તતઃ સર્વસ્ય રઙ્ગસ્ય સમુત્પિઞ્જલકોઽભવત્। પ્રાવાદ્યન્ત ચ વાદ્યાનિ સશઙ્ખાનિ સમન્તતઃ
પછી આખા મંચ પર ભારે ગભરાટ ફેલાયો; વાદ્યો અને શંખો ચારેય બાજુએ વગાડવામાં આવ્યા.
એષ કુન્તીસુતઃ શ્રીમાનેષ મધ્યમપાણ્ડવઃ। એષ પુત્રો મહેન્દ્રસ્ય કુરૂણામેષ રક્ષિતા
આ છે કુંતીનો વિખ્યાત પુત્ર, મધ્યમ પાંડવ; આ છે મહાન ઇન્દ્રપુત્ર, કુરુઓનો રક્ષક.
એષોઽસ્ત્રવિદુષાં શ્રેષ્ઠ એષ ધર્મભૃતાં વરઃ। એષ શીલવતાં ચાપિ શીલજ્ઞાનનિધિઃ પરઃ
આ છે શસ્ત્રવિદ્યા જાણનારા સર્વમાં શ્રેષ્ઠ, ધર્મ પાળનારમાં શ્રેષ્ઠ, અને સારા સ્વભાવવાળામાં પણ ગુણ અને જ્ઞાનનો ખજાનો.
ઇત્યેવં તુમુલા વાચઃ શુશ્રુવુઃ પ્રેક્ષકેરિતાઃ। કુન્ત્યાઃ પ્રસ્રવસંયુક્તૈરસ્રૈઃ ક્લિન્નમુરોઽભવત્
આ રીતે દર્શકોની બૂમો ગૂંજી ઉઠી; કુંતીના છાતીથી આંસુ વહેતા, એ ભીની થઈ ગઈ.
તેન શબ્દેન મહતા પૂર્ણશ્રુતિરથાબ્રવીત્। ધૃતરાષ્ટ્રો નરશ્રેષ્ઠો વિદુરં હૃષ્ટમાનસઃ
પછી એ મહાન ધ્વનિ સાંભળીને, શ્રવણશક્તિથી પરિપૂર્ણ અને આનંદિત મનવાળા ધૃતરાષ્ટ્રે વિદુરને કહ્યું.
ક્ષત્તઃ ક્ષુબ્ધાર્ણવનિભઃ કિમેષ સુમહાસ્વનઃ। સહસૈવોત્થિતો રઙ્ગે ભિન્દન્નિવ નભસ્તલમ્
ક્ષત્ત, આ મંચ પર એકાએક ઉઠેલો, આકાશ ફાડી નાખે એવો, ઉલટાં દરિયા જેવો મોટો ગર્જનારો અવાજ શું છે?
એષ પાર્થો મહારાજ ફાલ્ગુનઃ પાણ્ડુનન્દનઃ। અવતીર્ણઃ સકવચસ્તત્રૈવ સુમિહાસ્વનઃ
અહીં પાર્થ, મહારાજ, ફાલ્ગુન, પાંડુનંદન, પૂરેપૂરો બાંધછાંદ સાથે, જોરદાર ગર્જના કરતા ઉતર્યા છે.
ધન્યોઽસ્મ્યનુગૃહીતોઽસ્મિ રક્ષિતોઽસ્મિ મહામતે। પૃથારણિસમુદ્ભૂતૈસ્ત્રિભિઃ પાણ્ડવવહ્નિભિઃ
હું ધન્ય છું, કૃપાપાત્ર છું, અને સુરક્ષિત છું, હે મહાજ્ઞાની, પૃથાથી જન્મેલા ત્રણ પાંડવ અગ્નિઓના આશીર્વાદથી.
તસ્મિન્પ્રમુદિતે રઙ્ગે કથંચિત્પ્રત્યુપસ્થિતે। દર્શયામાસ બીભત્સુરાચાર્યાયાસ્ત્રલાઘવમ્
જ્યારે એ રંગભૂમિ આનંદથી ભરાઈ ગઈ અને એ ત્યાં ઉપસ્થિત થયો, ત્યારે બીભત્સુએ પોતાના ગુરુને શસ્ત્રકૌશલ્ય બતાવ્યું.
આગ્નેયેનાસૃજદ્વહ્નિં વારુણેનાસૃજત્પયઃ। વાયવ્યેનાસૃજદ્વહ્નિં પાર્જન્યેનાસૃજદ્ધનાન્
અગ્નિ અસ્ત્રથી તેણે અગ્નિ ઉત્પન્ન કર્યો, જળ અસ્ત્રથી પાણી ઉત્પન્ન કર્યું, વાયુ અસ્ત્રથી ફરી અગ્નિ ઉત્પન્ન કર્યો અને વરસાદ અસ્ત્રથી ધન ઉત્પન્ન કર્યું.
