કૃપસ્તિષ્ઠતિ ચાચાર્યઃ શસ્ત્રજ્ઞઃ પ્રાજ્ઞસંમતઃ। મયિ તિષ્ઠતિ ચેદ્વિપ્રો વૈમનસ્યં ગમિષ્યતિ
કૃપાચાર્ય અહીં શિક્ષક તરીકે છે, શસ્ત્રવિદ્યા જાણે છે અને વિદ્વાનોમાં માન્ય છે; પણ જો બ્રાહ્મણ મારા પાસે રહેશે તો તેને મનમાં દુઃખ થશે.
યુષ્માન્કિંચિચ્ચ યાચિત્વા ધનં સંગૃહ્ય હર્ષિતઃ। સ્વમાશ્રમપદં રાજન્ગમિષ્યામિ યથાગતમ્
હું તમારી પાસે થોડીક વિનંતી કરીને અને ધન મેળવી આનંદથી, રાજા, મારા આશ્રમમાં પાછો જઈશ, જેમ આવ્યો હતો તેમ.
એવમુક્તે તુ વિપ્રેન્દ્રં ભીષ્મઃ પ્રહરતાં વરઃ। અબ્રવીદ્દ્રોણમાચાર્યમુખ્યં શસ્ત્રવિદાં વરમ્
જ્યારે એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે આવું કહ્યું, ત્યારે ભીષ્મ, યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ, દ્રોણાચાર્યને, શસ્ત્રવિદ્યા જાણનારા ગુરુને, કહ્યું.
કૃપસ્તિષ્ઠતુ પૂજ્યશ્ચ ભર્તવ્યશ્ચ મયા સદા। ત્વં ગુરુર્ભવ પૌત્રાણામાચાર્યસ્ત્વં મતો મમ। પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ પુત્રાંસ્ત્વમસ્ત્રજ્ઞાન્કુરુ વૈ સદા
કૃપાચાર્ય અહીં રહે અને હું હંમેશા તેમનું સન્માન અને સેવા કરું; તું મારા પૌત્રોનો ગુરુ બનીશ, એમ હું માનું છું. આ પૌત્રોને, જે શસ્ત્રવિદ્યા જાણે છે, તું સ્વીકાર અને હંમેશા તેમને શિક્ષણ આપ.
તતઃ સંપૂજિતો દ્રોણો ભીષ્મેણ દ્વિપદાં વરઃ। વિશશ્રામ મહાતેજાઃ પૂજિતઃ કુરુવેશ્મનિ
પછી દ્રોણાચાર્ય, ભીષ્મ દ્વારા સન્માનિત થયા પછી, કુરુઓના મહેલમાં આરામ કરવા ગયા, જ્યાં તેમનું ખૂબ આદરથી સ્વાગત થયું.
વિશ્રાન્તેઽથ ગુરૌ તસ્મિન્પૌત્રાનાદાય કૌરવાન્। શિષ્યત્વેન દદૌ ભીષ્મો વસૂનિ વિવિધાનિ ચ
પછી જ્યારે ગુરુએ આરામ કર્યો, ત્યારે ભીષ્મે કૌરવોના પૌત્રોને લાવ્યા અને તેમને શિષ્ય તરીકે આપ્યા, સાથે色色 પ્રકારનું ધન પણ આપ્યું.
ગૃહં ચ સુપરિચ્છન્નં ધનધાન્યસમાકુલમ્। ભારદ્વાજાય સુપ્રીતઃ પ્રત્યપાદયત પ્રભુઃ
પ્રભુએ આનંદથી ભરપૂર ધન અને અનાજથી ભરેલું સુંદર ઘર ભારદ્વાજને આપ્યું.
સ તાઞ્શિષ્યાન્મહેષ્વાસઃ પ્રતિજગ્રાહ કૌરવાન્। પાણ્ડવાન્ધાર્તરાષ્ટ્રાંશ્ચ દ્રોણો મુદિતમાનસઃ
મહાન ધનુર્ધર દ્રોણાચાર્યે આનંદથી કૌરવો, પાંડવો અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને શિષ્ય તરીકે સ્વીકાર્યા.
પ્રતિગૃહ્ય ચ તાન્સર્વાન્દ્રોણો વચનમબ્રવીત્। રહસ્યેકઃ પ્રતીતાત્મા કૃતોપસદનાંસ્તથા
બધાને સ્વીકારીને, દ્રોણે એકાંતમાં, વિશ્વાસપૂર્વક, તેઓ પાસે આવ્યા પછી, એમ કહ્યું.
