તતઃ ક્ષિપ્તમિવાત્માનં મત્વા પાર્થોઽભ્યભાષત। કર્ણં ભ્રાતૃસમૂહસ્ય મધ્યેઽચલમિવ સ્થિતમ્
પછી પાર્થએ, પોતે અવગણાયેલો છે એમ માની, ભાઈઓની વચ્ચે સ્થિર ઉભેલા કર્ણને કહ્યું:
અનાહૂતોપસૃષ્ટાનામનાહૂતોપજલ્પિનામ્। યે લોકાસ્તાન્હતઃ કર્ણ મયા ત્વં પ્રતિપત્સ્યસે
'જે લોકો બોલાવ્યા વિના આવે છે અથવા બોલે છે, તેમને જે લોક મળે છે, એ જ લોક તું મને માર્યા પછી પ્રાપ્ત કરશે, કર્ણ.'
રઙ્ગોઽયં સર્વસામાન્યઃ કિમત્ર તવ ફાલ્ગુન। વીર્યશ્રેષ્ઠાશ્ચ રાજાનો બલં ધર્મોઽનુવર્તતે
આ રંગભૂમિ તો સૌ માટે ખુલ્લી છે, ફાળ્ગુન, તારો અહીં શું હક છે? રાજાઓમાં જે બહાદુર હોય છે, તેઓ જ આગળ વધે છે અને બળ તો હંમેશા ધર્મની સાથે રહે છે.
કિં ક્ષેપૈર્દુર્બલાયાસૈઃ શરૈઃ કથય ભારત। ગુરોઃ સમક્ષં યાવત્તે હરામ્યદ્ય શિરઃ શરૈઃ
ભારત, કમજોરો પર તીર ચલાવવું અને મહેનત કરવી શા માટે? મને કહેજે—આજ ગુરુજીની સામે જ હું તારા માથું તીરો વડે કાપી લઈશ.
તતો દ્રોણાભ્યનુજ્ઞાતઃ પાર્તઃ પરપુરઞ્જયઃ। ભ્રાતૃભિસ્ત્વરયાશ્લિષ્ટો રણાયોપજગામ તમ્
પછી દ્રોણાચાર્યની પરવાનગી લઈને, દુશ્મન શહેરો જીતનાર પાર્થે, ભાઈઓ દ્વારા ઉત્સાહથી વળગી, યુદ્ધ માટે તેની સામે ગયો.
તતો દુર્યોધનેનાપિ સ ભ્રાત્રા સમરોદ્યતઃ। પરિષ્વક્તઃ સ્થિતઃ કર્ણઃ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ
પછી કર્ણ પણ યુદ્ધ માટે તૈયાર થયો, તેના ભાઈ દુર્યોધને તેને ભેટી લીધો અને કર્ણ તીરો ભરેલું ધનુષ લઈને ઊભો રહ્યો.
તતઃ સવિદ્યુત્સ્તનિતૈઃ સેન્દ્રાયુધપુરોગમૈઃ। આવૃતં ગગનં મેઘૈર્બલાકાપઙ્ક્તિહાસિભિઃ
પછી વીજળી અને ગર્જના સાથે, ઇન્દ્રના શસ્ત્રોથી ભરેલા મેઘોએ આકાશને ઢાંકી લીધું, અને કાગડાવલીઓ જેવી પંક્તિઓથી તે હસતું લાગતું હતું.
તતઃ સ્નેહાદ્ધરિહયં દૃષ્ટ્વા રઙ્ગાવલોકિનમ્। ભાસ્કરોઽપ્યનયન્નાશં સમીપોપગતાન્ઘનાન્
પછી, હરિનો પુત્ર અશ્વને રંગભૂમિ તરફ જોઈ રહ્યો હતો, એ પ્રેમથી જોઈ, સૂર્યદેવે નજીક આવીને ભેગા થયેલા મેઘોને વિસર્જિત કરી દીધા.
મેઘચ્છાયોપગૂઢસ્તુ તતોઽદૃશ્યત ફાલ્ગુનઃ। સૂર્યાતપપરિક્ષિપ્તઃ કર્ણોઽપિ સમદૃશ્યત
પછી ફાળ્ગુન મેઘોની છાયામાં છુપાઈ ગયો, જ્યારે કર્ણ સૂર્યના તેજથી ઘેરાયેલો દેખાયો.
ધાર્તરાષ્ટ્રા યતઃ કર્ણસ્તસ્મિન્દેશે વ્યવસ્થિતાઃ। ભારદ્વાજઃ કૃપો ભીષ્મો યતઃ પાર્થસ્તતોઽભવન્
જ્યાં કર્ણ ઊભો હતો, ત્યાં ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો ભેગા થયા; અને જ્યાં પાર્થે ઊભો હતો, ત્યાં ભારદ્વાજ, કૃપાચાર્ય અને ભીષ્મ હતા.
