ક્ષત્રોચ્છેદાય વિહિતો જામદગ્ન્ય ઇવાસ્થિતઃ
તે ક્ષત્રિય વર્ગના નાશ માટે જામદગ્નિપુત્રની જેમ સ્થિર છે.
સહિતં ક્ષત્રવેગેન બ્રહ્મવેગેન સાંપ્રતમ્। ઉપપન્નં હિ મન્યેઽહં ભારદ્વાજં યશસ્વિનમ્
આ સમયે, ક્ષત્રિય અને બ્રાહ્મણ શક્તિ સાથે, હું ભારદ્વાજના યશસ્વી સ્વરૂપને સાચે પૂર્ણ માનું છું.
નેષવસ્તમપાકુર્યુર્ન ચ પ્રાસા ન ચાસયઃ। બ્રાહ્મં તસ્ય મહાતેજો મન્ત્રાહુતિહુતં યથા
કોઈ પણ બાણ, ભાલા કે શસ્ત્રો તેને દૂર કરી શકતા નથી; તેની બ્રાહ્મણ શક્તિ મંત્રોથી અર્પિત હવન જેવી છે.
તસ્ય હ્યસ્ત્રબલં ઘોરમપ્રસહ્યં પરૈર્ભુવિ। શત્રૂન્સમેત્ય જયતિ ક્ષત્રં બ્રહ્મપુરસ્કૃતમ્
તેના શસ્ત્રોની ભયાનક શક્તિ પૃથ્વી પર બીજાઓ માટે અપરાજેય છે; દુશ્મનોને મળીને, તે બ્રાહ્મણ શક્તિ સાથે ક્ષત્રિયને જીતે છે.
બ્રહ્મક્ષત્રે ચ સહિતે બ્રહ્મતેજો વિશિષ્યતે। સોઽહં ક્ષત્રબલાદ્દીનો બ્રહ્મતેજઃ પ્રપેદિવાન્
જ્યારે બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિય એક થાય છે, ત્યારે બ્રાહ્મણ શક્તિ વધુ પ્રભાવી બને છે; તેથી, ક્ષત્રિય શક્તિથી દુર્બળ થઈને, મેં બ્રાહ્મણ શક્તિ શોધી છે.
દ્રોણાદ્વિશિષ્ટમાસાદ્ય ભવન્તં બ્રહ્મવિત્તમમ્। દ્રોણાન્તકમહં પુત્રં લભેયં યુધિ દુર્જયમ્
દ્રોણ કરતાં શ્રેષ્ઠ, બ્રહ્મજ્ઞાનમાં અગ્રણી એવા તમારી પાસે આવીને, હું એવો પુત્ર પામું, જે યુદ્ધમાં અપરાજેય અને દ્રોણના અંતનું કારણ બને.
દ્રોણમૃત્યુર્યથા મેઽદ્ય પુત્રો જાયેત વીર્યવાન્। તત્કર્મ કુરુ મે યાજ નિર્વપામ્યર્બુદ્ધં ગવામ્
મારે આજે એવો પુત્ર જન્મે, જે દ્રોણના અંતનું કારણ બને અને પરાક્રમી હોય; એ કાર્ય કરો, યાજ, અને હું અનેક ગાયોની ભેટ આપું.
તથેત્યુક્ત્વા તું તં યાજો યજ્ઞાર્થમુપકલ્પયન્। ગુર્વર્થ ઇતિ ચાકામમુપયાજમચોદયત્
‘એવું જ થશે’ કહીને, યાજે યજ્ઞ માટે તૈયારી કરી; ગુરુ માટે, તેણે ઇચ્છા વિરુદ્ધ પણ ઉપયાજને સહાય માટે બોલાવ્યો.
દ્રુપદં ચ મહારાજમિદં વચનમબ્રવીત્। મા ભૈસ્ત્વં સંપ્રદાસ્યામિ કર્મણા ભવતઃ સુતમ્
યાજે મહારાજ દ્રુપદને કહ્યું: ‘ભય ન રાખો, હું તમારી ક્રિયા દ્વારા તમને પુત્ર આપું.’
એવમુક્ત્વા પ્રતિજ્ઞાય કર્મ ચાસ્યાદદે મુનિઃ
આ રીતે કહીને અને વચન આપીને, મુનિએ એ કાર્ય શરૂ કર્યું.
બ્રાહ્મણો દ્વિપદાં શ્રેષ્ઠો યથાવિધિ કથાક્રમમ્। યાજો દ્રોણવિનાશાય યાજયામાસ તં નૃપમ્
દ્વિપદોમાં શ્રેષ્ઠ એવા બ્રાહ્મણે વિધિ પ્રમાણે યજ્ઞ કર્યો; યાજે દ્રોણના વિનાશ માટે એ રાજાને યજ્ઞ શરૂ કર્યો.
