ધ્રુવમસ્મત્સહાયાસ્તે ભવિષ્યન્તિ પ્રધાનતઃ। અર્થવર્ગઃ સહામાત્યો મત્સંસ્થોઽદ્ય મહીપતે
નક્કી છે કે એ લોકો, ખાસ કરીને મુખ્ય લોકો, હવે એમના સહાયક બની જશે; ધનવાન લોકો અને એમના મંત્રીઓ પણ હવે એમની સાથે જ છે, રાજા.
સ ભવાન્પાણ્ડવાનાશુ વિવાસયિતુમર્હતિ। મૃદુનૈવાભ્યુપાયેન નગરં વારણાવતમ્
એથી, તું પાંડવોને શાંતિથી અને વહેલી તકે વરણાવત શહેરમાં મોકલી દેવું જોઈએ.
યદા પ્રતિષ્ઠિતં રાજ્યં મયિ રાજન્ભવિષ્યતિ। તદા કુન્તી સહાપત્યા પુનરેષ્યતિ ભારત
જ્યારે રાજ્ય મારે પર મજબૂત રીતે સ્થિર થઈ જશે, ત્યારે કુંતી પોતાના પુત્રો સાથે પાછી આવી જશે, હે ભારત.
દુર્યોધન મમાપ્યેતદ્ધૃદિ સંપરિવર્તતે। અભિપ્રાયસ્ય પાપત્વાન્નૈવં તુ વિવૃણોમ્યહમ્
દુર્યોધન, આ વાત પણ મારા મનમાં આવે છે; પણ એ ઈરાદો દુષ્ટ હોવાથી હું એ ખુલ્લેઆમ નથી કહેતો.
ન ચ ભીષ્મો ન ચ દ્રોણો ન ચ ક્ષત્તા ન ગૌતમઃ। વિવાસ્યમાનાન્કૌન્તેયાનનુમંસ્યન્તિ કર્હિચિત્
ભીષ્મ, દ્રોણ, વિદુર કે કૃપાચાર્ય—આ પૈકી કોઈ પણ કદી પાંડવોને દૂર મોકલવામાં સહમતિ આપશે નહીં.
સમા હિ કૌરવેયાણાં વયં તે ચૈવ પુત્રક। નૈતે વિષમમિચ્છેયુર્ધર્મયુક્તા મનસ્વિનઃ
અમે અને એ લોકો, બન્ને કૌરવો છીએ, પુત્ર; એ મહાન આત્માઓ ધર્મમાં સ્થિર છે, એ કદી અણ્યાય ઇચ્છશે નહીં.
તે વયં કૌરવેયાણામેતેષાં ચ મહાત્મનામ્। કથં ન વધ્યતાં તાત ગચ્છામ જગતસ્તથા
અમે પણ કૌરવો છીએ અને એ મહાન આત્માઓ પણ; હે પુત્ર, આવી ક્રિયા કરીને દુનિયામાં આપણે કેમ નાશ પામીએ નહીં?
મધ્યસ્થઃ સતતં ભીષ્મો દ્રોણપુત્રો મયિ સ્થિતઃ। યતઃ પુત્રસ્તતો દ્રોણો ભવિતા નાત્ર સંશયઃ
ભીષ્મ હંમેશા નિષ્પક્ષ રહે છે અને દ્રોણપુત્ર મારી બાજુ છે; દ્રોણ તો પોતાના પુત્ર જ્યાં જાય ત્યાં જ રહેશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
કૃપઃ શારદ્વતશ્ચૈવ યત એતૌ તતો ભવેત્। દ્રોણં ચ ભાગિનેયં ચ ન સ ત્યક્ષ્યતિ કર્હિચિત્
કૃપ, શારદ્વતનો પુત્ર, એ બંને જ્યાં જાય ત્યાં જશે; દ્રોણ પણ પોતાના ભાણેજને કદી છોડશે નહીં.
ક્ષત્તાઽર્થબદ્ધસ્ત્વસ્માકં પ્રચ્છન્નં સંયતઃ પરૈઃ। ન ચૈકઃ સ સમર્થોઽસ્માન્પામ્ડવાર્થેઽધિબાધિતુમ્
વિદુર આપણા હિતથી બંધાયેલો છે, પણ બીજા લોકોના કારણે છુપાઈને રહે છે; પણ એ એકલો પાંડવો માટે આપણને હરાવી શકતો નથી.
