તતોઽભિજગ્મુઃ પઞ્ચાલાન્નિઘ્નન્તસ્તે નરર્ષભાઃ। મમૃદુસ્તસ્ય નગરં દ્રુપદસ્ય મહૌજસઃ
પછી એ શ્રેષ્ઠ યુદ્ધાઓ પાંચાલ દેશ પર ચઢી ગયા, દુશ્મનોને હરાવીને દ્રુપદના મહાનગરીએ પહોંચી ગયા.
દુર્યોધનશ્ચ કર્ણશ્ચ યુયુત્સુશ્ચ મહાબલઃ। દુઃશાસનો વિકર્ણશ્ચ જલસન્ધઃ સુલોચનઃ
દુર્યોધન, કર્ણ, મહાબળવાન યુયુત્સુ, દુઃશાસન, વિકર્ણ, જલસંધ અને સુલોચન—
એતે ચાન્યે ચ બહવઃ કુમારા બહુવિક્રમાઃ। અહં પૂર્વમહં પૂર્વમિત્યેવં ક્ષત્રિયર્ષભાઃ
અને ઘણા બીજા પરાક્રમી રાજકુમારો, દરેક બોલતો હતો: 'હું પહેલા જઈશ, હું પહેલા જઈશ!'—આ બધા શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયોએ—
તતો વરરાથારૂઢાઃ કુમારાઃ સાદિભિઃ સહ। પ્રવિશ્ય નગરં સર્વે રાજમાર્ગમુપાયયુઃ
પછી એ રાજકુમારો સુંદર રથમાં પોતાના સાથીઓ સાથે શહેરમાં પ્રવેશી રાજમાર્ગે આગળ વધ્યા.
તસ્મિન્કાલે તુ પાઞ્ચાલઃ શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા મહદ્બલમ્। ભ્રાતૃભિઃ સહિતો રાજંસ્ત્વરયા નિર્યયૌ ગૃહાત્
એ સમયે, પાંચાલ રાજાએ મોટી સેના જોઈ અને સાંભળી, પોતાના ભાઈઓ સાથે ઝડપથી મહેલમાંથી બહાર નીકળી આવ્યો.
તતસ્તુ કૃતસન્નાહા યજ્ઞસેનસહોદરાઃ। શરવર્ષાણિ મુઞ્ચન્તઃ પ્રણેદુઃ સર્વ એવ તે
પછી યજ્ઞસેનના ભાઈઓ સંપૂર્ણ સજ્જ થઈ, તીરોની વરસાદ વરસાવતા, બધા એકસાથે ગર્જના કરી.
તતો રથેન શુભ્રેણ સમાસાદ્ય તુ કૌરવાન્। યજ્ઞસેનઃ શરાન્ઘોરાન્વવર્ષ યુધિ દુર્જયઃ
પછી યુદ્ધમાં અજેય યજ્ઞસેન તેજસ્વી રથમાં કૌરવો સામે આવ્યો અને ભયાનક તીરો વરસાવ્યા.
પૂર્વમેવ તુ સંમન્ત્ર્ય પાર્થો દ્રોણમથાઽબ્રવીત્। દર્પોદ્રેકાત્કુમારાણામાચાર્યં દ્વિજસત્તમમ્
પણ એ પહેલાં, અર્જુને ચર્ચા કરીને દ્રોણને કહ્યું: 'આ રાજકુમારોના અહંકાર વિશે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ ગુરુજી.'
એષાં પરાક્રમસ્યાન્તે વયં કુર્યામ સાહસમ્। એતૈરશક્યઃ પાઞ્ચાલો ગ્રહીતું રણમૂર્ધનિ
'જ્યારે એ લોકો પોતાનું શૌર્ય દેખાડી લેશે, ત્યારે અમે એક મોટું સાહસ કરીશું; આ લોકો સાથે યુદ્ધમાં પાંચાલને પકડવું શક્ય નથી.'
એવમુક્ત્વા તુ કૌન્તેયો ભ્રાતૃભિઃ સહિતોઽનઘઃ। અર્ધક્રોશે તુ નગરાદતિષ્ઠદ્બહિરેવ સઃ
આમ કહીને નિર્દોષ કુંતીપુત્ર પોતાના ભાઈઓ સાથે શહેરથી અડધો ક્રોશ દૂર બહાર ઊભો રહ્યો.