ભૌમેન પ્રાસૃજદ્ભૂમિં પાર્વતેનાસૃજદ્ગિરીન્। અન્તર્ધાનેન ચાસ્ત્રેણ પુનરન્તર્હિતોઽભવત્
પૃથ્વી અસ્ત્રથી જમીન ઉત્પન્ન કરી, પર્વત અસ્ત્રથી પર્વતો ઊભા કર્યા અને અંતર્ધાન અસ્ત્રથી ફરી અદૃશ્ય થઈ ગયો.
ક્ષણાત્પ્રાંશુઃ ક્ષણાદ્ધ્રસ્વઃ ક્ષણાચ્ચ રથધૂર્ગતઃ। ક્ષણેન રથમધ્યસ્થઃ ક્ષણેનાવતરન્મહીમ્
પળમાં ઊંચો, પળમાં નાનો, પળમાં રથના ધ્વજ પર, પળમાં રથમાં અને પળમાં જમીન પર આવી ગયો.
સુકુમારં ચ સૂક્ષ્મં ચ ગુરુ ચાપિ ગુરુપ્રિયઃ। સૌષ્ઠવેનાભિસંયુક્તઃ સોઽવિધ્યદ્વિવિધૈઃ શરૈઃ
નાજુક અને સૂક્ષ્મ, ભારે અને ભારેને પ્રિય, કુશળતાથી ભરપૂર, તેણે વિવિધ તીરો વડે નિશાન સાધ્યું.
ભ્રમતશ્ચ વરાહસ્ય લોહસ્ય પ્રમુખે સમમ્। પઞ્ચબાણાનસંક્તાન્સંમુમોચૈકબાણવત્
જ્યારે લોખંડના વરાહ ચક્કર ખાઈ રહ્યો હતો, ત્યારે તેણે એક સાથે પાંચ તીરો છોડી દીધા, જાણે એક જ તીર હોય એમ.
ગવ્યે વિષાણકોશે ચ ચલે રજ્જ્વવલમ્બિનિ। નિચખાન મહાવીર્યઃ સાયકાનેકવિંશતિમ્
ગાયના શિંગના કોશમાં અને હલનચલન કરતી દોરી પર, મહાવીર્યવાને એકવીસ તીરો ઘૂસી દીધા.
ઇત્યેવમાદિ સુમહત્ખડ્ગે ધનુષિ ચાનઘ। ગદાયાં શસ્ત્રકુશલો મણ્ડલાનિ હ્યદર્શયત્
આ રીતે, વિશાળ ખડગમાં, ધનુષમાં અને ગદામાં, હે નિર્દોષ, શસ્ત્રકુશળતાથી તેણે મંડળો બતાવ્યા.
તતઃ સમાપ્તભૂયિષ્ઠે તસ્મિન્કર્મણિ ભારત। મન્દીભૂતે સમાજે ચ વાદિત્રસ્ય ચ નિઃસ્વને
પછી, એ કાર્ય લગભગ પૂર્ણ થયું ત્યારે, હે ભારત, સભામાં શાંતિ છવાઈ ગઈ અને વાદ્યના અવાજ ધીમે પડ્યા.
દ્વારદેશાત્સમુદ્ભૂતો માહાત્મ્યબલસૂચકઃ। વજ્રનિષ્પેષસદૃશઃ શુશ્રુવે ભુજનિઃસ્વનઃ
દ્વાર તરફથી મહાનતા અને બળ દર્શાવતો, વજ્રના અથડાવા જેવો, ભુજાનો ગર્જનાવાળો અવાજ સંભળાયો.
દીર્યન્તે કિં નુ ગિરયઃ કિંસ્વિદ્ભૂમિર્વિદીર્યતે। કિંસ્વિદાપૂર્યતે વ્યોમ જલધારાઘનૈર્ઘનૈઃ
શું પર્વતો તૂટી રહ્યા છે? શું ધરતી ફાટી રહી છે? કે આકાશ મેઘોથી છલકાઈ રહ્યું છે?
રઙ્ગસ્યૈવં મતિરભૂત્ક્ષણેન વસુધાધિપ। દ્વારં ચાભિમુખાઃ સર્વે બભૂવુઃ પ્રેક્ષકાસ્તદા
આવી વિચારો પૃથ્વીનાથના મનમાં પળભર ઊભા થયા અને બધા દર્શકો એ સમયે દ્વાર તરફ વળી ગયા.
પઞ્ચભિર્ભ્રાતૃભિઃ પાર્થૈર્દ્રોણઃ પરિવૃતો વભૌ। પઞ્ચતારેણ સંયુક્તઃ સાવિત્રેણેવ ચન્દ્રમાઃ
પાંચ પાંડવ ભાઈઓથી ઘેરાયેલા દ્રોણા તેજ પામ્યા, જાણે પાંચ તારાઓ સાથે ચંદ્ર સાવિત્રી નક્ષત્રમાં ઝગમગે છે.
