ન ચ તે માનુષેષ્વેતત્પ્રયોક્તવ્યં કથંચન। જગદ્વિનિર્દહેદેતદલ્પતેજસિ પાતિતમ્
પણ, આ અસ્ત્ર ક્યારેય મનુષ્યોમાં ઉપયોગ કરવો નહીં; જો તે કોઈ નબળા પર છોડાય તો આખું જગત ભસ્મ થઈ જશે.
અસામાન્યમિદં તાત લોકેષ્વસ્ત્રં નિગદ્યતે। તદ્ધારયેથાઃ પ્રયતઃ શૃણુ ચેદં વચો મમ
બેટા, આ અસ્ત્ર દુનિયામાં અસામાન્ય કહેવાય છે; તેને ખૂબ જ સંભાળી રાખજે અને મારા શબ્દો ધ્યાનથી સાંભળજે.
બાધેતામાનુષઃ શત્રુર્યદિ ત્વાં વીર કશ્ચન। તદ્વધાય પ્રયુઞ્જીથાસ્તદસ્ત્રમિદમાહવે
વીર, જો ક્યારેય કોઈ માનવી દુશ્મન તને બહુ પીડાવે, તો તેના વિનાશ માટે યુદ્ધમાં આ અસ્ત્રનો ઉપયોગ કરજે.
તથેતિ સંપ્રતિશ્રુત્ય બીભત્સુઃ સ કૃતાઞ્જલિઃ। જગ્રાહ પરમાસ્ત્રં તદાહ ચૈનં પુનર્ગુરુઃ। ભવિતા ત્વત્સમો નાન્યઃ પુમાઁલ્લોકે ધનુર્ધરઃ
'હું એમ જ કરીશ' એમ કહી અર્જુને હાથ જોડીને તે પરમ અસ્ત્ર ગ્રહણ કર્યું; અને ગુરુએ ફરી કહ્યું: 'દુનિયામાં તારા સમો કોઈ ધનુર્ધર નહીં હોય.'
કૃતાસ્ત્રાન્ધાર્તરાષ્ટ્રાંશ્ચ પાણ્ડુપુત્રાંશ્ચ ભારત। દૃષ્ટ્વા દ્રોણોઽબ્રવીદ્રાજન્ધૃતરાષ્ટ્રં જનેશ્વરમ્
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો અને પાંડુપુત્રો શસ્ત્રવિદ્યામાં પારંગત થયા છે એવું જોઈને દ્રોણાચાર્યએ રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને કહ્યું.
કૃપસ્ય સોમદત્તસ્ય વાહ્લીકસ્ય ચ ધીમતઃ। ગાઙ્ગેયસ્ય ચ સાન્નિધ્યે વ્યાસસ્ય વિદુરસ્ય ચ
કૃપ, સોમદત્ત, બુદ્ધિશાળી વાહ્લીક, ગાંગેય, વ્યાસ અને વિદુરની હાજરીમાં,
રાજન્સંપ્રાપ્તવિદ્યાસ્તે કુમારાઃ કુરુસત્તમ। તે દર્શયેયુઃ સ્વાં શિક્ષાં રાજન્નનુમતે તવ
'કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ, હવે રાજકુમારો શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ થયા છે; રાજા, તમારી મંજૂરીથી તેઓ પોતાની કળા બતાવે.'
તતોઽબ્રવીન્મહારાજઃ પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના
પછી મહારાજાએ આનંદથી ભરેલા મનથી કહ્યું.
યદાનુમન્યસે કાલં યસ્મિન્દેશે યથાયથા। તથાતથા વિધાનાય સ્વયમાજ્ઞાપયસ્વ મામ્
'તમે જે સમય, સ્થળ અને રીતે યોગ્ય માનો, એ પ્રમાણે વ્યવસ્થા કરવા માટે મને કહો.'
સ્પૃહયામ્યદ્ય નિર્વેદાન્પુરુષાણાં સચક્ષુષામ્। અસ્ત્રહેતોઃ પરાક્રાન્તાન્યે મે દ્રક્ષ્યન્તિ પુત્રકાન્
'આજે હું ઈચ્છું છું કે મારા પુત્રો, પોતાની આંખે જોઈને, શસ્ત્રકૌશલ્યમાં આગળ વધે અને પરાક્રમમાં બીજા સૌને પછાડે.'
