દ્રુપદઃ કૌરવાન્દૃષ્ટ્વા પ્રાધાવત સમન્તતઃ। શરજાલેન મહતા મોહયન્કૌરવીં ચમૂમ્
દ્રુપદે કૌરવોને જોઈને ચારેય બાજુ દોડી ગયો અને તીરોની ભારે વરસાદથી કૌરવોની સેના ગૂંચવી નાખી.
તમુદ્યતં રથેનૈકમાશુકારિણમાહવે। અનેકમિવ સન્ત્રાસાન્મેનિરે તત્ર કૌરવાઃ
યુદ્ધમાં એકલો ઝડપથી આવતો દ્રુપદ, કૌરવોને એટલો ભયાનક લાગ્યો કે એમને એ ઘણાં જણ લાગે.
દ્રુપદસ્ય શરા ઘોરા વિચેરુઃ સર્વતોદિશમ્। તતઃ શઙ્ખાશ્ચ ભેર્યશ્ચ મૃદઙ્ગાશ્ચ સહસ્રશઃ
દ્રુપદના ભયાનક તીરો ચારે દિશામાં ફાટી નીકળ્યા; પછી હજારો શંખ, ભેરી અને મૃદંગ વાગવા લાગ્યા.
પ્રાવાદ્યન્ત મહારાજ પઞ્ચાલાનાં નિવેશને। સિંહનાદશ્ચ સંજજ્ઞે પઞ્ચાલાનાં મહાત્મનામ્
પાંચાલોની છાવણીમાં એ વાદ્યો ગુંજી ઉઠ્યા, અને મહાન આત્માવાળા પાંચાલોએ સિંહની ગર્જના કરી.
ધનુર્જ્યાતલશબ્દશ્ચ સંસ્પૃશ્ય ગગનં મહાન્। દુર્યોધનો વિકર્ણશ્ચ સુબાહુર્દીર્ઘલોચનઃ
દુર્યોધન, વિકર્ણ, સુબાહુ અને દીર્ઘલોચનએ જ્યારે ધનુષ્યની ડોરી ખેંચી, ત્યારે તેનો મોટો અવાજ આકાશ સુધી ગૂંજી ઉઠ્યો.
દુઃશાશનશ્ચ સંક્રુદ્ધઃ શરવર્ષૈરવાકિરન્। સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસઃ પાર્ષતો યુધિ દુર્જયઃ
દુઃશાસન ગુસ્સેમાં આવીને તીરોની વરસાદ વરસાવતો, મહાન ધનુર્ધર અને યુદ્ધમાં અપરાજેય એવા પાર્ષતને ઘાયલ કરી દીધો.
વ્યધમત્તાન્યનીકાનિ તત્ક્ષણાદેવ ભારત। દુર્યોધનં વિકર્ણં ચ કર્ણં ચાપિ મહાબલમ્
પાર્ષતે તરત જ બીજા સૈનિકોને વિખેરી નાખ્યા અને દુર્યોધન, વિકર્ણ તથા શક્તિશાળી કર્ણ પર આક્રમણ કર્યું.
નાનાનૃપસુતાન્વીરાન્સૈન્યાનિ વિવિધાનિ ચ। અલાતચક્રવત્સર્વં ચરન્બાણૈરતર્પયત્
તે મહાવીરે રાજકુમારો અને વિવિધ સૈન્ય પર તીરોની વરસાદ વરસાવી, અગ્નિચક્ર જેવો ફરતો બધાને સંતોષી નાખ્યો.
તતસ્તુ નાગરાઃ સર્વે મુસલૈર્યષ્ટિભિસ્તદા। અભ્યવર્ષન્ત કૌરવ્યાન્વર્ષમાણા ઘા ઇવ
પછી શહેરના બધા લોકો લાકડાં અને દંડ લઈને, મેઘ જેવો વરસાદ વરસાવે એમ, કૌરવો પર તૂટ્યા.
સબાલવૃદ્ધાઃ કામ્પિલ્યાઃ કૌરવાનભ્યયુસ્તદા। શ્રુત્વા સુતુમુલં યુદ્ધં કૌરવાનેવ ભારત
કામ્પિલ્યાના યુવાન અને વૃદ્ધો, ભયાનક યુદ્ધના સમાચાર સાંભળી, કૌરવો સામે આગળ વધ્યા.