દ્રુપદઃ કૌરવાન્દૃષ્ટ્વા પ્રાધાવત સમન્તતઃ। શરજાલેન મહતા મોહયન્કૌરવીં ચમૂમ્
દ્રુપદે કૌરવોને જોઈને ચારેય બાજુ દોડી ગયો અને તીરોની ભારે વરસાદથી કૌરવોની સેના ગૂંચવી નાખી.
તમુદ્યતં રથેનૈકમાશુકારિણમાહવે। અનેકમિવ સન્ત્રાસાન્મેનિરે તત્ર કૌરવાઃ
યુદ્ધમાં એકલો ઝડપથી આવતો દ્રુપદ, કૌરવોને એટલો ભયાનક લાગ્યો કે એમને એ ઘણાં જણ લાગે.
દ્રુપદસ્ય શરા ઘોરા વિચેરુઃ સર્વતોદિશમ્। તતઃ શઙ્ખાશ્ચ ભેર્યશ્ચ મૃદઙ્ગાશ્ચ સહસ્રશઃ
દ્રુપદના ભયાનક તીરો ચારે દિશામાં ફાટી નીકળ્યા; પછી હજારો શંખ, ભેરી અને મૃદંગ વાગવા લાગ્યા.
પ્રાવાદ્યન્ત મહારાજ પઞ્ચાલાનાં નિવેશને। સિંહનાદશ્ચ સંજજ્ઞે પઞ્ચાલાનાં મહાત્મનામ્
પાંચાલોની છાવણીમાં એ વાદ્યો ગુંજી ઉઠ્યા, અને મહાન આત્માવાળા પાંચાલોએ સિંહની ગર્જના કરી.
ધનુર્જ્યાતલશબ્દશ્ચ સંસ્પૃશ્ય ગગનં મહાન્। દુર્યોધનો વિકર્ણશ્ચ સુબાહુર્દીર્ઘલોચનઃ
દુર્યોધન, વિકર્ણ, સુબાહુ અને દીર્ઘલોચનએ જ્યારે ધનુષ્યની ડોરી ખેંચી, ત્યારે તેનો મોટો અવાજ આકાશ સુધી ગૂંજી ઉઠ્યો.
દુઃશાશનશ્ચ સંક્રુદ્ધઃ શરવર્ષૈરવાકિરન્। સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસઃ પાર્ષતો યુધિ દુર્જયઃ
દુઃશાસન ગુસ્સેમાં આવીને તીરોની વરસાદ વરસાવતો, મહાન ધનુર્ધર અને યુદ્ધમાં અપરાજેય એવા પાર્ષતને ઘાયલ કરી દીધો.
વ્યધમત્તાન્યનીકાનિ તત્ક્ષણાદેવ ભારત। દુર્યોધનં વિકર્ણં ચ કર્ણં ચાપિ મહાબલમ્
પાર્ષતે તરત જ બીજા સૈનિકોને વિખેરી નાખ્યા અને દુર્યોધન, વિકર્ણ તથા શક્તિશાળી કર્ણ પર આક્રમણ કર્યું.
નાનાનૃપસુતાન્વીરાન્સૈન્યાનિ વિવિધાનિ ચ। અલાતચક્રવત્સર્વં ચરન્બાણૈરતર્પયત્
તે મહાવીરે રાજકુમારો અને વિવિધ સૈન્ય પર તીરોની વરસાદ વરસાવી, અગ્નિચક્ર જેવો ફરતો બધાને સંતોષી નાખ્યો.
તતસ્તુ નાગરાઃ સર્વે મુસલૈર્યષ્ટિભિસ્તદા। અભ્યવર્ષન્ત કૌરવ્યાન્વર્ષમાણા ઘા ઇવ
પછી શહેરના બધા લોકો લાકડાં અને દંડ લઈને, મેઘ જેવો વરસાદ વરસાવે એમ, કૌરવો પર તૂટ્યા.
સબાલવૃદ્ધાઃ કામ્પિલ્યાઃ કૌરવાનભ્યયુસ્તદા। શ્રુત્વા સુતુમુલં યુદ્ધં કૌરવાનેવ ભારત
કામ્પિલ્યાના યુવાન અને વૃદ્ધો, ભયાનક યુદ્ધના સમાચાર સાંભળી, કૌરવો સામે આગળ વધ્યા.
