ક્રૂરો માનુષમાંસાદો મહાવીર્યપરાક્રમઃ। પ્રાવૃડ્જલધરશ્યામઃ પિઙ્ગાક્ષો દારુણાકૃતિઃ
એ રાક્ષસ ક્રૂર હતો, માનવ માંસ ખાવાવાળો, બહુ બળવાન અને પરાક્રમી, મેઘ જેવો કાળો, પીળા આંખોવાળો અને ભયાનક દેખાવાળો હતો.
દષ્ટ્રાકરાલવદનઃ કરાલો ભીમદર્શનઃ। લમ્બસ્ફિગ્લમ્બજઠરો રક્તશ્મશ્રુશિરોરુહઃ
એના મોઢામાં મોટી દાંત, ડરામણું ચહેરું, લટકતો પેટ અને પીઠ, લાલ દાઢી અને વાળ હતાં, અને એ જોવા જ ભયાનક લાગતો હતો.
મહાવૃક્ષગલસ્કન્ધઃ શઙ્કર્ણો વિભીષણઃ। યદૃચ્છયા તાનપશ્યત્પાણ્ડુપુત્રાન્મહારથાન્
મોટા વૃક્ષ જેવો ખભો ધરાવતો, શણકર્ણો વિભીષણ, એ દિવસે અચાનક મહાન રથીઓ એવા પાંડુપુત્રોને જોઈ ગયો.
વિરૂપરૂપઃ પિઙ્ગાક્ષઃ કરાલો ઘોરદર્શનઃ। પિશિતેપ્સુઃ ક્ષુધાર્તશ્ચ જિઘ્રન્ગન્ધં યદૃચ્છયા
વિચિત્ર આકારવાળો, પીળા આંખો ધરાવતો, ભયાનક અને ભયપ્રદ દેખાવવાળો, માંસ ખાવાની ઇચ્છા ધરાવતો અને ભારે ભૂખ્યો, એ અચાનક માનવ ગંધ પકડી બેઠો.
ઊર્ધ્વાઙ્ગુલિઃ સ કણ્ડૂયન્ધુન્વન્રૂક્ષાઞ્શિરોરુહાન્। જૃમ્ભમાણો મહાવક્ત્રઃ પુનઃપુનરવેક્ષ્ય ચ
એણે આંગળીઓ ઉપર ઉઠાવી, માથાના કરકશ વાળ ખંજવાળતા અને હલાવતા, મોટું મોઢું ફાડીને ઉંઘાડો લેતો અને વારંવાર આસપાસ જોતો હતો.
હૃષ્ટો માનુષમાંસસ્ય મહાકાયો મહાબલઃ। આઘ્રાય માનુષં ગન્ધં ભગિનીમિદમબ્રવીત્
માનવ માંસની સુગંધથી આનંદિત, વિશાળ અને બળવાન શરીર ધરાવતો, એણે માનવ ગંધ ઊંડી શ્વાસે ખેંચી અને પોતાની બહેનને કહ્યું.
ઉપપન્નં ચિરસ્યાદ્ય ભક્ષ્યં મમ મનઃપ્રિયમ્। જિઘ્રતઃ પ્રસ્રુતા સ્નેહાજ્જિહ્વા પર્યેતિ મે મુખાત્
આજે બહુ સમય પછી મનગમતું અને યોગ્ય ખોરાક મળ્યું છે; હું સુગંધ લઈ રહ્યો છું ત્યારે લાલચથી મારી જીભ મોઢામાંથી બહાર આવી જાય છે.
અષ્ટૌ દંષ્ટ્રાઃ સુતીક્ષ્ણાગ્રાશ્ચિરસ્યાપાતદુઃસહાઃ। દેહેષુ મજ્જયિષ્યામિ સ્નિગ્ધેષુ પિશિતેષુ ચ
મારી આઠ તીક્ષ્ણ દાંત, જે લાંબા સમયથી વાપરવા મળ્યા નથી, હવે હું એ દાંત તેમના શરીરમાં અને નરમ માંસમાં ગાળી દઈશ.
આક્રમ્ય માનુષં કણ્ઠમાચ્છિદ્ય ધમનીમપિ। ઉષ્ણં નવં પ્રપાસ્યામિ ફેનલિં રુધિરં બહુ
હવે હું માનવના ગળા પર ઝંપલાવી, નળી કાપી નાખી, ગરમ, તાજું અને ફેનાળું લોહી ભરપૂર પી જઈશ.
