ભૌમેન પ્રાસૃજદ્ભૂમિં પાર્વતેનાસૃજદ્ગિરીન્। અન્તર્ધાનેન ચાસ્ત્રેણ પુનરન્તર્હિતોઽભવત્
પૃથ્વી અસ્ત્રથી જમીન ઉત્પન્ન કરી, પર્વત અસ્ત્રથી પર્વતો ઊભા કર્યા અને અંતર્ધાન અસ્ત્રથી ફરી અદૃશ્ય થઈ ગયો.
ક્ષણાત્પ્રાંશુઃ ક્ષણાદ્ધ્રસ્વઃ ક્ષણાચ્ચ રથધૂર્ગતઃ। ક્ષણેન રથમધ્યસ્થઃ ક્ષણેનાવતરન્મહીમ્
પળમાં ઊંચો, પળમાં નાનો, પળમાં રથના ધ્વજ પર, પળમાં રથમાં અને પળમાં જમીન પર આવી ગયો.
સુકુમારં ચ સૂક્ષ્મં ચ ગુરુ ચાપિ ગુરુપ્રિયઃ। સૌષ્ઠવેનાભિસંયુક્તઃ સોઽવિધ્યદ્વિવિધૈઃ શરૈઃ
નાજુક અને સૂક્ષ્મ, ભારે અને ભારેને પ્રિય, કુશળતાથી ભરપૂર, તેણે વિવિધ તીરો વડે નિશાન સાધ્યું.
ભ્રમતશ્ચ વરાહસ્ય લોહસ્ય પ્રમુખે સમમ્। પઞ્ચબાણાનસંક્તાન્સંમુમોચૈકબાણવત્
જ્યારે લોખંડના વરાહ ચક્કર ખાઈ રહ્યો હતો, ત્યારે તેણે એક સાથે પાંચ તીરો છોડી દીધા, જાણે એક જ તીર હોય એમ.
ગવ્યે વિષાણકોશે ચ ચલે રજ્જ્વવલમ્બિનિ। નિચખાન મહાવીર્યઃ સાયકાનેકવિંશતિમ્
ગાયના શિંગના કોશમાં અને હલનચલન કરતી દોરી પર, મહાવીર્યવાને એકવીસ તીરો ઘૂસી દીધા.
ઇત્યેવમાદિ સુમહત્ખડ્ગે ધનુષિ ચાનઘ। ગદાયાં શસ્ત્રકુશલો મણ્ડલાનિ હ્યદર્શયત્
આ રીતે, વિશાળ ખડગમાં, ધનુષમાં અને ગદામાં, હે નિર્દોષ, શસ્ત્રકુશળતાથી તેણે મંડળો બતાવ્યા.
તતઃ સમાપ્તભૂયિષ્ઠે તસ્મિન્કર્મણિ ભારત। મન્દીભૂતે સમાજે ચ વાદિત્રસ્ય ચ નિઃસ્વને
પછી, એ કાર્ય લગભગ પૂર્ણ થયું ત્યારે, હે ભારત, સભામાં શાંતિ છવાઈ ગઈ અને વાદ્યના અવાજ ધીમે પડ્યા.
દ્વારદેશાત્સમુદ્ભૂતો માહાત્મ્યબલસૂચકઃ। વજ્રનિષ્પેષસદૃશઃ શુશ્રુવે ભુજનિઃસ્વનઃ
દ્વાર તરફથી મહાનતા અને બળ દર્શાવતો, વજ્રના અથડાવા જેવો, ભુજાનો ગર્જનાવાળો અવાજ સંભળાયો.
દીર્યન્તે કિં નુ ગિરયઃ કિંસ્વિદ્ભૂમિર્વિદીર્યતે। કિંસ્વિદાપૂર્યતે વ્યોમ જલધારાઘનૈર્ઘનૈઃ
શું પર્વતો તૂટી રહ્યા છે? શું ધરતી ફાટી રહી છે? કે આકાશ મેઘોથી છલકાઈ રહ્યું છે?
રઙ્ગસ્યૈવં મતિરભૂત્ક્ષણેન વસુધાધિપ। દ્વારં ચાભિમુખાઃ સર્વે બભૂવુઃ પ્રેક્ષકાસ્તદા
આવી વિચારો પૃથ્વીનાથના મનમાં પળભર ઊભા થયા અને બધા દર્શકો એ સમયે દ્વાર તરફ વળી ગયા.
