પઞ્ચભિર્ભ્રાતૃભિઃ પાર્થૈર્દ્રોણઃ પરિવૃતો વભૌ। પઞ્ચતારેણ સંયુક્તઃ સાવિત્રેણેવ ચન્દ્રમાઃ
પાંચ પાંડવ ભાઈઓથી ઘેરાયેલા દ્રોણા તેજ પામ્યા, જાણે પાંચ તારાઓ સાથે ચંદ્ર સાવિત્રી નક્ષત્રમાં ઝગમગે છે.
અશ્વત્થામ્ના ચ સહિતં ભ્રાતૄણાં શતમૂર્જિતમ્। દુર્યોધનમમિત્રઘ્નમુત્થિતં પર્યવારયત્
અશ્વત્થામા અને સો શક્તિશાળી ભાઈઓ સાથે, તેમણે દુશ્મનોના વિનાશક દુર્યોધનને ઘેરી લીધો.
સ તૈસ્તદા ભ્રાતૃભિરુદ્યતાયુધૈ- ર્ગદાગ્રપાણિઃ સમવસ્થિતૈર્વૃતઃ। બભૌ યથા દાનવસંક્ષયે પુરા પુનન્દરો દેવગણૈઃ સમાવૃતઃ
એ સમયે, ભાઈઓ દ્વારા ઘેરાયેલા, હથિયાર ઊંચા કરીને, ગદા હાથમાં લઈને ઊભેલા, તે એ રીતે તેજ પામ્યો જેમ ઇન્દ્રે દાનવોના વિનાશ સમયે દેવતાઓ સાથે ઝગમગાવ્યો હતો.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ તસ્મિઞ્જનસમાગમે।' દત્તેઽવકાશે પુરુષૈર્વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ। વિવેશ રઙ્ગં વિસ્તીર્ણં કર્ણઃ પરપુરઞ્જયઃ
એ જ સમયે, જ્યારે લોકો ભેગા થયા હતા અને પુરુષોએ જગ્યા આપી હતી, તો દુશ્મન નગરો વિજયી કર્ણ, આશ્ચર્યથી ફાટેલા નેત્રો સાથે, વિશાળ રંગભૂમિમાં પ્રવેશ્યા.
સહજં કવચં બિભ્રત્કુણ્ડલોદ્દ્યોતિતાનનઃ। સ ધનુર્બદ્ધનિસ્ત્રિંશઃ પાદચારીવ પર્વતઃ
કુદરતી કવચ પહેરેલો, કુંડળોથી ચહેરો ઝગમગતો, ધનુષ્ય અને તલવાર સાથે ઉભો હતો, જાણે પગે ચાલતો પર્વત હોય.
કન્યાગર્ભઃ પૃથુયશાઃ પૃથાયાઃ પૃથુલોચનઃ। તીક્ષ્ણાંશોર્ભાસ્કરસ્યાંશઃ કર્ણોઽરિગણસૂદનઃ
કન્યાના ગર્ભમાં જન્મેલો, પ્રસિદ્ધ અને વિશાળ આંખો ધરાવતો, પૃથાનો પુત્ર કર્ણ, તેજસ્વી સૂર્યનો અંશ અને દુશ્મનોનો વિનાશક હતો.
સિંહર્ષભગજેન્દ્રાણાં બલવીર્યપરાક્રમઃ। દીપ્તિકાન્તિદ્યુતિગુણૈઃ સૂર્યેન્દુજ્વલનોપમઃ
બળ, તાકાત અને શૌર્યમાં તે સિંહ, વાછરડો કે હાથી જેવો હતો; તેજ, સૌંદર્ય અને કાંતિમાં તે સૂર્ય, ચંદ્ર કે અગ્નિ જેવો લાગતો.
પ્રાંશુઃ કનકતાલાભઃ સિંહસંહનનો યુવા। અસઙ્ખ્યેયગુણઃ શ્રીમાન્ભાસ્કરસ્યાત્મસંભવઃ
ઊંચો, સોનાની જેવો રંગ, યુવાન અને સિંહ જેવી દેહરચના, અનગણિત ગુણો ધરાવતો, તેજસ્વી અને સૂર્યના અંશથી જન્મેલો હતો.
સ નિરીક્ષ્ય મહાબાહુઃ સર્વતો રઙ્ગમણ્ડલમ્। પ્રણામં દ્રોણકૃપયોર્નાત્યાદૃતમિવાકરોત્
એ મહાબાહુએ આખું મેદાન નિહાળ્યું અને દ્રોણ તથા કૃપાચાર્યને થોડું માન આપીને નમસ્કાર કર્યો.
