બ્રાહ્મણો દ્વિપદાં શ્રેષ્ઠો યથાવિધિ કથાક્રમમ્। યાજો દ્રોણવિનાશાય યાજયામાસ તં નૃપમ્
દ્વિપદોમાં શ્રેષ્ઠ એવા બ્રાહ્મણે વિધિ પ્રમાણે યજ્ઞ કર્યો; યાજે દ્રોણના વિનાશ માટે એ રાજાને યજ્ઞ શરૂ કર્યો.
ગુર્વર્થેઽયોજયત્કર્મ યાજસ્યાપિ સમીપતઃ। તતસ્તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય ઉપયાજો મહાતપાઃ
ગુરુ માટે, યાજની નજીક યજ્ઞ શરૂ કર્યો; પછી મહાતપસ્વી ઉપયાજે એ રાજાને સહાય આપી.
આચવ્યૌ કર્મ વૈતાનં તથા પુત્રફલાય વૈ। ઇહ પુત્રો મહાવીર્યો મહાતેજા મહાબલઃ। ઇષ્યતે યદ્વિધો રાજન્ભવિતા સ તથાવિધઃ
પુત્રપ્રાપ્તિ માટે વૈતાન યજ્ઞ કરીને, મહાન બળ, તેજ અને શક્તિ ધરાવતો પુત્ર ઇચ્છવામાં આવ્યો છે, રાજન. અહીં જેવો પુત્ર ઇચ્છવામાં આવ્યો છે, એવો જ પુત્ર જન્મશે.
ભારદ્વાજસ્ય હન્તારં સોઽભિસન્ધાય પાર્થિવઃ। આજહેઽથ તદા રાજન્દ્રુપદઃ કર્મ સિદ્ધયે
ભારદ્વાજના વિનાશ માટે મનમાં સંકલ્પ કરીને, રાજા દ્રુપદે પોતાના ઈચ્છા પૂર્ણ કરવા માટે એ યજ્ઞ કર્યો.
બ્રાહ્મણો દ્વિપદાં શ્રેષ્ઠો જુહાવ ચ યથાવિધિ। કૌસવી નામ તસ્યાસીદ્યા વૈ તાં પુત્રગૃદ્ધિનઃ
બ્રાહ્મણ, જે દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ હતો, તેણે નિયમ પ્રમાણે હવન કર્યું. તેની પત્નીનું નામ કૌસવી હતું, અને તેને પણ પુત્રની ઈચ્છા હતી.
સૌત્રામણિં તથા પત્નીં તતઃ કાલેઽભ્યયાત્તદા। યાજસ્તુ સવનસ્યાન્તે દેવીમાહ્વાપયત્તદા
પછી યોગ્ય સમયે તેની પત્નીએ સૌત્રામણિ યજ્ઞ કર્યો અને પછી યજ્ઞના અંતે યાજક બ્રાહ્મણે રાણીને બોલાવી.
પ્રેહિ માં રાજ્ઞિ પૃષતિ મિથુનં ત્વામુપસ્થિતમ્। કુમારશ્ચ કુમારી ચ પિતૃવંશવિવૃદ્ધયે
"આવો રાણી પૃષતિ, તમારું માટે એક જોડું તૈયાર છે: એક પુત્ર અને એક પુત્રી, જે રાજવંશની વૃદ્ધિ માટે છે."
નાલિપ્તં વૈ મમ મુખં પુણ્યાન્ગન્ધાન્બિભર્મિ ચ। ન પત્ની તેઽસ્મિ સૂત્યર્થે તિષ્ઠ યાજ મમ પ્રિયે
"મારું મુખ સુગંધિત તો છે, પણ મેં કોઈ તિલક નથી લગાડ્યું; હું માત્ર સંતાન માટે તમારી પત્ની નથી. યાજક, તમે અહીં જ રહો, મારા પ્રિય."
યાજેન શ્રપિતં હવ્યમુપયાજેન મન્ત્રિતમ્। કથં કામં ન સંદધ્યાત્પૃષતિ પ્રેહિ તિષ્ઠ વા
"યાજ દ્વારા કરાયેલ હવન અને ઉપયાજના મંત્રોથી પવિત્ર થયેલું હવન ક્યારેય નિષ્ફળ જઈ શકે નહીં. પૃષતિ, તમે જાઓ કે અહીં રહો, તમારી ઈચ્છા."
એવમુક્ત્વા તુ યાજેન હુતે હવિષિ સંસ્કૃતે। ઉત્તસ્થૌ પાવકાત્તસ્માત્કુમારો દેવસંનિભઃ
યાજે આમ કહીને, હવન કરવામાં આવ્યું ત્યારે, અગ્નિમાંથી દેવ જેવા તેજસ્વી પુત્ર પ્રગટ થયો.