દ્વિધા રઙ્ગઃ સમભવત્સ્ત્રીણાં દ્વૈધમજાયત। કુન્તિભોજસુતા મોહં વિજ્ઞાતાર્થા જગામ હ
રંગભૂમિ બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગઈ અને સ્ત્રીઓ પણ બે પક્ષમાં વહેંચાઈ ગઈ; કુંતિભોજની પુત્રી, સાચી વાત જાણી, મૂંઝાઈ ગઈ.
તાં તથા મોહમાપન્નાં વિદુરઃ સર્વધર્મવિત્। કુન્તીમાશ્વાસયામાસ પ્રેષ્યાભિશ્ચન્દનોદકૈઃ
એવી રીતે મૂંઝાયેલી કુંતીને સર્વધર્મ જાણનાર વિદુરે દાસીઓ અને ચંદન પાણી વડે શાંત પાડીને આશ્વાસન આપ્યું.
તતઃ પ્રત્યાગતપ્રાણા તાવુભૌ પરિદંશિતૌ। પુત્રૌ દૃષ્ટ્વા સુસંભ્રાન્તા નાન્વપદ્યત કિંચન
પછી, કુંતીને ફરી સંયમ મળ્યો, પણ બંને પુત્રોને જોઈને એ ખૂબ ચિંતામાં પડી ગઈ અને કંઈ કરી શકી નહીં.
તાવુદ્યતમહાચાપૌ કૃપઃ શારદ્વતોઽબ્રવીત્। દ્વન્દ્વયુદ્ધસમાચારે કુશલઃ સર્વધર્મવિત્
પછી, મોટા ધનુષ ઉઠાવનાર બંનેને, શારદ્વતપુત્ર કૃપાએ, દ્વંદ્વયુદ્ધના નિયમોમાં નિપુણ અને સર્વધર્મ જાણનાર તરીકે, કહ્યું.
અયં પૃથાયાસ્તનયઃ કનીયાન્પાણ્ડુનન્દનઃ। કૌરવો ભવતા સાર્ધં દ્વન્દ્વયુદ્ધં કરિષ્યતિ
આ પૃથાની સૌથી નાની વયનો પુત્ર છે, પાંડુનો દિકરો; હવે કૌરવ તારા સાથે દ્વંદ્વયુદ્ધ કરશે.
ત્વમપ્યેવં મહાબાહો માતરં પિતરં કુલમ્। કથયસ્વ નરેન્દ્રાણાં યેષાં ત્વં કુલભૂષણમ્
મહાબાહુ, તું પણ રાજાઓને પોતાની માતા, પિતા અને વંશ વિશે કહેજે, કેમ કે તું તો પોતાના કુળનો ગૌરવ છે.
તતો વિદિત્વા પાર્થસ્ત્વાં પ્રતિયોત્સ્યતિ વા ન વા। વૃથાકુલસમાચારૈર્ન યુધ્યન્તે નૃપાત્મજાઃ
પછી, આ જાણીને, પાર્થે તારી પડકાર સ્વીકારશે કે નહીં, એ તેની ઇચ્છા; અજાણ્યા વંશના માણસો સાથે રાજકુમારો કદી યુદ્ધ કરતા નથી.
એવમુક્તસ્ય કર્ણસ્ય વ્રીડાવનતમાનનમ્। બભૌ વર્ષામ્બુવિક્લિન્નં પદ્મમાગલિતં યથા
આ રીતે કહેતાં કર્ણનું મુખ લાજથી નીચે વળી ગયું, જાણે વરસાદથી ભીંજાયેલું કમળ પોતાના પાંદડાં વાળે છે.
આચાર્ય ત્રિવિધા યોની રાજ્ઞાં શાસ્ત્રવિનિશ્ચયે। સત્કુલીનશ્ચ શૂરશ્ચ યશ્ચ સેનાં પ્રકર્ષતિ
આચાર્ય, રાજાઓની ત્રણ જાતની ઉત્પત્તિ શાસ્ત્રોમાં કહેવાયેલી છે—સુવંશી, શૂરવીર અને જે સૈન્યને આગળ વધારતો હોય.
અદ્ભ્યોઽગ્નિર્બ્રહ્મતઃ ક્ષત્રમશ્મનો લોહમુત્થિતમ્। તેષાં સર્વત્રગં તેજઃ સ્વાસુ યોનિષુ શામ્યતિ
પાણીમાંથી અગ્નિ, બ્રાહ્મણમાંથી ક્ષત્રિય અને પથ્થરમાંથી લોખંડ ઉત્પન્ન થાય છે; તેમનું તેજ સર્વત્ર ફેલાય છે, પણ પોતપોતાના મૂળમાં જ સ્થિર રહે છે.
