભાઈઓને રાક્ષસોનું ખોરાક બનાવી દે અને પોતાની માતાને પણ છોડી દે—એવું કોણ કરશે?
એકં ત્વાં મોક્ષયિષ્યામિ સહ માત્રા પરન્તપ। સોદરાનુત્સૃજૈનાંસ્ત્વમારોહ જઘનં મમ
હું માત્ર તને અને મારી માતાને બચાવીશ, હે શત્રુઓને દહાડનાર; તું ભાઈઓને છોડતી નહીં—મારા કટિ પર ચડી જા.
નાહં જીવિતુમાશંસે ભ્રાતૄનુત્સૃજ્ય રાક્ષસિ। યથાશ્રદ્ધં વ્રજૈકા હિ વિપ્રિયં મે પ્રભાષસે
હે રાક્ષસી, ભાઈઓને છોડી દે પછી જીવવાની મને આશા નથી; તને જે યોગ્ય લાગે તે કર, કેમ કે તું મને અપ્રિય વાતો કરે છે.
યત્તે પ્રિયં તત્કરિષ્યે સર્વાનેતાન્પ્રબોધય। મોક્ષયિષ્યામ્યહં કામં રાક્ષસાત્પુરુષાદકાત્
તને જે ગમતું હોય એ હું કરીશ; બધા ભાઈઓને જાગૃત કર, પછી હું તેમને જરૂર રાક્ષસ, માનવખોરથી બચાવીશ.
સુખસુપ્તાન્વને ભ્રાતૄન્માતરં ચૈવ રાક્ષસિ। ન ભયાદ્બોધયિષ્યામિ ભ્રાતુસ્તવ દુરાત્મનઃ
હે રાક્ષસી, જંગલમાં સુખથી સૂતા મારા ભાઈઓ અને માતાને હું તારા દુષ્ટભાઈના ડરથી જાગૃત કરીશ નહીં.
ન હિ મે રાક્ષસા ભીરુ સોઢું શક્તાઃ પરાક્રમમ્। ન મનુષ્યા ન ગન્ધર્વા ન યક્ષાશ્ચારુલોચને
હે ડરપોક સુંદર આંખોવાળી, રાક્ષસો, મનુષ્યો, ગંધર્વો કે યક્ષો—કોઈ પણ મારા બળને સહન કરી શકે તેમ નથી.
ગચ્છ વા તિષ્ઠ વા ભદ્રે યદ્વા પીચ્છસિ તત્કુરુ। તં વા પ્રેષય તન્વઙ્ગિ ભ્રાતરં પુરુષાદકમ્
હે ભલી, તારે જવું હોય તો જા, રહેવું હોય તો રહો, કે પછી જે મનમાં હોય તે કર; અથવા તારો માનવખોર ભાઈ છે, એને મોકલ દે, હે પાતળી કમરવાળી.
તાં વિદિત્વા ચિરગતાં હિડિમ્બો રાક્ષસેશ્વરઃ। અવતીર્ય દ્રુમાત્તસ્માદાજગામાશુ પાણ્ડવાન્
જ્યારે હિડીંબા, રાક્ષસોના રાજા, જાણ્યું કે એ બહુ સમયથી ગઈ છે, ત્યારે એ ઝાડ પરથી નીચે ઉતર્યો અને ઝડપથી પાંડવો પાસે આવ્યો.