ક્ષત્તર્યદ્ગુરુરાચાર્યો બ્રવીતિ કુરુ તત્તથા। ન હીદૃશં પ્રિયં મન્યે ભવિતા ધર્મવત્સલ
'ક્ષત્તા, ગુરુ જે કહે તે જ કરો; ધર્મપ્રિય, મને લાગે છે એથી વધુ આનંદની વાત બીજી કોઈ નથી.'
તતો રાજાનમામન્ત્ર્ય વિદુરાનુમતોપિ હિ। ભારદ્વાજો મહાપ્રાજ્ઞો માપયામાસ મેદિનીમ્
પછી રાજાને વિદાય લઈને અને વિદુરની મંજૂરીથી, મહાપંડિત ભારદ્વાજે મેદાન માપવાનું શરૂ કર્યું.
સમામવૃક્ષાં નિર્ગુલમામુદક્પ્રવણસંસ્થિતામ્। તસ્યાં ભૂમૌ બલિં ચક્રે તિથૌ નક્ષત્રપૂજિતે
સમાન અને સપાટ જમીન, જ્યાં કોઈ વૃક્ષ કે ઢોળાણ નહોતું અને પાણીની નજીક હતી, ત્યાં તેણે શુભ તિથિ અને નક્ષત્રના દિવસે યજ્ઞનો હવન કર્યો.
અવઘુષ્ટં પુરં ચાપિ તદર્થં ભરતર્ષભ। રઙ્ગભૂમૌ સુવિપુલં શાસ્ત્રદૃષ્ટં યથાવિધિ
એ માટે, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, આખા શહેરમાં જાહેરાત કરવામાં આવી અને શાસ્ત્રોક્ત વિધિ પ્રમાણે વિશાળ રંગભૂમિ તૈયાર કરવામાં આવી.
પ્રેક્ષાગારં સુવિહિતં ચક્રસ્તે તસ્ય શિલ્પિનઃ। રક્ષાં સર્વાયુધોપેતાં સ્ત્રીણાં ચૈવ નરર્ષભ
કારગિરોએ સુંદર રીતે દર્શનમંડપ બનાવ્યો અને તમામ શસ્ત્રોથી સજ્જ રક્ષા તથા સ્ત્રીઓ માટે પણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવી.
મઞ્ચાંશ્ચ કારયામાસુર્યત્ર જાનપદા જનાઃ। વિપુલાનુચ્છ્રયોપેતાઞ્શિબિકાશ્ચ મહાધનાઃ
જ્યાં પ્રજાજનો બેસી શકે તેવા મંચો અને ઊંચા, વૈભવી પલંગપાલખી પણ બનાવવામાં આવ્યા.
તસ્મિંસ્તતોઽહનિ પ્રાપ્તે રાજા સસચિવસ્તદા। `સાન્તઃપુરઃ સહામાત્યો વ્યાસસ્યાનુમતે તદા।' ભીષ્મં પ્રમુખતઃ કૃત્વા કૃપં ચાચાર્યસત્તમમ્
પછી નિર્ધારિત દિવસે, રાજા પોતાના મંત્રીઓ, પરિવારજનો અને વ્યાસજીની મંજૂરીથી, ભીષ્મને આગળ રાખી તથા શ્રેષ્ઠ આચાર્ય કૃપ સાથે ત્યાં પહોંચ્યા.
બાહ્લીકં સોમદત્તં ચ ભૂરિશ્રવસમેવ ચ। કુરૂનન્યાંશ્ચ સચિવાનાદાય નગરાદ્બહિઃ
બાહ્લિક, સોમદત્ત, ભૂરીશ્વરસ તથા અન્ય કુરુઓ અને મંત્રીઓને પણ શહેરમાંથી બોલાવી લાવ્યા.
રઙ્ગભૂમિં સમાસાદ્ય બ્રાહ્મણૈઃ સહિતો નૃપઃ
રાજા બ્રાહ્મણો સાથે રંગભૂમિએ પહોંચ્યા.
મુક્તાજાલપરિક્ષિપ્તં વૈદૂર્યમમિશોભિતમ્। શાતકુમ્ભમયં દિવ્યં પ્રેક્ષાગારમુપાગમત્
મોતીની જાળીઓથી શોભિત, વૈડૂર્યમણિથી ઝગમગતું અને સોનાથી બનેલું દિવ્ય દર્શનમંડપમાં રાજા પ્રવેશ્યા.
