શ્યાલશ્ચ તે સખા ચાસૌ તસ્ય ત્વં પ્રાણવલ્લભઃ। સ્નેહમભ્યધિકં તસ્ય તવ સખ્યમવસ્થિતમ્
એ તારો શ્યાલ છે, તારો મિત્ર છે અને તું તેને પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય છે; તેનો તારા માટેનો સ્નેહ વધારે છે અને તારી મિત્રતા પક્કી છે.
ન તેન ભવતો યુદ્ધં ભવિતા નર્મતોઽપિ વા। અપિચાર્થે તવ પુરા શક્રેણ કિલ ચોદિતઃ
તારા અને તેના વચ્ચે ક્યારેય યુદ્ધ નહીં થાય, મજાકમાં પણ નહીં; અને તારા હિત માટે, પહેલાં પણ શક્રે તેને પ્રેરિત કર્યો હતો.
ગોકુલે વર્ધમાનસ્તુ નન્દગોપસ્ય કારણાત્। મમાંશઃ પાણ્ડવો લોકે પૃથિવ્યાં પુરુષોત્તમઃ
ગોકુલમાં, નંદ ગોપના કારણે, પાંડવ રૂપે, પુરુષોત્તમ મારા અંશ રૂપે પૃથ્વી પર અવતર્યા છે.
કૌન્તેયાવરજઃ શ્રીમાનર્જુનો નામ વીર્યવાન્। ભુવો ભારાપહરણે સાહાય્યં તે કરિષ્યતિ
કુંતીપુત્રોમાં નાના અને વિખ્યાત, પરાક્રમી અર્જુન પૃથ્વીનો ભાર હલકો કરવા તારી મદદ કરશે.
તદર્થમભયં દેહિ પાહિ ચાસ્મત્કૃતે પ્રભો। ઇત્યુક્તઃ પુણ્ડરીકાક્ષસ્તદા શક્રેણ ફલ્ગુન
એ માટે, હે પ્રભુ, તેને નિર્ભયતા આપ અને અમારા હિત માટે તેની રક્ષા કર; એમ શક્રે ફાલ્ગુનને, હે કમળનેત્ર, કહ્યું.
તમુવાચ તતઃ શ્રીમાઞ્શઙ્ખચક્રગદાધરઃ। જાનામિ પાણ્ડવે વંશે જાતં પાર્થં પિતૃષ્વસુઃ
પછી શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર તેજસ્વી ભગવાને કહ્યું: 'હું જાણું છું કે પાંડવકુળમાં જન્મેલો, પિતૃસ્વસુનો પુત્ર પાર્થ છે.'
પુત્રં પરમધર્મિષ્ઠં સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરમ્। પાલયામિ ત્વદંશં તં સર્વલોકમહાભુજમ્
તે પુત્ર સર્વશ્રેષ્ઠ ધર્મી છે, બધા શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે; હું તારો એ અંશ, સર્વલોકના મહાબાહુની રક્ષા કરીશ.
આવયોઃ સખ્યસદૃશં ન ચ લોકે ભવિષ્યતિ। યસ્તદ્ભક્તઃ સમદ્ભક્તો યસ્તં દ્વેષ્ટિ સ મામપિ
અમારી જેવી મિત્રતા જગતમાં ક્યારેય નહીં થાય; જે તેને ભજે છે, તે મને પણ ભજે છે, અને જે તેને દ્વેષે છે, તે મને પણ દ્વેષે છે.
યન્મે વિત્તં તુ તત્તસ્ય તં વિનાહં ન જીવયે। ઇતિ પાર્થ પુરા શક્રમાહ સર્વેશ્વરો હરિઃ
મારું જે કંઈ છે, એ બધું તેનું છે; તેના વિના હું જીવતો નથી; હે પાર્થ, એ રીતે સર્વેશ્વર હરિએ પૂર્વે શક્રને કહ્યું હતું.
તસ્માત્તવાપિ સદૃશસ્તં વિનાભ્યધિકઃ પુમાન્। ન ચેહ ભવિતા લોકે તમેવ શરણં વ્રજ
આથી, તારા જેવો કે તેથી વધુ પુરુષ જગતમાં ક્યારેય નહીં થાય; તું એના શરણે જા.
