ક્ષત્તર્યદ્ગુરુરાચાર્યો બ્રવીતિ કુરુ તત્તથા। ન હીદૃશં પ્રિયં મન્યે ભવિતા ધર્મવત્સલ
'ક્ષત્તા, ગુરુ જે કહે તે જ કરો; ધર્મપ્રિય, મને લાગે છે એથી વધુ આનંદની વાત બીજી કોઈ નથી.'
તતો રાજાનમામન્ત્ર્ય વિદુરાનુમતોપિ હિ। ભારદ્વાજો મહાપ્રાજ્ઞો માપયામાસ મેદિનીમ્
પછી રાજાને વિદાય લઈને અને વિદુરની મંજૂરીથી, મહાપંડિત ભારદ્વાજે મેદાન માપવાનું શરૂ કર્યું.
સમામવૃક્ષાં નિર્ગુલમામુદક્પ્રવણસંસ્થિતામ્। તસ્યાં ભૂમૌ બલિં ચક્રે તિથૌ નક્ષત્રપૂજિતે
સમાન અને સપાટ જમીન, જ્યાં કોઈ વૃક્ષ કે ઢોળાણ નહોતું અને પાણીની નજીક હતી, ત્યાં તેણે શુભ તિથિ અને નક્ષત્રના દિવસે યજ્ઞનો હવન કર્યો.
અવઘુષ્ટં પુરં ચાપિ તદર્થં ભરતર્ષભ। રઙ્ગભૂમૌ સુવિપુલં શાસ્ત્રદૃષ્ટં યથાવિધિ
એ માટે, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, આખા શહેરમાં જાહેરાત કરવામાં આવી અને શાસ્ત્રોક્ત વિધિ પ્રમાણે વિશાળ રંગભૂમિ તૈયાર કરવામાં આવી.
પ્રેક્ષાગારં સુવિહિતં ચક્રસ્તે તસ્ય શિલ્પિનઃ। રક્ષાં સર્વાયુધોપેતાં સ્ત્રીણાં ચૈવ નરર્ષભ
કારગિરોએ સુંદર રીતે દર્શનમંડપ બનાવ્યો અને તમામ શસ્ત્રોથી સજ્જ રક્ષા તથા સ્ત્રીઓ માટે પણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવી.
મઞ્ચાંશ્ચ કારયામાસુર્યત્ર જાનપદા જનાઃ। વિપુલાનુચ્છ્રયોપેતાઞ્શિબિકાશ્ચ મહાધનાઃ
જ્યાં પ્રજાજનો બેસી શકે તેવા મંચો અને ઊંચા, વૈભવી પલંગપાલખી પણ બનાવવામાં આવ્યા.
તસ્મિંસ્તતોઽહનિ પ્રાપ્તે રાજા સસચિવસ્તદા। `સાન્તઃપુરઃ સહામાત્યો વ્યાસસ્યાનુમતે તદા।' ભીષ્મં પ્રમુખતઃ કૃત્વા કૃપં ચાચાર્યસત્તમમ્
પછી નિર્ધારિત દિવસે, રાજા પોતાના મંત્રીઓ, પરિવારજનો અને વ્યાસજીની મંજૂરીથી, ભીષ્મને આગળ રાખી તથા શ્રેષ્ઠ આચાર્ય કૃપ સાથે ત્યાં પહોંચ્યા.
બાહ્લીકં સોમદત્તં ચ ભૂરિશ્રવસમેવ ચ। કુરૂનન્યાંશ્ચ સચિવાનાદાય નગરાદ્બહિઃ
બાહ્લિક, સોમદત્ત, ભૂરીશ્વરસ તથા અન્ય કુરુઓ અને મંત્રીઓને પણ શહેરમાંથી બોલાવી લાવ્યા.
રઙ્ગભૂમિં સમાસાદ્ય બ્રાહ્મણૈઃ સહિતો નૃપઃ
રાજા બ્રાહ્મણો સાથે રંગભૂમિએ પહોંચ્યા.
મુક્તાજાલપરિક્ષિપ્તં વૈદૂર્યમમિશોભિતમ્। શાતકુમ્ભમયં દિવ્યં પ્રેક્ષાગારમુપાગમત્
મોતીની જાળીઓથી શોભિત, વૈડૂર્યમણિથી ઝગમગતું અને સોનાથી બનેલું દિવ્ય દર્શનમંડપમાં રાજા પ્રવેશ્યા.