ગચ્છ જાનીહિ કે ત્વેતે શેરતે વનમાશ્રિતાઃ। માનુષો બલવાન્ગન્ધો ઘ્રાણં તર્પયતીવ મે
જઇને જાણકારો કે આ કોણ છે, જે જંગલમાં સૂઈ રહ્યા છે; માનવની તીવ્ર સુગંધ મારું નાક ખુશ કરી રહી છે.
હત્વૈતાન્માનુષાન્સર્વાનાનયસ્વ મમાન્તિકમ્। અસ્મદ્વિષયસુપ્તેભ્યો નૈતેભ્યો ભયમસ્તિ તે
આ બધા માનવોને મારીને મારા પાસે લાવી દે; આપણા વિસ્તારમાં સૂતા હોય એવા લોકોમાંથી તને કોઈ ભય રાખવાની જરૂર નથી.
એષામુત્કૃત્ય માંસાનિ માનુષાણાં યથેષ્ટતઃ। ભક્ષયિષ્યાવ સહિતૌ કુરુ પૂર્ણં વચો મમ
આ માનવોનું માંસ મનગમતું ફાડી, આપણે બન્ને સાથે મળીને ખાઈશું; મારું કહેલું પૂરેપૂરું પાળ.
ભક્ષયિત્વા ચ માંસાનિ માનુષાણાં પ્રકામતઃ। નૃત્યાવ સહિતાવાવાં દત્તતાલાવનેકશઃ
માનવોનું માંસ મનભર ખાઈને, આપણે બન્ને સાથે મળીને વારંવાર તાળી વગાડતાં નૃત્ય કરીશું.
એવમુક્તા હિડિમ્બા તુ હિડિમ્બેન મહાવને। ભ્રાતુર્વચનમાજ્ઞાય ત્વરમાણેવ રાક્ષસી
મહાવનમાં હિડીંબાએ આમ કહ્યું ત્યારે, હિડીંબી એના ભાઈનું કહેવું સાંભળી તરત જ આજ્ઞાપાલન કરવા દોડી.
આપ્લુત્યાપ્લુત્ય ચ તરૂનગચ્છત્પાણ્ડવાન્પ્રતિ।' જગામ તત્ર યત્ર સ્મ શેરતે પાણ્ડવા વને
એ વૃક્ષેથી વૃક્ષ પર ફાંદતી પાંડવો તરફ દોડી, જ્યાં પાંડવો જંગલમાં સૂઈ રહ્યા હતા ત્યાં પહોંચી.
દદર્શ તત્ર સા ગત્વા પાણ્ડવાન્પૃથયા સહ। શયાનાન્ભીમસેનં ચ જાગ્રતં ત્વપરાજિતમ્
ત્યાં એણે પૃથાસહીત પાંડવોને સૂઈલા જોયા અને ભીમસેનને, જે અપરાજિત અને જાગતો હતો, પણ જોયો.
ઉપાસ્યમાનાન્ભીમેન રૂપયૌવનશાલિનઃ। સુકુમારાંશ્ચ પાર્થાન્સા વ્યાયામેન ચ કર્શિતાન્
એણે જોયું કે પાંડવો, સુંદર અને યુવાન, ભીમના સંરક્ષણ હેઠળ સૂઈ રહ્યા છે; એ સૌ નાજુક અને પરિશ્રમથી થાકેલા હતા.
દુઃખેન સંપ્રયુક્તાંશ્ચ સહજ્યેષ્ઠાન્પ્રમાથિનઃ। રૌદ્રી સતી રાજપુત્રં દર્શનીયપ્રદર્શનમ્
એણે જોયું કે એ સૌ દુઃખથી પીડાતા, પોતાનાં સહજ અને વડીલ ભાઈઓ, જેઓ પરાક્રમી અને રાજવી છે, અને રાજકુમાર, જે દેખાવમાં અદભુત છે.
દૃષ્ટ્વૈવ ભીમસેનં સા સાલસ્કન્ધમિવોદ્યતમ્। રાક્ષસી કામયામાસ રૂપેણાપ્રતિમં ભુવિ
ભીમસેનને, જે વૃક્ષના થડ જેવો ઊંચો હતો, જોઈને રાક્ષસીનું મન એના રૂપ પર મોહી ગયું; ધરતી પર એવો સૌંદર્ય કોઈનું નહોતું.
અન્તર્ગતેન મનસા ચિન્તયામાસ રાક્ષસી'। અયં શ્યામો મહાબાહુઃ સિંહસ્કન્ધો મહાદ્યુતિઃ
રાક્ષસીએ મનમાં છુપાઈને વિચાર્યું: 'આ કાળો, વિશાળ બાહુવાળો, સિંહ જેવા ખભાવાળો અને તેજસ્વી પુરુષ...'