સ સમાજજનઃ સર્વો નિશ્ચલઃ સ્થિરલોચનઃ। કોઽયમિત્યાગતક્ષોભઃ કૌતૂહલપરોઽભવત્
બધા લોકો એકદમ સ્થિર થઈ ગયા, આંખો એક જ જગ્યાએ અટકી ગઈ; આશ્ચર્યથી ભરાઈ, સૌએ જિજ્ઞાસાથી પૂછ્યું: 'આ કોણ છે?'
સોઽબ્રવીન્મેઘગમ્ભીરસ્વરેણ વદતાં વરઃ। ભ્રાતા ભ્રાતરમજ્ઞાતં સાવિત્રઃ પાકશાસનિમ્
પછી એ શ્રેષ્ઠ વક્તાએ મેઘ જેવો ગૂંજીલ અવાજ કરી કહ્યું: 'ભાઈ ભાઈ સામે છે, સાવિત્રીપુત્ર વજ્રધારી સામે ઊભો છે.'
પાર્થ યત્તે કૃતં કર્મ વિશેષવદહં તતઃ। કરિષ્યે પશ્યતાં નૄણાં માઽઽત્મના વિસ્મયં ગમઃ
'પાર્થ, તું જે કાર્ય કર્યું છે, એ જ હું પણ બધાના સામે કરી બતાવીશ; મારા પર આશ્ચર્ય ના કર.'
અસમાપ્તે તતસ્તસ્ય વચને વદતાં વર। યન્ત્રોત્ક્ષિપ્ત ઇવોત્તસ્થૌ ક્ષિપ્રં વૈ સર્વતો જનઃ
હજી એનું વચન પૂરું થયું નહોતું ત્યાં જ બધા લોકો જાણે યંત્રથી ઊંચકાયા હોય એમ તરત ઊભા થઈ ગયા.
પ્રીતિશ્ચ મનુજવ્યાઘ્ર દુર્યોધનમુપાવિશત્। હ્રીશ્ચ ક્રોધશ્ચ બીભત્સું ક્ષણેનાન્વાવિવેશ હ
પછી દુર્યોધનના હૃદયમાં આનંદ છવાઈ ગયો, જ્યારે અર્જુનના મનમાં તરત જ શરમ અને ગુસ્સો આવી ગયો.
તતો દ્રોણાભ્યનુજ્ઞાતઃ કર્ણઃ પ્રિયરણઃ સદા। યત્કૃતં તત્ર પાર્થેન તચ્ચકાર મહાબલઃ
પછી દ્રોણાચાર્યની મંજૂરીથી, યુદ્ધપ્રેમી કર્ણે પાર્થ જે કર્યું હતું એ બધું જ પોતાની મહાબળથી કરી બતાવ્યું.
અથ દુર્યોધનસ્તત્ર ભ્રાતૃભિઃ સહ ભારત। કર્ણં પરિષ્વજ્ય મુદા તતો વચનમબ્રવીત્
પછી દુર્યોધને પોતાના ભાઈઓ સાથે મળીને આનંદથી કર્ણને ભેટી અને કહ્યું:
સ્વાગતં તે મહાબાહો દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તોઽસિ માનદ। અહં ચ કુરુરાજ્યં ચ યથેષ્ટમુપભુજ્યતામ્
'મહાબાહુ, તારો સ્વાગત છે! શુભ સંજોગે તું આવ્યો છે, માન આપનાર. મારા સાથે કુરુ રાજ્ય અને તેની મજા મનગમતી રીતે માણ.'
કૃતં સર્વમહં મન્યે સખિત્વં ચ ત્વયા વૃણે। દ્વન્દ્વયુદ્ધં ચ પાર્થેન કર્તુમિચ્છામ્યહં પ્રભો
'હું માનું છું કે બધું જ પૂર્ણ થયું છે, અને હું તને મિત્ર તરીકે પસંદ કરું છું. હે પ્રભુ, હું ઇચ્છું છું કે તું અને પાર્થ વચ્ચે દ્વંદ્વયુદ્ધ થાય.'
એવમુક્તસ્તુ કર્ણેન રાજન્દુર્યોધનસ્તદા। કર્ણં દીર્ઘાઞ્ચિતભુજં પરિષ્વજ્યેદમબ્રવીત્
કર્ણના આવા વચનો સાંભળી રાજા દુર્યોધને લાંબા હાથવાળા કર્ણને ભેટી કહ્યું:
ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાન્મયા સાર્ધં બન્ધૂનાં પ્રિયકૃદ્ભવ। દુર્હૃદાં કુરુ સર્વેષાં મૂર્ધ્નિ પાદમરિન્દમ
'મારા સાથે ભોગો માણ, સગાંઓના પ્રિય બન, અને દુશ્મનોના માથે પગ મૂકી વિજય પ્રાપ્ત કર, હે શત્રુવિજયી.'
