અમોક્ષણીયં દૈવં હિ ભાવિ મત્વા મહામતિઃ। તથા તત્કૃતવાન્દ્રોણ આત્મકીર્ત્યનુરક્ષણાત્
મહાન બુદ્ધિ ધરાવતા દ્રોણે જાણ્યું કે દૈવને ટાળી શકાયું નથી, તેથી પોતાના યશની રક્ષા માટે એમ કર્યું.
સર્વાસ્ત્રાણિ સ તુ ક્ષિપ્રમાપ્તવાન્પરયા ધિયા
તે ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ઉત્તમ બુદ્ધિથી ઝડપથી સર્વ શસ્ત્રવિદ્યા હાંસલ કરી.
દ્રુપદસ્યાપિ વિપ્રર્ષે શ્રોતુમિચ્છામિ સંભવમ્। કથં ચાપિ સમુત્પન્નઃ કથમસ્ત્રાણ્યવાપ્તવાન્
હે વિદ્વાન બ્રાહ્મણ, હું દ્રુપદના જન્મ વિશે સાંભળવા ઈચ્છું છું: તે કેવી રીતે જન્મ્યો અને તેને શસ્ત્રવિદ્યા કેવી રીતે મળી.
એતદિચ્છામિ ભગવંસ્ત્વત્તઃ શ્રોતું દ્વિજોત્તમ। કૌતૂહલં જન્મસુ મે કીર્ત્યમાનેષ્વનેકશઃ
હે પૂજ્ય, હું આ વાત તારી પાસેથી સાંભળવા માંગું છું, કારણ કે અનેક રીતે આ જન્મોની વાતો કહેવાય છે અને મને જિજ્ઞાસા છે.
રાજા બભૂવ પાઞ્ચાલઃ પુત્રાર્થી પુત્રકારણાત્। વનં ગતો મહારાજસ્તપસ્તેપે સુદારુણમ્
પાંચાલ દેશનો રાજા પુત્રની ઈચ્છાથી, પુત્ર પ્રાપ્તિ માટે, જંગલમાં ગયો અને કઠિન તપસ્યા કરી.
આરાધયન્પ્રયત્નેન મહર્ષીન્સંશિતવ્રતાન્। તસ્ય સંતપ્યમાનસ્ય વને મૃગગણાયુતે
મહાન વ્રતવાળા ઋષિઓને તેણે પરમ પ્રયત્નથી પ્રસન્ન કર્યા. જંગલમાં મૃગોના ઝુંડ વચ્ચે તે તપસ્યા કરતો રહ્યો.
કાલસ્તુ સુમહાન્રાજન્નત્યયાત્સુતકારણાત્। સ તુ રાજા મહાતેજાસ્તપસ્તીવ્રં સમાદદે
પુત્ર પ્રાપ્તિ માટે ઘણો લાંબો સમય વીતી ગયો. એ મહાતેજસ્વી રાજાએ તીવ્ર તપસ્યા આરંભી.
કંચિત્કાલં વાયુભક્ષો નિરાહારસ્તથૈવ ચ। તથૈવ તુ મહાબાહોર્વર્તમાનસ્ય ભારત
કેટલાક સમય સુધી તેણે ફક્ત વાયુનો જ આહાર કર્યો, અનાજ કે ખોરાક લીધા વિના. એ રીતે મહાબાહુ દ્રુપદ તપસ્યા કરતો રહ્યો.
કાલસ્તસ્ય મહારાજ યાતો વૈ નૃપસત્તમ। તતો નાતિચિરાત્કાલે વસન્તે કામદીપને
હે મહારાજા, નિર્ધારિત સમય આવી પહોંચ્યો, અને પછી વધારે વિલંબ વિના વસંત ઋતુ આવી, જે મનમાં ઇચ્છાઓ જગાડે છે.
ફુલ્લાશોકવને ચૈવ પ્રાણિનાં સુમનોહરે। નદ્યાસ્તીરં તતો ગત્વા ગઙ્ગાયાઃ પદ્મલોચનઃ
ફૂલેલા અશોકના વનમાં, જે સર્વે જીવ માટે મનમોહક છે, તે કમળની આંખવાળા રાજાએ ગંગાના કિનારે ગયો.