કમ્બુગ્રીવઃ પુષ્કરાક્ષો ભર્તા યુક્તો ભવેન્મમ। નાહં ભ્રાતૃવચો જાતુ કુર્યાં ક્રૂરમસાંપ્રતમ્
મારો પતિ શંખ જેવી ગળાવાળો, કમળ જેવી આંખોવાળો અને યોગ્ય હોય—એજ મારે જોઈએ. હું ક્યારેય મારા ભાઈની ક્રૂર આજ્ઞા નહીં માનું.
પતિસ્નેહોઽતિબલવાન્ન તથા ભ્રાતૃસૌહૃદમ્। મુહૂર્તમિવ તૃપ્તિશ્ચ ભવેદ્ધાતુર્મમૈવ ચ
પતિ માટેનું સ્ત્રીનું પ્રેમ બહુ જ મજબૂત હોય છે, ભાઈ માટે એવું બંધન નથી. પોતે જે સંભાળ આપે એ પણ થોડા સમય માટે જ સંતોષ આપે છે.
હતૈરેતૈરહત્વા તુ મોદિષ્યે શાશ્વતીઃ સમાઃ। `નિશ્ચિત્યેત્થં હિડિમ્બા સા ભીમં દૃષ્ટ્વા મહાભુજં
આ પુરુષોને મારીને કે મારે પોતે મરીને નહિ, તો હું વર્ષો સુધી આનંદ માણીશ. આવું નક્કી કરીને હિડીંબાએ ભીમને જોયો.
ઉત્સૃજ્ય રાક્ષસં રૂપં માનુષં રૂપમાસ્થિતા।' સા કામરૂપિણી રૂપં કૃત્વા મદનમોહિતા
એ કમરરૂપાવાળી સ્ત્રીએ પોતાનું રાક્ષસી સ્વરૂપ છોડીને માનવ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું; ઇચ્છાથી ભરેલી એ રૂપ બદલવામાં નિપુણ હતી.
ઉપતસ્થે મહાત્માનં ભીમસેનમનિન્દિતા। `ઇઙ્ગિતાકારકુશલા સોપાસર્પચ્છનૈઃ શનૈઃ
એ નિર્દોષ અને મહાન ભીમસેન પાસે ધીમે ધીમે, ચપળતાથી અને સંકેત-હાવભાવમાં કુશળતાથી પહોંચી.
વિનમ્યમાનેવ લતા દિવ્યાભરણભૂષિતા। શનૈઃ શનૈશ્ચ તાં ભીમઃ સમીપમુપસર્પતીમ્
દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ એ લતાની જેમ વળતી આગળ વધી; ભીમ પણ ધીમે ધીમે તેની નજીક આવ્યો.
હર્ષમાણાં તદા પશ્યત્તન્વીં પીનપયોધરામ્। ચન્દ્રાનનાં પદ્મનેત્રાં નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજામ્
ભીમે આનંદથી એને જોયી—પાતળી, ભરાવદાર સ્તનવાળી, ચાંદની જેવો ચહેરો, કમળ જેવી આંખો અને ઘેરા વાળવાળી.
કૃષ્ણાં સુપાણ્ડુરૈર્દન્તૈર્બિમ્બોષ્ઠીં ચારુદર્શનામ્। દૃષ્ટ્વા તાં રૂપસંપન્નાં ભીમો વિસ્મયમાગતઃ
કાળી ચામડી, ચમકતા સફેદ દાંત, બિંબફળ જેવી લાલ ઓઠ અને સુંદર દેખાવવાળી; આવી સૌંદર્યથી ભરેલી એને જોઈને ભીમ આશ્ચર્યચકિત થયો.
ઉપચારગુણૈર્યુક્તાં લલિતૈર્હાસસંમિતૈઃ। સમીપમુપસંપ્રાપ્ય ભીમં સાથ વરાનતા
મીઠા સ્વભાવ અને લયબદ્ધ સ્મિત સાથે એ ભીમ પાસે આવી, અને વર માંગતી જેવી નમ્રતાથી નમતી ગઈ.
વચો વચનવેલાયાં ભીમં પ્રોવાચ ભામિની।' લજ્જયા નમ્યમાનેવ સર્વાભરણભૂષિતા
બધા આભૂષણોથી સજ્જ, લાજથી માથું ઝુકાવતી એ તેજસ્વિ સ્ત્રીએ યોગ્ય સમયે ભીમને સંબોધન કર્યું.