શરણ્યઃ સર્વભૂતાનાં દેવદેવો જનાર્દનઃ
જનાર્દન, દેવોમાં દેવ, સર્વ જીવનો આશ્રય છે.
તથેતિ ચ પ્રતિજ્ઞાય દ્રોણાય કુરુપુઙ્ગવઃ। ઉપસંગૃહ્ય ચરણૌ યુધિષ્ઠિરવશોઽભવત્
એવી પ્રતિજ્ઞા કરીને, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે દ્રોણના ચરણ સ્પર્શી, તેમના ચરણ પકડી, વિનમ્ર બન્યો.
સ્વભાવાદગમચ્છબ્દો મહીં સાગરમેખલામ્। અર્જુનસ્ય સમો લોકે નાસ્તિ કશ્ચિદ્ધનુર્ધરઃ
અર્જુનના ધનુષ્યનો અવાજ, તેની પોતાની શક્તિથી, સાગરથી ઘેરાયેલી ધરતીને ગૂંજાવી ઉઠ્યો હતો; આખા જગતમાં અર્જુન જેટલો કસબી ધનુર્ધર બીજો કોઈ નથી.
ગદાયુદ્ધેઽસિયુદ્ધે ચ રથયુદ્ધે ચ પાણ્ડવઃ। પારગશ્ચ ધનુર્યુદ્ધે બભૂવાથ ધનઞ્જયઃ
ગદા, તલવાર અને રથયુદ્ધમાં પાંડુપુત્ર સર્વેમાં પારંગત થયો; અને ધનંજય ધનુર્વિદ્યામાં પણ નિપુણ બન્યો.
નીતિમાન્સકલાં નીતિં વિબુધાધિપતેસ્તદા। `અસ્ત્રે શસ્ત્રે ચ શાસ્ત્રે ચ રથનાગાશ્વકર્મણિ।' અવાપ્ય સહદેવોઽપિ ભ્રાતૄણાં વવૃતે વશે
સહદેવે દેવરાજ જેવી આખી નીતિ શીખી, શસ્ત્ર, શાસ્ત્ર અને રથ, હાથી, ઘોડાની કળાઓમાં પારંગત થયો અને ભાઈઓની આજ્ઞામાં રહ્યો.
દ્રોણેનૈવં વિનીતશ્ચ ભ્રાતૄણાં નકુલઃ પ્રિયઃ। ચિત્રયોધી સમાખ્યાતો બભૂવાતિરથોદિતઃ
દ્રોણાચાર્યે શિક્ષિત નકુલ, ભાઈઓનો પ્રિય, સુપ્રીતિ યોદ્ધા તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો અને અતિરથ કહેવાયો.
ત્રિવર્ષકૃતયજ્ઞસ્તુ ગન્ધર્વાણામુપપ્લવે। અર્જુનપ્રમુખૈઃ પાર્થૈઃ સૌવીરઃ સમરે હતઃ
ગંધર્વ યુદ્ધમાં, ત્રણ વર્ષ યજ્ઞ કરનાર સૌવીર રાજા, અર્જુનના નેતૃત્વ હેઠળ પાંડવો દ્વારા યુદ્ધમાં મારાયો.
ન શશાક વશે કર્તું યં પાણ્ડુરપિ વીર્યવાન્। સોઽર્જુનેન વશં નીતો રાજાસીદ્યવનાધિપઃ
જેને પરાક્રમી પાંડુ પણ વશ કરી શક્યા નહોતા, એવા યવનાધિપતિને અર્જુને પોતાના વશમાં કર્યો.
અતીવ બલસંપન્નઃ સદા માનિ કુરૂન્પ્રતિ। વિપુલો નામ સૌવીરઃ શસ્તઃ પાર્થેન ધીમતા
સૌવીર દેશનો વિપુલ નામનો, ખૂબ જ બળવાન અને કુરુઓ સામે હંમેશા ગર્વીલો, તેને પણ બુદ્ધિશાળી પાર્થે હરાવ્યો.
દત્તામિત્ર ઇતિ ખ્યાતં સઙ્ગ્રામે કૃતનિશ્ચયમ્। સુમિત્રં નામ સૌવીરમર્જુનોઽદમયચ્છરૈઃ
દત્તમિત્ર તરીકે પ્રસિદ્ધ અને સંકલ્પી સૌવીર સુમિત્રને અર્જુને પોતાના અપરાજેય બાણોથી યુદ્ધમાં વશ કર્યો.