દ્રવન્તિસ્મ નદન્તિસ્મ ક્રોશન્તઃ પાણ્ડવાન્પ્રતિ। પાડવાસ્તુ સ્વનં શ્રુત્વા આર્તાનાં રોમહર્ષણમ્
તેઓ પાંડવો સામે દોડી, બૂમો પાડી અને ચીસો પાડતા હતા; પાંડવો જ્યારે દુઃખી લોકોની આ પukar સાંભળી, ત્યારે તેમના રોમકૂપ ઊભા થઈ ગયા.
અભિવાદ્ય તતો દ્રોણં રથાનારુરુહુસ્તદા। યુધિષ્ઠિરં નિવાર્યાશુ મા યુધ્યસ્વેતિ પાણ્ડવમ્
પછી સૌએ દ્રોણને વંદન કરી, તરત જ રથમાં ચઢ્યા અને યુધિષ્ઠિરને રોકી કહ્યું: 'પાંડવ, તું યુદ્ધ ન કર.'
માદ્રેયૌ ચક્રરક્ષૌ તુ ફાલ્ગુનશ્ચ તદાઽકરોત્। સેનાગ્રગો ભીમસેનસ્તદાભૂદ્ગદયા સહ
માદ્રીપુત્રોએ રક્ષા માટે કવચ ધારણ કર્યું અને ફાલ્ગુન પણ એમ જ ઊભો રહ્યો; ભીમસેન, સૈન્યના આગવા, ગદા લઈને મજબૂતીથી ઊભો રહ્યો.
તદા શત્રુસ્વનં શ્રુત્વા ભ્રાતૃભિઃ સહિતોઽનઘઃ। આયાજ્જવેન કૌન્તેયો રથેનાનાદયન્દિશઃ
શત્રુઓના અવાજ સાંભળી, નિર્દોષ કૌંતેય પોતાના ભાઈઓ સાથે ઝડપથી રથમાં ચઢી, ચારે બાજુ ગુંજતો આગળ વધ્યો.
પઞ્ચાલાનાં તતઃ સેનામુદ્ધૂતાર્ણવનિઃસ્વનામ્। ભીમસેનો મહાબાહુર્દણ્ડપાણિરિવાન્તકઃ
પછી ભીમસેન, બલવાન ભુજાવાળો, દંડધારી યમરાજ જેવો, પાંચાલ સૈન્યમાં પ્રવેશ્યો, જેના અવાજે મોજાં ભરેલા દરિયાની જેમ ધ્વનિ થતી હતી.
પ્રવિવેશ મહાસેનાં મકરઃ સાગરં યથા। `ચતુરઙ્ગબલાકીર્ણે તતસ્તસ્મિન્રણોત્સવે
તે મહાસૈન્યમાં, ચાર પ્રકારની સેના ભરેલી હતી, તેમાં એ મહાવીર મકર માછલી સમાન સાગરમાં પ્રવેશે તેમ ઘૂસી ગયો.
સ્વયમભ્યદ્રવદ્ભીમો નાગાનીકં ગદાધરઃ
પછી ભીમ પોતે ગદા લઈને, હાથીદળ સામે તૂટી પડ્યો.
સ યુદ્ધકુશલઃ પાર્થો બાહુવીર્યેણ ચાતુલઃ। અહનત્કુઞ્જરાનીકં ગદયા કાલરૂપધૃક્
યુદ્ધકુશળ અને બલવાન પાર્થે, પોતાના બાહુબળથી, ગદા વડે હાથીદળને માર માર્યો, જાણે કાળરૂપ ધારણ કર્યો હોય.
તે ગજા ગિરિસઙ્કાશાઃ ક્ષરન્તો રુધિરં બહુ। ભીમસેનસ્ય ગદયા ભિન્નમસ્તકપિણ્ડકાઃ
પર્વત સમાન મોટા હાથીઓ, ભીમસેનની ગદાથી માથું ફાટી, ઘણું લોહી વહાવી રહ્યા હતા.
પતન્તિ દ્વિરદા ભૂમૌ વજ્રઘાતાદિવાચલાઃ। ગજાનશ્વાન્રથાંશ્ચૈવ પાતયામાસ પાણ્ડવઃ
વજ્રના ઘા પડતાં પર્વતો જેમ જમીન પર પડી જાય, એમ હાથીઓ ધરતી પર પટકાઈ ગયા; પાંડવે હાથી, ઘોડા અને રથોને પણ ધરાશાયી કર્યા.