પઞ્ચભિર્ભ્રાતૃભિઃ પાર્થૈર્દ્રોણઃ પરિવૃતો વભૌ। પઞ્ચતારેણ સંયુક્તઃ સાવિત્રેણેવ ચન્દ્રમાઃ
પાંચ પાંડવ ભાઈઓથી ઘેરાયેલા દ્રોણા તેજ પામ્યા, જાણે પાંચ તારાઓ સાથે ચંદ્ર સાવિત્રી નક્ષત્રમાં ઝગમગે છે.
અશ્વત્થામ્ના ચ સહિતં ભ્રાતૄણાં શતમૂર્જિતમ્। દુર્યોધનમમિત્રઘ્નમુત્થિતં પર્યવારયત્
અશ્વત્થામા અને સો શક્તિશાળી ભાઈઓ સાથે, તેમણે દુશ્મનોના વિનાશક દુર્યોધનને ઘેરી લીધો.
સ તૈસ્તદા ભ્રાતૃભિરુદ્યતાયુધૈ- ર્ગદાગ્રપાણિઃ સમવસ્થિતૈર્વૃતઃ। બભૌ યથા દાનવસંક્ષયે પુરા પુનન્દરો દેવગણૈઃ સમાવૃતઃ
એ સમયે, ભાઈઓ દ્વારા ઘેરાયેલા, હથિયાર ઊંચા કરીને, ગદા હાથમાં લઈને ઊભેલા, તે એ રીતે તેજ પામ્યો જેમ ઇન્દ્રે દાનવોના વિનાશ સમયે દેવતાઓ સાથે ઝગમગાવ્યો હતો.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ તસ્મિઞ્જનસમાગમે।' દત્તેઽવકાશે પુરુષૈર્વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ। વિવેશ રઙ્ગં વિસ્તીર્ણં કર્ણઃ પરપુરઞ્જયઃ
એ જ સમયે, જ્યારે લોકો ભેગા થયા હતા અને પુરુષોએ જગ્યા આપી હતી, તો દુશ્મન નગરો વિજયી કર્ણ, આશ્ચર્યથી ફાટેલા નેત્રો સાથે, વિશાળ રંગભૂમિમાં પ્રવેશ્યા.
સહજં કવચં બિભ્રત્કુણ્ડલોદ્દ્યોતિતાનનઃ। સ ધનુર્બદ્ધનિસ્ત્રિંશઃ પાદચારીવ પર્વતઃ
કુદરતી કવચ પહેરેલો, કુંડળોથી ચહેરો ઝગમગતો, ધનુષ્ય અને તલવાર સાથે ઉભો હતો, જાણે પગે ચાલતો પર્વત હોય.
કન્યાગર્ભઃ પૃથુયશાઃ પૃથાયાઃ પૃથુલોચનઃ। તીક્ષ્ણાંશોર્ભાસ્કરસ્યાંશઃ કર્ણોઽરિગણસૂદનઃ
કન્યાના ગર્ભમાં જન્મેલો, પ્રસિદ્ધ અને વિશાળ આંખો ધરાવતો, પૃથાનો પુત્ર કર્ણ, તેજસ્વી સૂર્યનો અંશ અને દુશ્મનોનો વિનાશક હતો.
સિંહર્ષભગજેન્દ્રાણાં બલવીર્યપરાક્રમઃ। દીપ્તિકાન્તિદ્યુતિગુણૈઃ સૂર્યેન્દુજ્વલનોપમઃ
બળ, તાકાત અને શૌર્યમાં તે સિંહ, વાછરડો કે હાથી જેવો હતો; તેજ, સૌંદર્ય અને કાંતિમાં તે સૂર્ય, ચંદ્ર કે અગ્નિ જેવો લાગતો.
પ્રાંશુઃ કનકતાલાભઃ સિંહસંહનનો યુવા। અસઙ્ખ્યેયગુણઃ શ્રીમાન્ભાસ્કરસ્યાત્મસંભવઃ
ઊંચો, સોનાની જેવો રંગ, યુવાન અને સિંહ જેવી દેહરચના, અનગણિત ગુણો ધરાવતો, તેજસ્વી અને સૂર્યના અંશથી જન્મેલો હતો.
સ નિરીક્ષ્ય મહાબાહુઃ સર્વતો રઙ્ગમણ્ડલમ્। પ્રણામં દ્રોણકૃપયોર્નાત્યાદૃતમિવાકરોત્
એ મહાબાહુએ આખું મેદાન નિહાળ્યું અને દ્રોણ તથા કૃપાચાર્યને થોડું માન આપીને નમસ્કાર કર્યો.