જ્વાલાવર્ણો ઘોરરૂપઃ કિરીટી વર્મ ધારયન્। વીરઃ સખઙ્ગઃ સશરો ધનુષ્માન્સ નદન્મુહુઃ
તે પુત્ર જ્વાળાની જેમ તેજસ્વી, ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતો, મસ્તક પર મુગટ અને કવચ પહેરેલો, હાથમાં તલવાર, ધનુષ્ય અને બાણો સાથે વારંવાર ગર્જના કરતો હતો.
સોઽભ્યરોહદ્રથવરં તેન ચ પ્રયયૌ તદા। જાતમાત્રે કુમારે ચ વાક્કિલાન્તર્હિતાબ્રવીત્
એ પુત્ર સુંદર રથ પર ચઢીને ત્યાંથી નીકળી ગયો; અને જેમજ તે જન્મ્યો, તરત જ આકાશમાંથી એક અદૃશ્ય વાણી સંભળાઈ.
એષ શિષ્યશ્ચ મૃત્યુશ્ચ ભારદ્વાજસ્ય જાયતે। ભયાપહો રાજપુત્રઃ પાઞ્ચાલાનાં યશસ્કરઃ
"આ પુત્ર ભારદ્વાજ માટે શિષ્ય પણ છે અને મૃત્યુ પણ છે; રાજકુમાર, પાંચાલોનું ભય દૂર કરનાર અને યશ આપનાર છે."
રાજ્ઞઃ શોકાપહો જાત એષ દ્રોણવધાય હિ। ઇત્યવોચન્મહદ્ભૂતમદૃશ્યં ખેચરં તદા
"આ પુત્ર રાજાના દુઃખ દૂર કરવા અને દ્રોણના વિનાશ માટે જન્મ્યો છે," એમ તે મહાન, અદૃશ્ય, દૈવી અવાજે કહ્યું.
તતઃ પ્રણેદુઃ પાઞ્ચાલાઃ પ્રહૃષ્ટાઃ સાધુસાધ્વિતિ। દ્વિતીયાયાં ચ હોત્રાયાં હુતે હવિષિ મન્ત્રિતે
પછી પાંચાલો ખૂબ આનંદિત થઈને 'શાબાશ, શાબાશ' કહીને ઉત્સાહિત થયા; અને જ્યારે યાજકે બીજી મંત્રિત હવન સામગ્રી અર્પણ કરી—
કુમારી ચાપિ પાઞ્ચાલી વેદિમધ્યાત્સમુત્થિતા। પ્રત્યાખ્યાતે પૃષત્યા ચ યાજકે ભરતર્ષભ
પૃષતિએ ઇનકાર કર્યા પછી અને યાજકે યજ્ઞ પૂર્ણ કર્યા પછી, ભરતવંશી, પાંચાળી કન્યા પણ યજ્ઞવેદિની વચ્ચેથી પ્રગટ થઈ.
પુનઃ કુમારી પાઞ્ચાલી સુભગા વેદિમધ્યગા। અન્તર્વેદ્યાં સમુદ્ભૂતા કન્યા સા સુમનોહરા
પાંચાળી એ સુભાગ્યશાળી કન્યા ફરીથી યજ્ઞવેદિની વચ્ચેથી, યજ્ઞસ્થળમાંથી, ખૂબ સુંદર રૂપે પ્રગટ થઈ.
શ્યામા પદ્મપલાશાક્ષી નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજા। માનુષં વિગ્રહં કૃત્વા સાક્ષાચ્છ્રીરિવ વર્ણિની
એ કન્યા શ્યામવર્ણની, કમળના પાંદડાં જેવી આંખો ધરાવતી, વાળ નિલા અને વળાંકદાર, માનવ સ્વરૂપ ધારણ કરીને, સ્વયં લક્ષ્મી જેવી તેજસ્વી દેખાતી હતી.
તામ્રતુઙ્ગનખી સુભ્રૂશ્ચારુપીનપયોધરા। નીલોત્પલસમો ગન્ધો યસ્યાઃ ક્રોશાત્પ્રધાવતિ
એના નખ તાંબાના અને ઊંચા, ભ્રૂવાં સુંદર, અને સ્તન આકર્ષક અને ગોળ, અને એના શરીરથી નીકળતી સુગંધ નીલકમળ જેવી દૂર સુધી ફેલાઈ રહી હતી.
યા બિભર્તિ પરં રૂપં યસ્યા નાસ્ત્યુપમા ભુવિ। દેવદાનવયક્ષાણામીપ્સિતા વરવર્ણિની
એના રૂપને ધરતી પર કોઈ સરખામણી નહોતું; એ કન્યાનું સૌંદર્ય અદ્વિતીય હતું, અને દેવો, દાનવો તથા યક્ષો પણ એને ઇચ્છતા હતા.