ગાન્ધારી ચ મહાભાગા કુન્તી ચ જયતાં વર। સ્ત્રિયશ્ચ રાજ્ઞઃ સર્વાસ્તાઃ સપ્રેષ્યાઃ સપરિચ્છદાઃ
મહાભાગ્યશાળી ગાંધારી, વિજયી કુંતી અને રાજાની બધી સ્ત્રીઓ, પોતાની દાસીઓ અને શૃંગાર સાથે હાજર રહી.
હર્ષાદારુરુહુર્મઞ્ચાન્મેરું દેવસ્ત્રિયો યથા। બ્રાહ્મણક્ષત્રિયાદ્યં ચ ચાતુર્વર્ણ્યં પુરાદ્દ્રુતમ્
હર્ષથી તેઓ મંચો પર ચઢ્યા, જાણે દેવીઓ મેરુ પર્વત પર જાય છે. બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને ચારેય વર્ણના લોકો પણ ઝડપથી શહેરમાંથી આવી પહોંચ્યા.
દર્શનેપ્સુઃ સમભ્યાગાત્કુમારાણાં કૃતાસ્ત્રતામ્। ક્ષણેનૈકસ્થતાં તત્ર દર્શનેપ્સુર્જગામ હ
યુવરાજાઓની શસ્ત્રકલા જોવા ઇચ્છુક લોકો એક પળમાં ત્યાં ભેગા થયા અને સૌને દર્શન કરવાની ઉત્સુકતા હતી.
પ્રવાદિતૈશ્ચ વાદિત્રૈર્જનકૌતૂહલેન ચ। મહાર્ણવ ઇવ ક્ષુબ્ધઃ સમાજઃ સોઽભવત્તદા
વાંજીતાંજના અવાજ અને લોકોના ઉત્સાહથી એ સભા જાણે ઉલચાયેલો મહાસાગર બની ગઈ.
તતઃ શુક્લામ્બરધરઃ શુક્લયજ્ઞોપવીતવાન્। શુક્લકેશઃ સિતશ્મશ્રુઃ શુક્લાલ્યાનુલેપનઃ
પછી ગુરુજી સફેદ વસ્ત્ર, સફેદ યજ્ઞોપવીત, સફેદ વાળ, સફેદ દાઢી અને સફેદ ચંદન લગાવીને આવ્યા.
રઙ્ગમધ્યં તદાચાર્યઃ સપુત્રઃ પ્રવિવેશ હ। નભો જલધરૈર્હીનં સાઙ્ગારક ઇવાંશુમાન્
એ આચાર્ય પોતાના પુત્ર સાથે રંગભૂમિના મધ્યમાં પ્રવેશ્યા, જાણે વાદળરહિત આકાશમાં સૂર્ય અને મંગળ એકસાથે આવે.
વ્યાસસ્યાનુમતે ચક્રે બલિં બલવતાં વરઃ। બ્રાહ્મણાંસ્તુ સુમન્ત્રજ્ઞાન્કારયામાસ મઙ્ગલમ્
વ્યાસજીની મંજૂરીથી શક્તિશાળી રાજાએ હવન કર્યો અને સુમંત્રજ્ઞ બ્રાહ્મણો દ્વારા શુભ વિધિ કરાવી.
સુવર્ણમણિરત્નાનિ વસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ। પ્રદદૌ દક્ષિણાં રાજા દ્રોણાય ચ કૃપાય ચ
રાજાએ સોનાં, મણિ-મોતી અને વિવિધ વસ્ત્રો દક્ષિણારૂપે દ્રોણ અને કૃપને આપ્યા.
સુખપુણ્યાહઘોષસ્ય પુણ્યસ્ય સમનન્તરમ્। વિવિશુર્વિવિધં ગૃહ્ય શસ્ત્રોપકરણં નરાઃ
શુભ અને આનંદદાયક ઘોષણા પછી, પુરુષો વિવિધ શસ્ત્રો અને સાધનો લઈને અંદર આવ્યા.
તતો બદ્ધાઙ્ગુલિત્રાણા બદ્ધકક્ષ્યા મહારથાઃ। બદ્ધથૂણાઃ સધનુષો વિવિશુર્ભરતર્ષભાઃ
પછી મહારથીઓએ આંગળીના રક્ષણ, કમરપટ્ટા, તૂણિર અને ધનુષ બાંધીને, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, રંગભૂમિમાં પ્રવેશ કર્યો.