સુવિસ્રબ્ધઃ પાણ્ડુપુત્રાન્સહ માત્રા પ્રવાસય। વારણાવતમદ્યૈવ યથા યાન્તિ યથા કુરુ
પૂરેપૂરો વિશ્વાસ રાખીને, પાંડુના પુત્રોને તેમની માતા સાથે વિદેશનમાં મોકલો; હે કુરુ, તેઓ આજે જ વરણાવત જવા જાય તે રીતે તેમને મોકલો.
વિનિદ્રકરણં ઘોરં હૃદિ શલ્યમિવાર્પિતમ્। શોકપાવકમુદ્ભૂતં કર્મણૈતેન નાશય
આ કાર્યથી, જે દુઃખની અગ્નિ ઉગીને તારા હૃદયમાં કાંટાની જેમ વેઠાઈ છે અને ઊંઘ હરામ કરી છે, એ ભયાનક વેદનાનો અંત કર.
વૈશંપાયન ઉવાચ
વૈશંપાયન કહે છે:
તતો દુર્યોધનો રાજા સર્વાસ્તુ પ્રકૃતીઃ શનૈઃ। અર્થમાનપ્રદાનાભ્યાં સંજહાર સહાનુજઃ। `યુયુત્સુમપનીયૈકં ધાર્તરાષ્ટ્રં સહોદરમ્
પછી દુર્યોધન રાજાએ પોતાના ભાઈઓ સાથે ધીમે ધીમે સૌ પ્રજાને ધન અને સન્માન આપીને પોતાના પક્ષમાં કરી લીધા અને યુયુત્સુને પાંડવોથી અલગ કર્યો.
ધૃતરાષ્ટ્રપ્રયુક્તાસ્તુ કેચિત્કુશલમન્ત્રિણઃ। કથયાઞ્ચક્રિરે રમ્યં નગરં વારણાવતમ્
કેટલાક બુદ્ધિશાળી મંત્રીઓ, ધૃતરાષ્ટ્રના આદેશે, વરણાવત શહેરની સુંદરતાની વખાણ કરવા લાગ્યા.
અયં સમાજઃ સુમહાન્રમણીયતમો ભુવિ। ઉપસ્થિતઃ પશુપતેર્નગરે વારણાવતે
આ સભા ધરતી પર સૌથી વિશાળ અને મનોહર છે, જે પશુપતિના શહેર વરણાવતમાં એકઠી થઈ છે.
સર્વરત્નસમાકીર્ણે પુણ્યદેશે મનોરમે। ઇત્યેવં ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય વચનાચ્ચક્રિરે કથાઃ
તેઓ ધૃતરાષ્ટ્રના શબ્દો ફરી ફરી કહીને, વરણાવતને સર્વ રત્નોથી ભરપૂર, પવિત્ર અને રમણીય સ્થળ તરીકે વર્ણવતા હતા.
કથ્યમાને તથા રમ્યે નગરે વારણાવતે। ગમને પાણ્ડુપુત્રાણાં જજ્ઞે તત્ર મતિર્નૃપ
જ્યારે તેઓ વરણાવતના સુંદર શહેરની વારંવાર વાત કરતા, ત્યારે રાજાના મનમાં પાંડુપુત્રોને ત્યાં મોકલવાનો વિચાર આવ્યો.
યદા ત્વમન્યત નૃપો જાતકૌતૂહલા ઇતિ। ઉવાચૈતાનેત્ય તદા પાણ્ડવાનમ્બિકાસુતઃ
જ્યારે રાજાએ તેમની ઉત્સુકતા વધતી જોઈ, ત્યારે અંબિકાપુત્રે પાંડવોને બોલાવી એમ કહ્યું.
અધીતાનિ ચ શાસ્ત્રાણિ યુષ્માભિરિહ કૃત્સ્નશઃ। અસ્ત્રાણિ ચ તથા દ્રોણાદ્ગૌતમાચ્ચ શરદ્વતઃ
તમે અહીં બધાં શાસ્ત્રો સારી રીતે ભણી લીધાં છે અને દ્રોણ તથા ગૌતમપુત્ર શરદ્વત પાસેથી શસ્ત્રવિદ્યાનું જ્ઞાન પણ મેળવી લીધું છે.