પદાતીંશ્ચ રથાંશ્ચૈવ ન્યવધીદર્જુનાગ્રજઃ। ગોપાલ ઇવ દણ્ડેન યથા પશુગણાન્વને
અર્જુનના મોટા ભાઈએ પગદળ અને રથિયારોને એમ માર્યા જેમ ગોપાળ વનમાં દંડથી પશુઓને હાંકે.
ચાલયન્રથનાગાંશ્ચ સંચચાલ વૃકોદરઃ। ભારદ્વાજપ્રિયં કર્તુમુદ્યતઃ ફાલ્ગુનસ્તદા
વૃકોદરે રથ અને હાથીઓને હલાવી નાખ્યા, અને ફાલ્ગુન પણ ભારદ્વાજને પ્રસન્ન કરવા માટે એ જ રીતે આગળ વધ્યો.
પાર્ષતં શરજાલેન ક્ષિપન્નાગાત્સ પાણ્ડવઃ। હયૌઘાંશ્ચ રથૌઘાંશ્ચ ગજૌઘાંશ્ચ સમન્તતઃ
પાંડુપુત્રે પાર્ષત પર તીક્ષ્ણ બાણોની ઝરમર વરસાવી, ચારેય બાજુએ ઘોડાઓ, રથો અને હાથીઓના ટોળાંને ધ્વંસ કર્યા.
પાતયન્સમરે રાજન્યુગાન્તાગ્રિરિવ જ્વલન્। તતસ્તે હન્યમાના વૈ પઞ્ચાલાઃ સૃઞ્જયાસ્તથા
યુદ્ધમાં તે જ્યોત્સ્ના સમાન પ્રખર અગ્નિ બનીને શત્રુઓને પછાડતો ગયો; ત્યારબાદ પંચાલો અને શ્રુંજયો પણ ધ્વંસ પામ્યા.
શરૈર્નાનાવિધૈસ્તૂર્ણં પાર્થં સંછાદ્ય સર્વશઃ। સિંહનાદં મુખૈઃ કૃત્વા સમયુધ્વન્ત પાણ્ડવમ્
પાંચાલોએ અનેક પ્રકારના ઝડપી બાણોથી પાર્થને આખો ઢાંકી દીધો અને સિંહની જેમ ગર્જના કરી, પાંડવ સાથે યુદ્ધ કરવા તત્પર થયા.
તદ્યુદ્ધમભવદ્ધોરં સમુહાદ્ભુતદર્શનમ્। સિંહનાદસ્વનં શ્રુત્વા નામૃષ્યત્પાકશાસનિઃ
તે યુદ્ધ અત્યંત ભયાનક અને અદ્ભુત દેખાતું હતું; સિંહની ગર્જના જેવો અવાજ સાંભળી પાંડુપુત્રે તેને સહન કરી શક્યો નહીં.
તતઃ કિરીટી સહસા પઞ્ચાલાન્સમરેઽદ્રવત્। છાદયન્નિષુજાલેન મહતા મોહયન્નિવ
પછી મુક્તમણિ ધારણ કરનાર પાંડવ ઝડપથી યુદ્ધભૂમિમાં પંચાલો પર તૂટી પડ્યો અને મોટા બાણવર્ષાથી તેમને ઢાંકી દીધા, જાણે તેમને ભ્રમિત કરી દીધા હોય.
શીઘ્રમભ્યસ્યતો બાણાન્સંદધાનસ્ય ચાનિશમ્। નાન્તરં દદૃશે કિંચિત્કૌન્તેયસ્ય યશસ્વિનઃ
કુંતીપુત્ર સતત ઝડપથી બાણ ખેંચી અને છોડતો રહ્યો, એટલું કે તેની ઝલક પણ કોઈ જોઈ શક્યું નહીં.
ન દિશો નાન્તરિક્ષં ચ તદા નૈવ ચ મેદિની। અદૃશ્યત મહારાજ તત્ર કિંચિન્ન સઙ્ગરે
એ યુદ્ધમાં, રાજન, દિશાઓ, આકાશ કે ધરતી કંઈ જ દેખાતું નહોતું; બધું જ ધૂંધળું થઈ ગયું હતું.
પાઞ્ચાલાનાં કુરૂણાં ચ સાધુસાધ્વિતિ નિસ્વનઃ। તત્ર તૂર્યનિનાદશ્ચ શઙ્ખાનાં ચ મહાસ્વનઃ
પંચાલો અને કૌરોમાંથી 'શાબાશ, શાબાશ'ના અવાજો ઉઠ્યા, સાથે તુરીય અને શંખોના ગર્જન પણ સંભળાયા.