દ્રવન્તિસ્મ નદન્તિસ્મ ક્રોશન્તઃ પાણ્ડવાન્પ્રતિ। પાડવાસ્તુ સ્વનં શ્રુત્વા આર્તાનાં રોમહર્ષણમ્
તેઓ પાંડવો સામે દોડી, બૂમો પાડી અને ચીસો પાડતા હતા; પાંડવો જ્યારે દુઃખી લોકોની આ પukar સાંભળી, ત્યારે તેમના રોમકૂપ ઊભા થઈ ગયા.
અભિવાદ્ય તતો દ્રોણં રથાનારુરુહુસ્તદા। યુધિષ્ઠિરં નિવાર્યાશુ મા યુધ્યસ્વેતિ પાણ્ડવમ્
પછી સૌએ દ્રોણને વંદન કરી, તરત જ રથમાં ચઢ્યા અને યુધિષ્ઠિરને રોકી કહ્યું: 'પાંડવ, તું યુદ્ધ ન કર.'
માદ્રેયૌ ચક્રરક્ષૌ તુ ફાલ્ગુનશ્ચ તદાઽકરોત્। સેનાગ્રગો ભીમસેનસ્તદાભૂદ્ગદયા સહ
માદ્રીપુત્રોએ રક્ષા માટે કવચ ધારણ કર્યું અને ફાલ્ગુન પણ એમ જ ઊભો રહ્યો; ભીમસેન, સૈન્યના આગવા, ગદા લઈને મજબૂતીથી ઊભો રહ્યો.
તદા શત્રુસ્વનં શ્રુત્વા ભ્રાતૃભિઃ સહિતોઽનઘઃ। આયાજ્જવેન કૌન્તેયો રથેનાનાદયન્દિશઃ
શત્રુઓના અવાજ સાંભળી, નિર્દોષ કૌંતેય પોતાના ભાઈઓ સાથે ઝડપથી રથમાં ચઢી, ચારે બાજુ ગુંજતો આગળ વધ્યો.
પઞ્ચાલાનાં તતઃ સેનામુદ્ધૂતાર્ણવનિઃસ્વનામ્। ભીમસેનો મહાબાહુર્દણ્ડપાણિરિવાન્તકઃ
પછી ભીમસેન, બલવાન ભુજાવાળો, દંડધારી યમરાજ જેવો, પાંચાલ સૈન્યમાં પ્રવેશ્યો, જેના અવાજે મોજાં ભરેલા દરિયાની જેમ ધ્વનિ થતી હતી.
પ્રવિવેશ મહાસેનાં મકરઃ સાગરં યથા। `ચતુરઙ્ગબલાકીર્ણે તતસ્તસ્મિન્રણોત્સવે
તે મહાસૈન્યમાં, ચાર પ્રકારની સેના ભરેલી હતી, તેમાં એ મહાવીર મકર માછલી સમાન સાગરમાં પ્રવેશે તેમ ઘૂસી ગયો.
સ્વયમભ્યદ્રવદ્ભીમો નાગાનીકં ગદાધરઃ
પછી ભીમ પોતે ગદા લઈને, હાથીદળ સામે તૂટી પડ્યો.
સ યુદ્ધકુશલઃ પાર્થો બાહુવીર્યેણ ચાતુલઃ। અહનત્કુઞ્જરાનીકં ગદયા કાલરૂપધૃક્
યુદ્ધકુશળ અને બલવાન પાર્થે, પોતાના બાહુબળથી, ગદા વડે હાથીદળને માર માર્યો, જાણે કાળરૂપ ધારણ કર્યો હોય.
તે ગજા ગિરિસઙ્કાશાઃ ક્ષરન્તો રુધિરં બહુ। ભીમસેનસ્ય ગદયા ભિન્નમસ્તકપિણ્ડકાઃ
પર્વત સમાન મોટા હાથીઓ, ભીમસેનની ગદાથી માથું ફાટી, ઘણું લોહી વહાવી રહ્યા હતા.
પતન્તિ દ્વિરદા ભૂમૌ વજ્રઘાતાદિવાચલાઃ। ગજાનશ્વાન્રથાંશ્ચૈવ પાતયામાસ પાણ્ડવઃ
વજ્રના ઘા પડતાં પર્વતો જેમ જમીન પર પડી જાય, એમ હાથીઓ ધરતી પર પટકાઈ ગયા; પાંડવે હાથી, ઘોડા અને રથોને પણ ધરાશાયી કર્યા.