કૃતકૃત્યા ભવન્તસ્તુ સર્વવિદ્યાવિશારદાઃ। સોઽહમેવં ગતે તાતાશ્ચિન્તયામિ સમન્તતઃ। રક્ષણે વ્યવહારે ચ રાજ્યસ્ય સતતં હિતે
તમે તમારો ધર્મ પૂર્ણ કર્યો છે અને સર્વ বিদ્યા હાંસલ કરી છે; હવે, મારા પુત્રો, હું હંમેશા તમારી સુરક્ષા, વ્યવહાર અને રાજ્યના હિત વિશે વિચારતો રહું છું.
મમૈતે પુરુષા નિત્યં કથયન્તિ પુનઃપુનઃ। રમણીયતમં લોકે નગરં વારણાવતમ્
મારા લોકો વારંવાર મને કહે છે કે વરણાવતનું શહેર દુનિયામાં સૌથી રમણીય છે.
તે તાતા યદિ મન્યધ્વમુત્સવં વારણાવતે। સગણાઃ સાન્વયાશ્ચૈવ વિહરધ્વં યથાઽમરાઃ
મારા પુત્રો, જો તમારે મન હોય તો, વરણાવતના ઉત્સવમાં તમારા મિત્રો અને કુટુંબજનો સાથે જાઓ અને દેવતાઓ જેવી મજા માણો.
બ્રાહ્મણેભ્યશ્ચ રત્નાનિ ગાયનેભ્યશ્ચ સર્વશઃ। પ્રયચ્છધ્વં યથાકામં દેવા ઇવ સુવર્ચસઃ
તમે બ્રાહ્મણો અને ગાયકોને મનગમતાં રત્નો આપો, જેમ તેજસ્વી દેવતાઓ દાન કરે છે.
કંચિત્કાલં વિહૃત્યૈવમનુભૂય પરાં મુદમ્। ઇદં વૈ હાસ્તિનપુરં સુખિનઃ પુનરેષ્યથ
ત્યાં થોડો સમય આનંદથી વિતાવી, પરમ આનંદ અનુભવ્યા પછી, તમે ખુશખુશાલ હસ્તિનાપુર પાછા આવશો.
નિવસધ્વં ચ તત્રૈવ સંરક્ષણપરાયણાઃ। વૈલક્ષણ્યં ન વૈ તત્ર ભવિષ્યતિ પરંતપાઃ
ત્યાં જ રહો અને તમારી સુરક્ષામાં ધ્યાન આપો; હે શત્રુવિનાશકો, ત્યાં તમને કોઈ નુકસાન નહીં થાય.
ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય તં કામમનુબુધ્ય યુધિષ્ઠિરઃ। આત્મનશ્ચાસહાયત્વં તથેતિ પ્રત્યુવાચ તમ્
ધૃતરાષ્ટ્રની ઈચ્છા અને પોતાની લાચારી સમજીને, યુધિષ્ઠિરે કહ્યુ: 'જેમ તમારો આદેશ'.
તતો ભીષ્મં શાન્તનવં વિદુરં ચ મહામતિમ્। દ્રોણં ચ બાહ્લિકં ચૈવ સોમદત્તં ચ કૌરવમ્
પછી તેણે શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ, વિદુર, દ્રોણ, બાહ્લિક અને કૌરવ વંશના સોમદત્ત પાસે ગયો.
કૃપમાચાર્યપુત્રં ચ ભૂરિશ્રવસમેવ ચ। માન્યાનન્યાનમાત્યાંશ્ચ બ્રાહ્મણાંશ્ચ તપોધનાન્
કૃપાચાર્યના પુત્ર અને ભૂરિશ્રવસ સાથે, અન્ય માનનીય મંત્રીઓ અને તપસ્વી બ્રાહ્મણોને પણ યથાયોગ્ય સન્માન આપ્યો.
પુરોહિતાંશ્ચ પૌત્રાંશ્ચ ગાન્ધારીં ચ યશસ્વિનીમ્। `સર્વા માતૄરુપસ્પૃષ્ટ્વા વિદુરસ્ય ચ યોષિતઃ।' યુધિષ્ઠિરઃ શનૈર્દીન ઉવાચેદં વચસ્તદા
પૌત્રો, કુળપુરોહિતો અને પ્રસિદ્ધ ગાંધારીને પણ સન્માન આપ્યું; પછી બધાજ માતાઓ અને વિદુરની પત્નીઓના પગ સ્પર્શી, દુઃખી યુધિષ્ઠિરે ધીમે ધીમે આ વાત કહી.