કાર્યં મે કાઙ્ક્ષિતં કિંચિદ્ધૃદિ સંપરિવર્તતે। કૃતાસ્ત્રૈસ્તત્પ્રદેયં મે તદેતદ્વદતાનઘાઃ
મારે એક ઇચ્છા છે, જે મારા મનમાં ફરી રહી છે; તમે શસ્ત્રવિદ્યા શીખી લીધી છે, હવે એ બદલ મને આપવું જોઈએ—હે નિર્દોષો, કહો તો.
તચ્છ્રુત્વા કૌરવેયાસ્તે તૂષ્ણીમાસન્વિશાંપતે। અર્જુનસ્તુ તતઃ સર્વં પ્રતિજજ્ઞે પરન્તપ
આ સાંભળીને કૌરવો ચૂપ રહી ગયા; પણ અર્જુને બધું આપવાનો વચન આપ્યું.
તતોઽર્જુનં તદા મૂર્ધ્નિ સમાઘ્રાય પુનઃ પુનઃ। પ્રીતિપૂર્વં પરિષ્વજ્ય પ્રરુરોદ મુદા તદા
પછી દ્રોણે અર્જુનને વારંવાર માથા પર ચુંબન કર્યું, પ્રેમથી આલિંગન આપ્યું અને આનંદથી રડ્યા.
અશ્વત્થામાનમાહૂય દ્રોણો વચનમબ્રવીત્। સખાયં વિદ્ધિ તે પાર્થં મયા દત્તઃ પ્રગૃહ્યતામ્
દ્રોણે અશ્વત્થામાને બોલાવીને કહ્યું: 'હે અશ્વત્થામા, આ પાર્થને તારો મિત્ર જાણજે; મેં તને આપ્યો છે, તેને સ્વીકાર.'
સાધુસાધ્વિતિ તં પાર્થઃ પરિષ્વજ્યેદમબ્રવીત્। અદ્યપ્રભૃતિ વિપ્રેન્દ્ર પરવાનસ્મિ ધર્મતઃ
પાર્થે તેને આલિંગન આપીને કહ્યું: 'શાબાશ, શાબાશ!' અને પછી કહ્યું: 'આજેથી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, હું ધર્મથી તારો અધિકારી છું.'
શિષ્યોઽહં ત્વત્પ્રસાદેન જીવામિ દ્વિજસત્તમ। ઇત્યુક્ત્વા તુ તદા પાર્થઃ પાદૌ જગ્રાહ પાણ્ડવઃ
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, હું તમારો શિષ્ય છું અને આપની કૃપાથી જ જીવું છું. એવું કહીને પાર્થે τότε ગુરુના પગ પકડી લીધા.
તતો દ્રોણઃ પાણ્ડુપુત્રાનસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ। ગ્રાહયામાસ દિવ્યાનિ માનુષાણિ ચ વીર્યવાન્
પછી વીર્યવાન દ્રોણે પાંડુપુત્રોને અનેક પ્રકારના દૈવી અને માનવીય શસ્ત્રો શીખવવા લાગ્યા.
રાજપુત્રાસ્તથા ચાન્યે સમેત્ય ભરતર્ષભ। અભિજગ્મુસ્તતો દ્રોણમસ્ત્રાર્થે દ્વિજસત્તમમ્
ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, બીજા રાજકુમારો પણ ભેગા થયા અને શસ્ત્રવિદ્યાની અભ્યાસ માટે દ્રોણ પાસે આવ્યા.
વૃષ્ણયશ્ચાન્ધકાશ્ચૈવ નાનાદેશ્યાશ્ચ પાર્થિવાઃ। સૂતપુત્રશ્ચ રાધેયો ગુરું દ્રોણમિયાત્તદા
વૃષ્ણિ, અંધક અને વિવિધ પ્રદેશોના રાજાઓ તથા રાધેય, સૌએ એ સમયે દ્રોણને ગુરુ તરીકે સ્વીકાર્યા.
સ્પર્ધમાનસ્તુ પાર્થેન સૂતપુત્રોઽત્યમર્ષણઃ। દુર્યોધનં સમાશ્રિત્ય સોઽવમન્યત પાણ્ડવાન્
પાર્થ સાથે સ્પર્ધા કરતા, સુતપુત્રે ક્રોધથી ભરાઈ દુર્યોધનનો આશરો લીધો અને પાંડવોને અવગણ્યા.
અભ્યયાત્સ તતો દ્રોણં ધનુર્વેદચિકીર્ષયા। શિક્ષાભુજવલોદ્યોગૈસ્તેષુ સર્વેષુ પાણ્ડવઃ
પછી ધનુર્વિદ્યાની ઇચ્છાથી એ દ્રોણ પાસે ગયો; એ બધા શિષ્યોમાં પાંડવ મહેનત અને કુશળતામાં શ્રેષ્ઠ રહ્યો.