તતઃ ક્ષિપ્તમિવાત્માનં મત્વા પાર્થોઽભ્યભાષત। કર્ણં ભ્રાતૃસમૂહસ્ય મધ્યેઽચલમિવ સ્થિતમ્
પછી પાર્થએ, પોતે અવગણાયેલો છે એમ માની, ભાઈઓની વચ્ચે સ્થિર ઉભેલા કર્ણને કહ્યું:
અનાહૂતોપસૃષ્ટાનામનાહૂતોપજલ્પિનામ્। યે લોકાસ્તાન્હતઃ કર્ણ મયા ત્વં પ્રતિપત્સ્યસે
'જે લોકો બોલાવ્યા વિના આવે છે અથવા બોલે છે, તેમને જે લોક મળે છે, એ જ લોક તું મને માર્યા પછી પ્રાપ્ત કરશે, કર્ણ.'
રઙ્ગોઽયં સર્વસામાન્યઃ કિમત્ર તવ ફાલ્ગુન। વીર્યશ્રેષ્ઠાશ્ચ રાજાનો બલં ધર્મોઽનુવર્તતે
આ રંગભૂમિ તો સૌ માટે ખુલ્લી છે, ફાળ્ગુન, તારો અહીં શું હક છે? રાજાઓમાં જે બહાદુર હોય છે, તેઓ જ આગળ વધે છે અને બળ તો હંમેશા ધર્મની સાથે રહે છે.
કિં ક્ષેપૈર્દુર્બલાયાસૈઃ શરૈઃ કથય ભારત। ગુરોઃ સમક્ષં યાવત્તે હરામ્યદ્ય શિરઃ શરૈઃ
ભારત, કમજોરો પર તીર ચલાવવું અને મહેનત કરવી શા માટે? મને કહેજે—આજ ગુરુજીની સામે જ હું તારા માથું તીરો વડે કાપી લઈશ.
તતો દ્રોણાભ્યનુજ્ઞાતઃ પાર્તઃ પરપુરઞ્જયઃ। ભ્રાતૃભિસ્ત્વરયાશ્લિષ્ટો રણાયોપજગામ તમ્
પછી દ્રોણાચાર્યની પરવાનગી લઈને, દુશ્મન શહેરો જીતનાર પાર્થે, ભાઈઓ દ્વારા ઉત્સાહથી વળગી, યુદ્ધ માટે તેની સામે ગયો.
તતો દુર્યોધનેનાપિ સ ભ્રાત્રા સમરોદ્યતઃ। પરિષ્વક્તઃ સ્થિતઃ કર્ણઃ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ
પછી કર્ણ પણ યુદ્ધ માટે તૈયાર થયો, તેના ભાઈ દુર્યોધને તેને ભેટી લીધો અને કર્ણ તીરો ભરેલું ધનુષ લઈને ઊભો રહ્યો.
તતઃ સવિદ્યુત્સ્તનિતૈઃ સેન્દ્રાયુધપુરોગમૈઃ। આવૃતં ગગનં મેઘૈર્બલાકાપઙ્ક્તિહાસિભિઃ
પછી વીજળી અને ગર્જના સાથે, ઇન્દ્રના શસ્ત્રોથી ભરેલા મેઘોએ આકાશને ઢાંકી લીધું, અને કાગડાવલીઓ જેવી પંક્તિઓથી તે હસતું લાગતું હતું.
તતઃ સ્નેહાદ્ધરિહયં દૃષ્ટ્વા રઙ્ગાવલોકિનમ્। ભાસ્કરોઽપ્યનયન્નાશં સમીપોપગતાન્ઘનાન્
પછી, હરિનો પુત્ર અશ્વને રંગભૂમિ તરફ જોઈ રહ્યો હતો, એ પ્રેમથી જોઈ, સૂર્યદેવે નજીક આવીને ભેગા થયેલા મેઘોને વિસર્જિત કરી દીધા.
મેઘચ્છાયોપગૂઢસ્તુ તતોઽદૃશ્યત ફાલ્ગુનઃ। સૂર્યાતપપરિક્ષિપ્તઃ કર્ણોઽપિ સમદૃશ્યત
પછી ફાળ્ગુન મેઘોની છાયામાં છુપાઈ ગયો, જ્યારે કર્ણ સૂર્યના તેજથી ઘેરાયેલો દેખાયો.
ધાર્તરાષ્ટ્રા યતઃ કર્ણસ્તસ્મિન્દેશે વ્યવસ્થિતાઃ। ભારદ્વાજઃ કૃપો ભીષ્મો યતઃ પાર્થસ્તતોઽભવન્
જ્યાં કર્ણ ઊભો હતો, ત્યાં ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો ભેગા થયા; અને જ્યાં પાર્થે ઊભો હતો, ત્યાં ભારદ્વાજ, કૃપાચાર્ય અને ભીષ્મ હતા.