તાં ચાપિ જાતાં સુશ્રોણીં વાગુવાચાશરીરિણી। સર્વયોષિદ્વરા કૃષ્ણા ક્ષયં ક્ષત્રસ્ય નેષ્યતિ
એ સમયે, એક અવાજે, જે દેહ વિનાનું હતું, કહ્યું: 'આ સુંદર કાળી સ્ત્રી, જે સર્વ સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, ક્ષત્રિય વર્ગના વિનાશનું કારણ બનશે.'
સુરકાર્યમિયં કાલે કરિષ્યતિ સુમધ્યમા। અસ્યા હેતોઃ ક્ષત્રિયાણાં મહદુત્પત્સ્યતે ભયમ્
'આ સુમધુર કટિ ધરાવનારી સ્ત્રી યોગ્ય સમયે દેવતાઓનું કાર્ય પૂર્ણ કરશે. તેના કારણે ક્ષત્રિયોમાં ભારે ભય ફેલાશે.'
તચ્છ્રુત્વા સર્વપાઞ્ચાલાઃ પ્રણેદુઃ સિંહસઙ્ઘવત્। ન ચૈનાન્હર્ષસંપન્નાનિયં સેહે વસુન્ધરા
આ સાંભળીને બધા પંચાલો સિંહોના ઝુંડની જેમ ગર્જના કરવા લાગ્યા. તેમની ખુશીથી ધરતી પણ સહન ના કરી શકી.
તથા તુ મિથુનં જજ્ઞે દ્રુપદસ્ય મહાત્મનઃ। કુમારશ્ચ કુમારી ચ મનોજ્ઞૌ તૌ નરર્ષભૌ
આ રીતે મહાન આત્મા દ્રુપદને એક પુત્ર અને એક પુત્રી, બંને અતિ સુંદર અને શ્રેષ્ઠ સંતાન મળ્યાં.
શ્રિયા પરમયા યુક્તૌ ક્ષાત્રેણ વપુષા તથા। તૌ દૃષ્ટ્વા પૃષતી યાજં પ્રપેદે સા સુતાર્થિની
શ્રેષ્ઠ રૂપ અને ક્ષત્રિય શોભાથી યુક્ત એવા બંનેને જોઈને, પુત્રની ઇચ્છાવાળી પૃષતી યાજ પાસે ગઈ.
ન વૈ મદન્યાં જનનીં જાનીયાતામિમાવિતિ। તથેત્યુવાચ તાં યાજો રાજ્ઞઃ પ્રિયચિકીર્ષયા
'આ બંનેના માતા તરીકે મારા સિવાય બીજું કોઈ ઓળખાય નહીં,' એમ તેણે કહ્યું. રાજાને ખુશ કરવા માટે યાજાએ કહ્યું, 'જેમ તું ઈચ્છે તેમ જ થશે.'
તયોસ્તુ નામની ચક્રુર્દ્વિજાઃ સંપૂર્ણમાનસાઃ। ધૃષ્ટત્વાદપ્રધૃષ્યત્વાત્ દ્યુમ્નાદ્યુત્સંભવાદપિ
આનંદથી ભરેલા બ્રાહ્મણોએ બંનેના નામ રાખ્યા: ધૃષ્ટતા અને અપરાજિતતા તથા મહિમા અને ઉન્નત વંશ પરથી.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ કુમારોઽયં દ્રુપદ્સય ભવત્વિતિ। કૃષ્ણેત્યેવાભવત્કન્યા કૃષ્ણા ભૂત્સા હિ વર્ણતઃ
'દ્રુપદનો આ પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન કહેવાય,' એમ તેમણે કહ્યું. પુત્રીનું નામ કૃષ્ણા રાખવામાં આવ્યું, કારણ કે તેની કાળી કાંતિ હતી.
તથા તન્મિથુનં જજ્ઞે દ્રુપદસ્ય મહામખે। વૈદિકાધ્યયને પારં ધૃષ્ટદ્યુમ્નો ગતસ્તદા
આ રીતે દ્રુપદના મહાયજ્ઞમાં એ જોડું જન્મ્યું. ત્યારબાદ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને વૈદિક શિક્ષામાં પારંગતતા મેળવી.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નં તુ પાઞ્ચાલ્યમાનીય સ્વં નિવેશનમ્। ઉપાકરોદસ્ત્રહેતોર્ભારદ્વાજઃ પ્રતાપવાન્
પાંચાલ ધૃષ્ટદ્યુમ્નને મહાન ભારદ્વાજે પોતાના ઘરે લઈ જઈને શસ્ત્રવિદ્યાની શિક્ષા આપી.