અસ્ત્રવિદ્યાનુરાગાચ્ચ વિશિષ્ટોઽભવદર્જુનઃ। તુલ્યેષ્વસ્ત્રપ્રયોગેષુ લાઘવે સૌષ્ટવેષુ ચ
અસ્ત્રવિદ્યામાં પ્રેમ હોવાને કારણે અર્જુન સમાન શસ્ત્રપ્રયોગ, ઝડપ અને કુશળતામાં સર્વોપરી થયો.
સર્વેષામેવ શિષ્યાણાં બભૂવાભ્યધિકોઽર્જુનઃ। ઐન્દ્રિમપ્રતિમં દ્રોણ ઉપદેશેષ્વમન્યત
બધા શિષ્યોમાં અર્જુન સૌથી આગળ રહ્યો; દ્રોણે શિખણમાં તેને ઇન્દ્ર સમાન માન્યો.
એવં સર્વકુમારાણામિષ્વસ્ત્રં પ્રત્યપાદયત્। કમણ્ડલું ચ સર્વેષાં પ્રાયચ્છચ્ચિરકારણાત્
આ રીતે દ્રોણે બધા રાજકુમારોને ધનુર્વિદ્યા શીખવી; અને લાંબા સમય પછી સૌને કમંડલુ આપ્યા.
પુત્રાય ચ દદૌ કુમ્ભમવિલમ્બનકારણાત્। યાવત્તે નોપગચ્છ્તિ તાવદસ્મૈ પરાં ક્રિયામ્
પોતાના પુત્રને વિલંબ વિના કુંભ આપ્યો; જ્યાં સુધી એ પાસે ન આવ્યો, ત્યાં સુધી એ માટે શ્રેષ્ઠ વિધિ કરી નહોતી.
દ્રોણ આચષ્ટ પુત્રાય કર્મ તજ્જિષ્ણુરૌહત। તતઃ સ વારુણાસ્ત્રેણ પૂરયિત્વા કમણ્ડલુમ્
દ્રોણે પુત્રને એ કાર્ય કહ્યું; પછી વિજયી પુત્રે વારુણાસ્ત્ર વડે કમંડલુ પાણીથી ભર્યું.
સમમાચાર્યપુત્રેણ ગુરુમભ્યેતિ ફાલ્ગુનઃ। આચાર્યપુત્રાત્તસ્માત્તુ વિશેષોપચયેઽપૃથક્
ફાલ્ગુન ગુરુપુત્ર સાથે ગુરુ પાસે ગયો; ગુરુપુત્ર પાસેથી તેને વિશેષ શિક્ષા મળી, અલગથી નહીં.
ન વ્યહીયત મેધાવી પાર્થોઽપ્યસ્ત્રવિદાં વરઃ। અર્જુનઃ પરમં યત્નમાતિષ્ઠદ્ગુરુપૂજને
મેધાવી પાર્થ, અસ્ત્રવિદ્યા ધરાવનારા શ્રેષ્ઠ, ક્યારેય પાછળ રહ્યો નહીં; અર્જુને ગુરુની સેવા માટે સર્વોચ્ચ પ્રયત્ન કર્યો.
અસ્ત્રે ચ પરમં યોગં પ્રિયો દ્રોણસ્ય ચાભવત્। તં દૃષ્ટ્વા નિત્યમુદ્યુક્તમિષ્વસ્ત્રં પ્રતિ ફાલ્ગુનમ્
અસ્ત્રવિદ્યામાં શ્રેષ્ઠતા મેળવી, દ્રોણના પ્રિય બન્યા; ફાલ્ગુનને હંમેશા ધનુર્વિદ્યામાં પ્રયત્નશીલ જોઈને,
આહૂય વચનં દ્રોણો રહઃ સૂદમભાષત। અન્ધકારેઽર્જુનાયાન્નં ન દેયં તે કદાચન। ન ચાખ્યેયમિદં ચાપિ મદ્વાક્યં વિજયેત્વયા
દ્રોણે રથચાલકને એકાંતમાં બોલાવી કહ્યું: 'અર્જુનને ક્યારેય અંધકારમાં ભોજન આપવું નહીં; અને આ વાત disclosed ન કરવી, કેમ કે તું મારું કહેવું માનવું જ જોઈએ.'
તતઃ કદાચિદ્ભુઞ્જાને પ્રવવૌ વાયુરર્જુને। તેન તત્ર પ્રદીપઃ સ દીપ્યમાનો વિલોપિતઃ
એક વખત અર્જુન ભોજન લેતા હતા ત્યારે પવન ફૂંકાયો; તે દીવો બળતો હતો પણ પવનથી બુઝાઈ ગયો.