ભીમસેનસહાયશ્ચ રથાનામયુતં ચ સઃ। અર્જુનઃ સમરે પ્રાચ્યાન્સર્વાનેકરથોઽજયત્
ભીમસેનની મદદથી અર્જુને એકલાએ જ પોતાના રથ પર ચડી, દસ હજાર રથો સહિત બધા પૂર્વ દિશાના રાજાઓને યુદ્ધમાં જીત્યા.
તથૈવૈકરથો ગત્વા દક્ષિણામજયદ્દિશમ્। ધનૌઘં પ્રાપયામાસ કુરુરાષ્ટ્રં ધનઞ્જયઃ
એ જ રીતે, ધનંજયે એકલાએ જ રથ પર દક્ષિણ દિશા જીતીને, ઘણું ધન કુરુ રાજ્યમાં લાવ્યું.
યતઃ પઞ્ચદશે વર્ષે સર્વમેતચ્ચકાર સઃ। તં દૃષ્ટ્વા ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં તતો ભયમજાયત
આ બધું તેણે પંદરમા વર્ષે કરી બતાવ્યું; આ જોઈને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોમાં ભય ઊભું થયું.
યઃ સર્વાન્ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રાન્વિપ્રચકાર હ। ભીમસેનો મહાબાહુર્બલાદ્બલવતાં વરઃ
મહાબાહુ ભીમસેન, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ, તેણે ધૃતરાષ્ટ્રના બધા પુત્રોને બળપૂર્વક વશમાં કર્યા.
અદુષ્ટભાવં તં દોષૈર્જગૃહુર્દોષબુદ્ધયઃ। ધાર્તરાષ્ટ્રાસ્તથા સર્વે ભયાદ્ભીમસ્ય કર્મણા
ભીમસેન નિર્દોષ હોવા છતાં, ધૃતરાષ્ટ્રના બધા પુત્રોએ ભયવશ અને દુર્ભાવનાથી તેના પર દોષ મૂક્યા.
તં દૃષ્ટ્વા કર્મભિઃ પાર્થાન્સર્વાનાગતલક્ષણાન્। બલાદ્બહુગુણાંસ્તેભ્યો બિભિયુર્દોષબુદ્ધયઃ
પાંડવોના મહાન કાર્યો અને અનેક ગુણો જોઈ, દુર્ભાવનાવાળા લોકો તેમને જોઈને ડરી ગયા.
એવં સર્વે મહાત્માનઃ પાણ્ડવા મનુજોત્તમાઃ। પરરાષ્ટ્રાણિ નિર્જિત્ય સ્વરાષ્ટ્રં વવૃધુઃ પુરા
આ રીતે, મહાત્મા પાંડવો, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, વિદેશી રાજ્યો જીતીને પોતાના રાજ્યને સુખી અને સમૃદ્ધ બનાવ્યું.
તતો બલમતિખ્યાતં વિજ્ઞાય દૃઢધન્વિનામ્। દૂષિતઃ સહસા ભાવો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પાણ્ડુષુ। સ ચિન્તાપરમો રાજા ન નિદ્રામલભન્નિશિ
પછી, આ દૃઢ ધનુર્ધરોની અતિશય શક્તિ જાણી, ધૃતરાષ્ટ્રના પાંડવો પ્રત્યેના ભાવમાં તુરંત કડવાશ આવી; રાજા ચિંતામાં ગરક થયો અને રાતે ઊંઘી શક્યો નહીં.
પ્રાણાધિકં ભીમસેનં કૃતવિદ્યં ધનઞ્જયમ્। દુર્યોધનો લક્ષયિત્વા પર્યતપ્યત દુર્મનાઃ
ભીમસેનને પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય અને ધનંજયને સર્વ કળામાં નિપુણ જોઈ, દુર્યોધનનું મન ખૂબ જ દુઃખી થયું.
તતો વૈકર્તનઃ કર્ણઃ શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ। અનેકારભ્યુપાયૈસ્તે જિઘાંસન્તિ સ્મ પાણ્ડવાન્
પછી વિકાર્તનપુત્ર કર્ણ અને સૌબલ શકુનિ, અનેક ઉપાયોથી પાંડવોને નષ્ટ કરવાનો પ્રયાસ કરવા લાગ્યા.