ગુર્વર્થેઽયોજયત્કર્મ યાજસ્યાપિ સમીપતઃ। તતસ્તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય ઉપયાજો મહાતપાઃ
ગુરુ માટે, યાજની નજીક યજ્ઞ શરૂ કર્યો; પછી મહાતપસ્વી ઉપયાજે એ રાજાને સહાય આપી.
આચવ્યૌ કર્મ વૈતાનં તથા પુત્રફલાય વૈ। ઇહ પુત્રો મહાવીર્યો મહાતેજા મહાબલઃ। ઇષ્યતે યદ્વિધો રાજન્ભવિતા સ તથાવિધઃ
પુત્રપ્રાપ્તિ માટે વૈતાન યજ્ઞ કરીને, મહાન બળ, તેજ અને શક્તિ ધરાવતો પુત્ર ઇચ્છવામાં આવ્યો છે, રાજન. અહીં જેવો પુત્ર ઇચ્છવામાં આવ્યો છે, એવો જ પુત્ર જન્મશે.
ભારદ્વાજસ્ય હન્તારં સોઽભિસન્ધાય પાર્થિવઃ। આજહેઽથ તદા રાજન્દ્રુપદઃ કર્મ સિદ્ધયે
ભારદ્વાજના વિનાશ માટે મનમાં સંકલ્પ કરીને, રાજા દ્રુપદે પોતાના ઈચ્છા પૂર્ણ કરવા માટે એ યજ્ઞ કર્યો.
બ્રાહ્મણો દ્વિપદાં શ્રેષ્ઠો જુહાવ ચ યથાવિધિ। કૌસવી નામ તસ્યાસીદ્યા વૈ તાં પુત્રગૃદ્ધિનઃ
બ્રાહ્મણ, જે દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ હતો, તેણે નિયમ પ્રમાણે હવન કર્યું. તેની પત્નીનું નામ કૌસવી હતું, અને તેને પણ પુત્રની ઈચ્છા હતી.
સૌત્રામણિં તથા પત્નીં તતઃ કાલેઽભ્યયાત્તદા। યાજસ્તુ સવનસ્યાન્તે દેવીમાહ્વાપયત્તદા
પછી યોગ્ય સમયે તેની પત્નીએ સૌત્રામણિ યજ્ઞ કર્યો અને પછી યજ્ઞના અંતે યાજક બ્રાહ્મણે રાણીને બોલાવી.
પ્રેહિ માં રાજ્ઞિ પૃષતિ મિથુનં ત્વામુપસ્થિતમ્। કુમારશ્ચ કુમારી ચ પિતૃવંશવિવૃદ્ધયે
"આવો રાણી પૃષતિ, તમારું માટે એક જોડું તૈયાર છે: એક પુત્ર અને એક પુત્રી, જે રાજવંશની વૃદ્ધિ માટે છે."
નાલિપ્તં વૈ મમ મુખં પુણ્યાન્ગન્ધાન્બિભર્મિ ચ। ન પત્ની તેઽસ્મિ સૂત્યર્થે તિષ્ઠ યાજ મમ પ્રિયે
"મારું મુખ સુગંધિત તો છે, પણ મેં કોઈ તિલક નથી લગાડ્યું; હું માત્ર સંતાન માટે તમારી પત્ની નથી. યાજક, તમે અહીં જ રહો, મારા પ્રિય."
યાજેન શ્રપિતં હવ્યમુપયાજેન મન્ત્રિતમ્। કથં કામં ન સંદધ્યાત્પૃષતિ પ્રેહિ તિષ્ઠ વા
"યાજ દ્વારા કરાયેલ હવન અને ઉપયાજના મંત્રોથી પવિત્ર થયેલું હવન ક્યારેય નિષ્ફળ જઈ શકે નહીં. પૃષતિ, તમે જાઓ કે અહીં રહો, તમારી ઈચ્છા."
એવમુક્ત્વા તુ યાજેન હુતે હવિષિ સંસ્કૃતે। ઉત્તસ્થૌ પાવકાત્તસ્માત્કુમારો દેવસંનિભઃ
યાજે આમ કહીને, હવન કરવામાં આવ્યું ત્યારે, અગ્નિમાંથી દેવ જેવા તેજસ્વી પુત્ર પ્રગટ થયો.