અશ્વત્થામ્ના ચ સહિતં ભ્રાતૄણાં શતમૂર્જિતમ્। દુર્યોધનમમિત્રઘ્નમુત્થિતં પર્યવારયત્
અશ્વત્થામા અને સો શક્તિશાળી ભાઈઓ સાથે, તેમણે દુશ્મનોના વિનાશક દુર્યોધનને ઘેરી લીધો.
સ તૈસ્તદા ભ્રાતૃભિરુદ્યતાયુધૈ- ર્ગદાગ્રપાણિઃ સમવસ્થિતૈર્વૃતઃ। બભૌ યથા દાનવસંક્ષયે પુરા પુનન્દરો દેવગણૈઃ સમાવૃતઃ
એ સમયે, ભાઈઓ દ્વારા ઘેરાયેલા, હથિયાર ઊંચા કરીને, ગદા હાથમાં લઈને ઊભેલા, તે એ રીતે તેજ પામ્યો જેમ ઇન્દ્રે દાનવોના વિનાશ સમયે દેવતાઓ સાથે ઝગમગાવ્યો હતો.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ તસ્મિઞ્જનસમાગમે।' દત્તેઽવકાશે પુરુષૈર્વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ। વિવેશ રઙ્ગં વિસ્તીર્ણં કર્ણઃ પરપુરઞ્જયઃ
એ જ સમયે, જ્યારે લોકો ભેગા થયા હતા અને પુરુષોએ જગ્યા આપી હતી, તો દુશ્મન નગરો વિજયી કર્ણ, આશ્ચર્યથી ફાટેલા નેત્રો સાથે, વિશાળ રંગભૂમિમાં પ્રવેશ્યા.
સહજં કવચં બિભ્રત્કુણ્ડલોદ્દ્યોતિતાનનઃ। સ ધનુર્બદ્ધનિસ્ત્રિંશઃ પાદચારીવ પર્વતઃ
કુદરતી કવચ પહેરેલો, કુંડળોથી ચહેરો ઝગમગતો, ધનુષ્ય અને તલવાર સાથે ઉભો હતો, જાણે પગે ચાલતો પર્વત હોય.
કન્યાગર્ભઃ પૃથુયશાઃ પૃથાયાઃ પૃથુલોચનઃ। તીક્ષ્ણાંશોર્ભાસ્કરસ્યાંશઃ કર્ણોઽરિગણસૂદનઃ
કન્યાના ગર્ભમાં જન્મેલો, પ્રસિદ્ધ અને વિશાળ આંખો ધરાવતો, પૃથાનો પુત્ર કર્ણ, તેજસ્વી સૂર્યનો અંશ અને દુશ્મનોનો વિનાશક હતો.
સિંહર્ષભગજેન્દ્રાણાં બલવીર્યપરાક્રમઃ। દીપ્તિકાન્તિદ્યુતિગુણૈઃ સૂર્યેન્દુજ્વલનોપમઃ
બળ, તાકાત અને શૌર્યમાં તે સિંહ, વાછરડો કે હાથી જેવો હતો; તેજ, સૌંદર્ય અને કાંતિમાં તે સૂર્ય, ચંદ્ર કે અગ્નિ જેવો લાગતો.
પ્રાંશુઃ કનકતાલાભઃ સિંહસંહનનો યુવા। અસઙ્ખ્યેયગુણઃ શ્રીમાન્ભાસ્કરસ્યાત્મસંભવઃ
ઊંચો, સોનાની જેવો રંગ, યુવાન અને સિંહ જેવી દેહરચના, અનગણિત ગુણો ધરાવતો, તેજસ્વી અને સૂર્યના અંશથી જન્મેલો હતો.
સ નિરીક્ષ્ય મહાબાહુઃ સર્વતો રઙ્ગમણ્ડલમ્। પ્રણામં દ્રોણકૃપયોર્નાત્યાદૃતમિવાકરોત્
એ મહાબાહુએ આખું મેદાન નિહાળ્યું અને દ્રોણ તથા કૃપાચાર્યને થોડું માન આપીને નમસ્કાર કર્યો.
સ સમાજજનઃ સર્વો નિશ્ચલઃ સ્થિરલોચનઃ। કોઽયમિત્યાગતક્ષોભઃ કૌતૂહલપરોઽભવત્
બધા લોકો એકદમ સ્થિર થઈ ગયા, આંખો એક જ જગ્યાએ અટકી ગઈ; આશ્ચર્યથી ભરાઈ, સૌએ જિજ્ઞાસાથી પૂછ્યું: 'આ કોણ છે?'