સ સમાજજનઃ સર્વો નિશ્ચલઃ સ્થિરલોચનઃ। કોઽયમિત્યાગતક્ષોભઃ કૌતૂહલપરોઽભવત્
બધા લોકો એકદમ સ્થિર થઈ ગયા, આંખો એક જ જગ્યાએ અટકી ગઈ; આશ્ચર્યથી ભરાઈ, સૌએ જિજ્ઞાસાથી પૂછ્યું: 'આ કોણ છે?'
સોઽબ્રવીન્મેઘગમ્ભીરસ્વરેણ વદતાં વરઃ। ભ્રાતા ભ્રાતરમજ્ઞાતં સાવિત્રઃ પાકશાસનિમ્
પછી એ શ્રેષ્ઠ વક્તાએ મેઘ જેવો ગૂંજીલ અવાજ કરી કહ્યું: 'ભાઈ ભાઈ સામે છે, સાવિત્રીપુત્ર વજ્રધારી સામે ઊભો છે.'
પાર્થ યત્તે કૃતં કર્મ વિશેષવદહં તતઃ। કરિષ્યે પશ્યતાં નૄણાં માઽઽત્મના વિસ્મયં ગમઃ
'પાર્થ, તું જે કાર્ય કર્યું છે, એ જ હું પણ બધાના સામે કરી બતાવીશ; મારા પર આશ્ચર્ય ના કર.'
અસમાપ્તે તતસ્તસ્ય વચને વદતાં વર। યન્ત્રોત્ક્ષિપ્ત ઇવોત્તસ્થૌ ક્ષિપ્રં વૈ સર્વતો જનઃ
હજી એનું વચન પૂરું થયું નહોતું ત્યાં જ બધા લોકો જાણે યંત્રથી ઊંચકાયા હોય એમ તરત ઊભા થઈ ગયા.
પ્રીતિશ્ચ મનુજવ્યાઘ્ર દુર્યોધનમુપાવિશત્। હ્રીશ્ચ ક્રોધશ્ચ બીભત્સું ક્ષણેનાન્વાવિવેશ હ
પછી દુર્યોધનના હૃદયમાં આનંદ છવાઈ ગયો, જ્યારે અર્જુનના મનમાં તરત જ શરમ અને ગુસ્સો આવી ગયો.
તતો દ્રોણાભ્યનુજ્ઞાતઃ કર્ણઃ પ્રિયરણઃ સદા। યત્કૃતં તત્ર પાર્થેન તચ્ચકાર મહાબલઃ
પછી દ્રોણાચાર્યની મંજૂરીથી, યુદ્ધપ્રેમી કર્ણે પાર્થ જે કર્યું હતું એ બધું જ પોતાની મહાબળથી કરી બતાવ્યું.
અથ દુર્યોધનસ્તત્ર ભ્રાતૃભિઃ સહ ભારત। કર્ણં પરિષ્વજ્ય મુદા તતો વચનમબ્રવીત્
પછી દુર્યોધને પોતાના ભાઈઓ સાથે મળીને આનંદથી કર્ણને ભેટી અને કહ્યું:
સ્વાગતં તે મહાબાહો દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તોઽસિ માનદ। અહં ચ કુરુરાજ્યં ચ યથેષ્ટમુપભુજ્યતામ્
'મહાબાહુ, તારો સ્વાગત છે! શુભ સંજોગે તું આવ્યો છે, માન આપનાર. મારા સાથે કુરુ રાજ્ય અને તેની મજા મનગમતી રીતે માણ.'
કૃતં સર્વમહં મન્યે સખિત્વં ચ ત્વયા વૃણે। દ્વન્દ્વયુદ્ધં ચ પાર્થેન કર્તુમિચ્છામ્યહં પ્રભો
'હું માનું છું કે બધું જ પૂર્ણ થયું છે, અને હું તને મિત્ર તરીકે પસંદ કરું છું. હે પ્રભુ, હું ઇચ્છું છું કે તું અને પાર્થ વચ્ચે દ્વંદ્વયુદ્ધ થાય.'
એવમુક્તસ્તુ કર્ણેન રાજન્દુર્યોધનસ્તદા। કર્ણં દીર્ઘાઞ્ચિતભુજં પરિષ્વજ્યેદમબ્રવીત્
કર્ણના આવા વચનો સાંભળી રાજા દુર્યોધને લાંબા હાથવાળા કર્ણને ભેટી કહ્યું:
ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાન્મયા સાર્ધં બન્ધૂનાં પ્રિયકૃદ્ભવ। દુર્હૃદાં કુરુ સર્વેષાં મૂર્ધ્નિ પાદમરિન્દમ
'મારા સાથે ભોગો માણ, સગાંઓના પ્રિય બન, અને દુશ્મનોના માથે પગ મૂકી વિજય પ્રાપ્ત કર, હે શત્રુવિજયી.'