ગાન્ધારી ચ મહાભાગા કુન્તી ચ જયતાં વર। સ્ત્રિયશ્ચ રાજ્ઞઃ સર્વાસ્તાઃ સપ્રેષ્યાઃ સપરિચ્છદાઃ
મહાભાગ્યશાળી ગાંધારી, વિજયી કુંતી અને રાજાની બધી સ્ત્રીઓ, પોતાની દાસીઓ અને શૃંગાર સાથે હાજર રહી.
હર્ષાદારુરુહુર્મઞ્ચાન્મેરું દેવસ્ત્રિયો યથા। બ્રાહ્મણક્ષત્રિયાદ્યં ચ ચાતુર્વર્ણ્યં પુરાદ્દ્રુતમ્
હર્ષથી તેઓ મંચો પર ચઢ્યા, જાણે દેવીઓ મેરુ પર્વત પર જાય છે. બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને ચારેય વર્ણના લોકો પણ ઝડપથી શહેરમાંથી આવી પહોંચ્યા.
દર્શનેપ્સુઃ સમભ્યાગાત્કુમારાણાં કૃતાસ્ત્રતામ્। ક્ષણેનૈકસ્થતાં તત્ર દર્શનેપ્સુર્જગામ હ
યુવરાજાઓની શસ્ત્રકલા જોવા ઇચ્છુક લોકો એક પળમાં ત્યાં ભેગા થયા અને સૌને દર્શન કરવાની ઉત્સુકતા હતી.
પ્રવાદિતૈશ્ચ વાદિત્રૈર્જનકૌતૂહલેન ચ। મહાર્ણવ ઇવ ક્ષુબ્ધઃ સમાજઃ સોઽભવત્તદા
વાંજીતાંજના અવાજ અને લોકોના ઉત્સાહથી એ સભા જાણે ઉલચાયેલો મહાસાગર બની ગઈ.
તતઃ શુક્લામ્બરધરઃ શુક્લયજ્ઞોપવીતવાન્। શુક્લકેશઃ સિતશ્મશ્રુઃ શુક્લાલ્યાનુલેપનઃ
પછી ગુરુજી સફેદ વસ્ત્ર, સફેદ યજ્ઞોપવીત, સફેદ વાળ, સફેદ દાઢી અને સફેદ ચંદન લગાવીને આવ્યા.
રઙ્ગમધ્યં તદાચાર્યઃ સપુત્રઃ પ્રવિવેશ હ। નભો જલધરૈર્હીનં સાઙ્ગારક ઇવાંશુમાન્
એ આચાર્ય પોતાના પુત્ર સાથે રંગભૂમિના મધ્યમાં પ્રવેશ્યા, જાણે વાદળરહિત આકાશમાં સૂર્ય અને મંગળ એકસાથે આવે.
વ્યાસસ્યાનુમતે ચક્રે બલિં બલવતાં વરઃ। બ્રાહ્મણાંસ્તુ સુમન્ત્રજ્ઞાન્કારયામાસ મઙ્ગલમ્
વ્યાસજીની મંજૂરીથી શક્તિશાળી રાજાએ હવન કર્યો અને સુમંત્રજ્ઞ બ્રાહ્મણો દ્વારા શુભ વિધિ કરાવી.
સુવર્ણમણિરત્નાનિ વસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ। પ્રદદૌ દક્ષિણાં રાજા દ્રોણાય ચ કૃપાય ચ
રાજાએ સોનાં, મણિ-મોતી અને વિવિધ વસ્ત્રો દક્ષિણારૂપે દ્રોણ અને કૃપને આપ્યા.
સુખપુણ્યાહઘોષસ્ય પુણ્યસ્ય સમનન્તરમ્। વિવિશુર્વિવિધં ગૃહ્ય શસ્ત્રોપકરણં નરાઃ
શુભ અને આનંદદાયક ઘોષણા પછી, પુરુષો વિવિધ શસ્ત્રો અને સાધનો લઈને અંદર આવ્યા.
તતો બદ્ધાઙ્ગુલિત્રાણા બદ્ધકક્ષ્યા મહારથાઃ। બદ્ધથૂણાઃ સધનુષો વિવિશુર્ભરતર્ષભાઃ
પછી મહારથીઓએ આંગળીના રક્ષણ, કમરપટ્ટા, તૂણિર અને ધનુષ બાંધીને, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, રંગભૂમિમાં પ્રવેશ કર્યો.