યદ્યયં ફાલ્ગુનો યુદ્ધે નારાજ્ઞા યોદ્ધુમિચ્છતિ। તસ્માદેષોઽઙ્ગવિષયે મયા રાજ્યેઽભિષિચ્યતે
જો આ ફાળ્ગુન રાજાની આજ્ઞા વિના યુદ્ધ કરવા માંગતો ન હોય, તો હું એને અંગ દેશનું રાજય આપી, રાજા તરીકે અભિષેક કરી દઈશ.
તતો રાજાનમામન્ત્ર્ય ગાઙ્ગેયં ચ પિતામહમ્। અભિષેકસ્ય સંભારાન્સમાનીય દ્વિજાતિભિઃ
પછી રાજાને અને ગંગાપુત્ર ભીષ્મને સંબોધી, દ્વિજાતિઓની મદદથી અભિષેક માટેના તમામ સામાન એકત્ર કર્યા.
ગોસહસ્રાયુતં દત્ત્વા યુક્તાનાં પુણ્યકર્મણામ્। અર્હોઽયમઙ્ગરાજ્યસ્ય ઇતિ વાચ્ય દ્વિજાતિભિઃ
પવિત્ર કર્મવાળા દસ હજાર ગાયો દાનમાં આપી, દ્વિજાતિઓએ કહવું કે, 'આ અંગના રાજય માટે યોગ્ય છે.'
તતસ્તસ્મિન્ક્ષણે કર્ણઃ સલાજકુસુમૈર્ઘટૈઃ। કાઞ્ચનૈઃ કાઞ્ચને પીઠે મન્ત્રવિદ્ભિર્મહારથઃ
ત્યાં જ એ ક્ષણે કર્ણને, ચંદન અને ફૂલોવાળા ઘડાં, સોનાની વાસણો અને સોનાની પીઠ પર, મંત્રજ્ઞો દ્વારા રાજા તરીકે અભિષેક કરવામાં આવ્યો.
અભિષિક્તોઽઙ્ગરાજે સ શ્રિયા યુક્તો મહાબલઃ। `સ મૌલિહારકેયૂરઃ સહસ્તાભરણાઙ્ગદઃ
અંગના રાજા તરીકે અભિષેક પામ્યા પછી, મહાબળવાન કર્ણ ઐશ્વર્યથી યુક્ત થયો અને રાજમુકુટ, હાર, હાથમાં કડાં અને કંકણ ધારણ કર્યા.
રાજલિઙ્ગૈસ્તથાઽન્યૈશ્ચ ભૂષિતો ભૂષણૈઃ શુભૈઃ।' સચ્છત્રવાલવ્યજનો જયશબ્દોત્તરેણ ચ
રાજચિહ્નો અને અન્ય શુભ આભૂષણોથી શોભિત, સફેદ છત્રી અને પંખા સાથે, જયના નાદ વચ્ચે તે સજ્જ થયો.
ઉવાચ કૌરવં રાજન્વચનં સ વૃષસ્તદા। અસ્ય રાજ્યપ્રદાનસ્ય સદૃશં કિં દદાનિ તે
પછી એ પુરુષશ્રેષ્ઠે કૌરવ રાજાને કહ્યું: 'મને આ રાજય આપ્યું છે, તેના બદલામાં હું તને શું આપું?'
પ્રબ્રૂહિ રાજશાર્દૂલ કર્તા હ્યસ્મિ તથા નૃપ। અત્યન્તં સખ્યમિચ્છામીત્યાહ તં સ સુયોધનઃ
'રાજાશાર્દૂલ, કહો, હું એ જ કરું,' એમ કર્ણે કહ્યું. ત્યારે સુયોધને ઉત્તર આપ્યો: 'મારે તારી પરમ મિત્રતા જોઈએ છે.'
એવમુક્તસ્તતઃ કર્ણસ્તથેતિ પ્રત્યુવાચ તમ્। હર્ષાચ્ચોભૌ સમાશ્લિષ્ય પરાં મુદમવાપતુઃ
આ રીતે કહેતા, કર્ણે 'જેમ તું ઈચ્છે તેમ જ' કહ્યું. પછી બંનેએ આનંદથી એકબીજાને ભેટી, પરમ આનંદ અનુભવ્યો.
તતઃ સ્રસ્તોત્તરપટઃ સપ્રસ્વેદઃ સવેપથુઃ। વિવેશાધિરથો રઙ્ગં યષ્ટિપ્રાણો હ્વયન્નિવ
પછી અધિરથ, ઉપરનું વસ્ત્ર ઢળી પડ્યું, શરીરે પસીનો અને કાંપતો, જાણે પોતાનો જીવ બોલાવી રહ્યો હોય એમ રંગભૂમિમાં પ્રવેશ્યો.