નિયમસ્થશ્ચ રાજાસીત્તદા ભરતસત્તમ। તતો નાતિચિરાત્કાલે વનં તન્મનુજેશ્વર
એ સમયે રાજા પોતાના વ્રતમાં અડગ હતો, હે ભરતવંશી. પછી થોડા જ સમયમાં, એ જ વનમાં—
સંપ્રાપ્તા હ્યપ્સરા રાજન્મેનકેત્યભિવિશ્રુતા। પુષ્પદ્રુમાન્સજ્જમાના રાજ્ઞો દર્શનમાગમત્
ત્યાં પ્રસિદ્ધ અપ્સરા મેનકા, ફૂલો અને વૃક્ષોથી સજ્જ થઈ, રાજાને મળવા આવી.
ન દદર્શ તુ સા રાજંસ્તત્ર સ્થાનગતં નૃપમ્। દૃષ્ટ્વા ચાપ્સરસં તાં તુ શુક્રં રાજ્ઞોઽપતદ્ભુવિ
પણ એ અપ્સરાએ ત્યાં ઊભેલા રાજાને જોયો નહીં; અને રાજાએ એ અપ્સરાને જોયા સાથે જ, રાજાનું વીર્ય જમીન પર પડી ગયું.
તતઃ સ રાજા રાજેન્દ્ર લજ્જયા નૃપતિઃ સ્વયમ્। પદ્ભ્યામાક્રમતાયુષ્મંસ્તતસ્તુ દ્રુપદોઽભવત્
પછી રાજાએ લાજથી પોતે જ પગથી એ વીર્યને દબાવી દીધું, અને એમાંથી દ્રુપદનો જન્મ થયો.
તતસ્તુ તપસા તસ્ય રાજર્ષેર્ભાવિતાત્મનઃ। પુત્રઃ સમભવચ્છીઘ્રં પદોસ્તસ્ય ક્રમેણ તુ
પછી એ રાજર્ષિની તપસ્યાના ફળે, શુદ્ધ મનવાળા એ મહારાજના પગના સ્પર્શથી, તરત જ એક પુત્ર જન્મ્યો.
તેનાસ્ય ઋષયઃ સર્વે સમાગમ્ય તપોધનાઃ। નામ ચુક્રુર્હિ વિદ્વાંસો દ્રુપદોઽસ્ત્વિતિ ભારત
પછી બધા તપસ્વી ઋષિઓ એકઠા થયા અને વિદ્વાનોએ એનું નામ દ્રુપદ રાખ્યું, હે ભરતવંશી.
સ તસ્યૈવાશ્રમે રાજન્ભરદ્વાજસ્ય ભારત। વવૃધે સુમુખં તત્ર કામૈઃ સર્વૈર્નૃપોત્તમ
હે રાજા, એ દ્રુપદ ભરદ્વાજના આશ્રમમાં જ ઉછર્યો, સુંદર ચહેરાવાળો અને સર્વેની ઇચ્છાઓથી લાડકવાયો, હે શ્રેષ્ઠ રાજા.
પાઞ્ચાલોઽપિ હિ રાજેન્દ્ર સ્વરાજ્યં ગતવાન્પ્રભુઃ। ભરદ્વાજસ્ય વિદ્યાર્થં સુતં દત્વા મહાત્મનઃ
પાંચાલ દેશના રાજાએ પોતાનું રાજ્ય પ્રાપ્ત કર્યા પછી, પોતાનો પુત્ર શિક્ષા માટે મહાત્મા ભરદ્વાજને સોંપ્યો.
સ કુમારસ્તતો રાજન્દ્રોણેન સહિતો વને। વેદાંશ્ચાધિજગે સાઙ્ગાન્ધનુર્વેદાંશ્ચ ભારત
પછી એ યુવાન રાજકુમાર, વનમાં દ્રોણ સાથે રહી, તમામ વેદો તથા ધનુર્વેદ પણ ભણ્યો, હે ભરતવંશી.
પરયા સ મુદા યુક્તો વિચચાર વને સુખમ્। તસ્યૈવં વર્તમાનસ્ય વને વનચરૈઃ સહ
એ પછી, પરમ આનંદથી ભરપૂર થઈ, એ વનમાં વનવાસીઓ સાથે સુખથી વિહાર કરતો રહ્યો.