જ્વાલાવર્ણો ઘોરરૂપઃ કિરીટી વર્મ ધારયન્। વીરઃ સખઙ્ગઃ સશરો ધનુષ્માન્સ નદન્મુહુઃ
તે પુત્ર જ્વાળાની જેમ તેજસ્વી, ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતો, મસ્તક પર મુગટ અને કવચ પહેરેલો, હાથમાં તલવાર, ધનુષ્ય અને બાણો સાથે વારંવાર ગર્જના કરતો હતો.
સોઽભ્યરોહદ્રથવરં તેન ચ પ્રયયૌ તદા। જાતમાત્રે કુમારે ચ વાક્કિલાન્તર્હિતાબ્રવીત્
એ પુત્ર સુંદર રથ પર ચઢીને ત્યાંથી નીકળી ગયો; અને જેમજ તે જન્મ્યો, તરત જ આકાશમાંથી એક અદૃશ્ય વાણી સંભળાઈ.
એષ શિષ્યશ્ચ મૃત્યુશ્ચ ભારદ્વાજસ્ય જાયતે। ભયાપહો રાજપુત્રઃ પાઞ્ચાલાનાં યશસ્કરઃ
"આ પુત્ર ભારદ્વાજ માટે શિષ્ય પણ છે અને મૃત્યુ પણ છે; રાજકુમાર, પાંચાલોનું ભય દૂર કરનાર અને યશ આપનાર છે."
રાજ્ઞઃ શોકાપહો જાત એષ દ્રોણવધાય હિ। ઇત્યવોચન્મહદ્ભૂતમદૃશ્યં ખેચરં તદા
"આ પુત્ર રાજાના દુઃખ દૂર કરવા અને દ્રોણના વિનાશ માટે જન્મ્યો છે," એમ તે મહાન, અદૃશ્ય, દૈવી અવાજે કહ્યું.
તતઃ પ્રણેદુઃ પાઞ્ચાલાઃ પ્રહૃષ્ટાઃ સાધુસાધ્વિતિ। દ્વિતીયાયાં ચ હોત્રાયાં હુતે હવિષિ મન્ત્રિતે
પછી પાંચાલો ખૂબ આનંદિત થઈને 'શાબાશ, શાબાશ' કહીને ઉત્સાહિત થયા; અને જ્યારે યાજકે બીજી મંત્રિત હવન સામગ્રી અર્પણ કરી—
કુમારી ચાપિ પાઞ્ચાલી વેદિમધ્યાત્સમુત્થિતા। પ્રત્યાખ્યાતે પૃષત્યા ચ યાજકે ભરતર્ષભ
પૃષતિએ ઇનકાર કર્યા પછી અને યાજકે યજ્ઞ પૂર્ણ કર્યા પછી, ભરતવંશી, પાંચાળી કન્યા પણ યજ્ઞવેદિની વચ્ચેથી પ્રગટ થઈ.
પુનઃ કુમારી પાઞ્ચાલી સુભગા વેદિમધ્યગા। અન્તર્વેદ્યાં સમુદ્ભૂતા કન્યા સા સુમનોહરા
પાંચાળી એ સુભાગ્યશાળી કન્યા ફરીથી યજ્ઞવેદિની વચ્ચેથી, યજ્ઞસ્થળમાંથી, ખૂબ સુંદર રૂપે પ્રગટ થઈ.
શ્યામા પદ્મપલાશાક્ષી નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજા। માનુષં વિગ્રહં કૃત્વા સાક્ષાચ્છ્રીરિવ વર્ણિની
એ કન્યા શ્યામવર્ણની, કમળના પાંદડાં જેવી આંખો ધરાવતી, વાળ નિલા અને વળાંકદાર, માનવ સ્વરૂપ ધારણ કરીને, સ્વયં લક્ષ્મી જેવી તેજસ્વી દેખાતી હતી.
તામ્રતુઙ્ગનખી સુભ્રૂશ્ચારુપીનપયોધરા। નીલોત્પલસમો ગન્ધો યસ્યાઃ ક્રોશાત્પ્રધાવતિ
એના નખ તાંબાના અને ઊંચા, ભ્રૂવાં સુંદર, અને સ્તન આકર્ષક અને ગોળ, અને એના શરીરથી નીકળતી સુગંધ નીલકમળ જેવી દૂર સુધી ફેલાઈ રહી હતી.
યા બિભર્તિ પરં રૂપં યસ્યા નાસ્ત્યુપમા ભુવિ। દેવદાનવયક્ષાણામીપ્સિતા વરવર્ણિની
એના રૂપને ધરતી પર કોઈ સરખામણી નહોતું; એ કન્યાનું સૌંદર્ય અદ્વિતીય હતું, અને દેવો, દાનવો તથા યક્ષો પણ એને ઇચ્છતા હતા.