રઙ્ગમધ્યે સ્થિતં દ્રોણમભિવાદ્ય નરર્ષભાઃ। ચક્રુઃ પૂજાં યથાન્યાયં દ્રોણસ્ય ચ કૃપસ્ય ચ
મંચના મધ્યમાં દ્રોણને વિનમ્રતાપૂર્વક વંદન કરીને, મહાન પુરુષોએ દ્રોણ અને કૃપાને યોગ્ય રીતે સન્માન આપ્યો.
આશીર્ભિશ્ચ પ્રયુક્તાભિઃ સર્વે સંહૃષ્ટમાનસાઃ। અભિવાદ્ય પુનઃ શસ્ત્રાન્બલિપુષ્પૈઃ સમર્ચિતાન્
આશીર્વાદ મળતાં જ, સૌના મન આનંદથી ભરાયા અને તેઓએ પુષ્પોથી શોભિત શસ્ત્રોને ફરીથી વંદન કર્યું.
રક્તચન્દનસંમિશ્રૈઃ સ્વયમર્ચન્તિ કૌરવાઃ। રક્તચન્દનદિગ્ધાશ્ચ રક્તમાલ્યાનુધારિણઃ
કૌરવો પોતે જ લાલ ચંદનથી શોભિત શસ્ત્રોની પૂજા કરતા હતા અને લાલ ચંદન લગાવી, લાલ ફૂલોની વણાવેલી માળાઓ પહેરીને સજ્જ હતા.
સર્વે રક્તપતાકાશ્ચ સર્વે રક્તાન્તલોચનાઃ। દ્રોણેન સમનુજ્ઞાતા ગૃહ્ય શસ્ત્રં પરન્તપાઃ
બધા પાસે લાલ ધ્વજાઓ હતા, સૌની આંખો લાલચટ્ટ હતી અને દ્રોણની આજ્ઞાથી, શત્રુઓને હરાવનારા યુવાનો શસ્ત્રો લઇ ઊભા રહ્યા.
ધનૂંષિ પૂર્વ સંગૃહ્ય તપ્તકાઞ્ચનભૂષિતાઃ। સજ્યાનિ વિવિધાકારાઃ શરૈઃ સન્ધાય કૌરવા
કૌરવો સૌ પ્રથમ ચળકતા સોનાથી સજ્જ ધનુષ્યો ઉઠાવી, વિવિધ રીતે તાણ્યા અને તાંતણે તીરો ચડાવ્યા.
જ્યાઘોષં તલઘોષં ચ કૃત્વા ભૂતાન્યમોહયન્
તેમણે ધનુષ્યની તારના ઘોંઘાટ અને તાળીનો અવાજ કરી, સર્વ પ્રાણીઓને ચકિત કરી દીધા.
અનુજ્યેષ્ઠં ચ તે તત્ર યુધિષ્ઠિરપુનરોગમાઃ। ચક્રુરસ્ત્રં મહાવીર્યાઃ કુમારાઃ પરમાદ્ભુતમ્
ત્યાં યુધિષ્ઠિરને આગળ રાખીને તે મહાન પરાક્રમી રાજકુમારો યુદ્ધમાં અખંડિત રહી, આશ્ચર્યજનક શસ્ત્રકૌશલ્ય બતાવતા હતા.
કેષાંચિત્તત્ર માલ્યેષુ શરા નિપતિતા નૃપ। કેષાંચિત્પુષ્પમુકુટે નિપતન્તિ સ્મ સાયકાઃ
રાજા, કેટલાકના માથા પરની માળા પર તીરો પડ્યા, તો કેટલાકના ફૂલોના મુગુટ પર તીરો પડતા હતા.
કેચિલ્લક્ષ્યાણિ વિવિધૈર્બાણૈરાહિતલક્ષણૈઃ। બિભિદુર્લાઘવોત્સૃષ્ટૈર્ગુરૂણિ ચ લઘૂનિ ચ
કેટલાંક યુવાનો વિવિધ નિશાન માટે નિશાનદાર તીરો છોડીને, મોટા અને નાના બંને લક્ષ્યોને કુશળતાપૂર્વક ભેદતા હતા.
કેચિચ્છરાક્ષેપભયાચ્છિરાંસ્યવનનામિરે। મનુજા ધૃષ્ટમપરે વીક્ષાઞ્ચક્રુઃ સુવિસ્મિતાઃ
કેટલાંક નિશાન ચૂકી જવાની ભયથી માથું ફેરવી લેતા, તો બીજા ધીર અને આશ્ચર્યચકિત મનુષ્યો ધ્યાનપૂર્વક જોતા હતા.