કાલેનાતિચિરાદ્રાજન્પિતા સ્વર્ગમુપેયિવાન્। સ સમાગમ્ય પાઞ્ચાલૈઃ પાઞ્ચાલેષ્વભિષેચિતઃ
લાંબા સમય પછી, હે રાજા, એના પિતા સ્વર્ગે ગયા; પછી એ પાંચાલો સાથે મળીને, પાંચાલોમાં રાજાભિષેક પામ્યો.
પ્રાપ્તશ્ચ રાજ્યં રાજેન્દ્ર સુહૃદાં પ્રીતિવર્ધનઃ। રાજ્યં રરક્ષ ધર્મેણ યથા ચેન્દ્રસ્ત્રિવિષ્ટપમ્
રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીને, હે રાજાધિરાજ, એ મિત્રોના આનંદને વધારતો રહ્યો; અને ધર્મપૂર્વક રાજ્યનું રક્ષણ કરતો રહ્યો, જેમ ઇન્દ્ર સ્વર્ગનું કરે છે.
એતન્મયા તે રાજેન્દ્ર યથાવત્પરિકીર્તિતમ્। દ્રુપદસ્ય ચ રાજર્ષેર્ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય જન્મ ચ
હે રાજાધિરાજ, મેં તને દ્રુપદ રાજર્ષિ અને ધૃષ્ટદ્યુમ્નના જન્મની વાત યથાવત્ કહી આપી છે.
ધૃતરાષ્ટ્રસ્તુ રાજન્દ્રે યદા કૌરવનન્દનમ્। યુધિષ્ઠિરં વિજાનન્વૈ સમર્થં રાજ્યરક્ષણે
પણ જયારે ધૃતરાષ્ટ્રે, હે રાજા, કૌરવોના આનંદ યુધિષ્ઠિરને રાજ્ય સંભાળવા યોગ્ય જાણ્યો—
યૌવરાજ્યાભિષેકાર્થમમન્ત્રયત મન્ત્રિભિઃ। તે તુ બુદ્ધ્વાન્વતપ્યન્ત ધૃતરાષ્ટ્રાત્મજાસ્તદા
ત્યારે તેણે યૌવરાજપદના અભિષેક માટે મંત્રીઓ સાથે ચર્ચા કરી; પણ ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ આ વાત જાણી અને ચિંતિત થયા.
તતઃ સંવત્સરસ્યાન્તે યૌવરાજ્યાય પાર્થિવ। સ્થાપિતો ધૃતરાષ્ટ્રેણ પાણ્ડુપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ
પછી વર્ષના અંતે, પાંડુપુત્ર યુધિષ્ઠિરને ધૃતરાષ્ટ્રે યૌવરાજપદે સ્થાપિત કર્યો.
તતોઽદીર્ઘેણ કાલેન કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। પિતુરન્તર્દધે કીર્તિં શીલવૃત્તસમાધિભિઃ
થોડા જ સમયમાં કુન્તીના પુત્ર યુધિષ્ઠિરે પોતાના સારા સ્વભાવ, વર્તન અને સ્થિરતા દ્વારા પિતાની ખ્યાતિને ફરી જીવંત કરી.
અસિયુદ્ધે ગદાયુદ્ધે રથયુદ્ધે ચ પાણ્ડવઃ। સંકર્ષણાદશિક્ષદ્વૈ શશ્વચ્છિક્ષાં વૃકોદરઃ
પાંડુપુત્ર ભીમને તલવાર, ગદા અને રથયુદ્ધમાં સંકર્ષણ પાસેથી સતત શિક્ષણ મળતું રહ્યું.
સમાપ્તશિક્ષો ભીમસ્તુ દ્યુમત્સેનસમો બલે। પરાક્રમેણ સંપન્નો ભ્રાતૄણામચરદ્વશે
ભીમે શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા પછી દ્યુમત્સેન જેટલી તાકાત મેળવી, પરાક્રમથી ભરપૂર થયો અને ભાઈઓના કહેવાથી ચાલતો રહ્યો.
પ્રગાઢદૃઢમુષ્ટિત્વે લાઘવે વેધને તથા। ક્ષુરનારાચભલ્લાનાં વિપાઠાનાં ચ તત્ત્વવિત્
મજબૂત પકડ, ઝડપી ચાલ અને ભેદવામાં કુશળ એવા ભીમે કટારી, તીરો અને પહોળા બાણો ચલાવવાની સાચી રીત જાણી લીધી હતી.