કનિષ્ઠજાતં સ મુનિર્ભ્રાતા ભ્રાતરમન્તિકે। અગ્નિવેશ્યસ્તથા દ્રોણં તદા ભરતસત્તમ।' ભારદ્વાજં તદાગ્નેયં મહાસ્ત્રં પ્રત્યપાદયત્
મુનિ અગ્નિવેશ્યે પોતાના નાના ભાઈ દ્રોણને, ભાઈની હાજરીમાં, તે મહાન અગ્નિ શસ્ત્ર આપ્યું.
ભરદ્વાજસખા ચાસીત્પૃષતો નામ પાર્થિવઃ। તસ્યાપિ દ્રુપદો નામ તથા સમભવત્સુતઃ
ભરદ્વાજનો મિત્ર પૃષત નામનો રાજા હતો; અને તેનું પુત્રનું નામ દ્રુપદ હતું.
સ નિત્યમાશ્રમં ગત્વા દ્રોણેન સહ પાર્થિવઃ। ચિક્રીડાધ્યયનં ચૈવ ચકાર ક્ષત્રિયર્ષભઃ
એ રાજકુમાર દ્રુપદ હંમેશાં આશ્રમમાં જઈ દ્રોણ સાથે રમતો અને ભણતો હતો.
તતો વ્યતીતે પૃષતે સ રાજા દ્રુપદોઽભવત્। પઞ્ચાલેષુ મહાબાહુરુત્તરેષુ નરેશ્વરઃ
પૃષતના અવસાન પછી, તેનો પુત્ર દ્રુપદ ઉત્તર પંચાલ દેશનો મહાબાહુ રાજા બન્યો.
ભરદ્વાજોઽપિ ભગવાનારુરોહ દિવં તદા। તત્રૈવ ચ વસન્દ્રોણસ્તપસ્તેપે મહાતપાઃ
એ સમયે પૂજ્ય ભરદ્વાજ સ્વર્ગે ગયા અને દ્રોણ ત્યાં રહીને મોટી તપશ્ચર્યા કરવા લાગ્યા.
વેદવેદાઙ્ગવિદ્વાન્સ તપસા દગ્ધકિલ્બિષઃ। તતઃ પિતૃનિયુક્તાત્મા પુત્રલોભાન્મહાયશાઃ
જેને વેદ અને તેના અંગોનું જ્ઞાન હતું, તપથી પાપ દગ્ધ થઈ ગયા, અને પિતૃઓની આજ્ઞાથી તથા પુત્રની ઇચ્છાથી પ્રસિદ્ધ થયા.
શારદ્વતીં તતો ભાર્યાં કૃપીં દ્રોણોઽન્વવિન્દત। અગ્નિહોત્રે ચ ધર્મે ચ દમે ચ સતત રતામ્
પછી દ્રોણે શારદ્વતીની પુત્રી કૃપીને પત્ની તરીકે સ્વીકારી, જે હંમેશાં અગ્નિહોત્ર, ધર્મ અને સંયમમાં તત્પર હતી.
અલભદ્ગૌતમી પુત્રમશ્વત્થામાનમેવ ચ। સ જાતમાત્રો વ્યનદદ્યથૈવોચ્ચૈઃશ્રવા હયઃ
દ્રોણને ગૌતમીએ પુત્ર આપ્યો, જેનું નામ અશ્વત્થામા હતું; એ જન્મતાની સાથે જ ઉચ્છૈઃશ્રવા ઘોડા જેવો જોરથી હણકાર કર્યો.
તચ્છ્રુત્વાન્તર્હિતં ભૂતમન્તરિક્ષસ્થમબ્રવીત્। અશ્વસ્યેવાસ્ય યત્સ્થામ નદતઃ પ્રદિશો ગતમ્
એ અવાજ સાંભળી, આકાશમાં રહેલું એક અજ્ઞાત પ્રાણી બોલ્યું: 'ઘોડા જેવો એનો અવાજ સર્વ દિશામાં સંભળાયો છે.'
અશ્વત્થામૈવ બાલોઽયં તસ્માન્નામ્ના ભવિષ્યતિ। સુતેન તેન સુપ્રીતો ભારદ્વાજસ્તતોઽભવત્
'આથી આ બાળકનું નામ અશ્વત્થામા રહેશે.' પુત્ર મળતાં ભરદ્વાજ ખૂબ જ પ્રસન્ન થયા.
તત્રૈવ ચ વસન્ધીમાન્ધનુર્વેદપરોઽભવત્। સ શુશ્રાવ મહાત્માનં જામદગ્ન્યં પરંતપમ્
ત્યાં રહીને દ્રોણ ધનુર્વેદમાં નિષ્ણાત બન્યા અને મહાત્મા, શત્રુવિનાશક જામદગ્ન્ય વિશે સાંભળ્યું.
સર્વજ્ઞાનવિદં વિપ્રં સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરમ્। બ્રાહ્મણેભ્યસ્તદા રાજન્દિત્સન્તં વસુ સર્વશઃ
એ મહાન જ્ઞાન અને સર્વ શસ્ત્રોમાં પ્રવીણ, બ્રાહ્મણોને સર્વ ધન દાન આપતા ઋષિ વિશે દ્રોણે સાંભળ્યું.
સ રામસ્ય ધનુર્વેદં દિવ્યાન્યસ્ત્રાણિ ચૈવ હ। શ્રઉત્વા તેષુ મનશ્ચક્રે નીતિશાસ્ત્રે તથૈવ ચ
રામની ધનુર્વેદ અને દિવ્ય શસ્ત્રોમાં નિપુણતા તથા નીતિશાસ્ત્રમાં કુશળતા વિશે સાંભળી, દ્રોણે એ બધું મેળવવાનો મનમાં સંકલ્પ કર્યો.
તતઃ સ વ્રતિભિઃ શિષ્યૈસ્તપોયુક્તૈર્મહાતપાઃ। વૃતઃ પ્રાયાન્મહાવાહુર્મહેન્દ્રં પર્વતોત્તમમ્
પછી દ્રોણે પોતાના તપસ્વી અને પ્રતિબદ્ધ શિષ્યો સાથે મહેન્દ્ર પર્વત તરફ પ્રયાણ કર્યું.
તતો મહેન્દ્રમાસાદ્ય ભારદ્વાજો મહાતપાઃ। ક્ષત્રઘ્નં તમમિત્રઘ્નમપશ્યદ્ભૃગુનન્દનમ્
મહેન્દ્ર પર્વતે પહોંચી, મહાતપસ્વી ભરદ્વાજે ક્ષત્રિય વિનાશક અને દુશ્મન સંહારક ભૃગુનંદન રામને જોયા.
તતો દ્રોણો વૃતઃ શિષ્યૈરુપગમ્ય ભૃગૂદ્વહમ્। આચખ્યાવાત્મનો નામ જન્મ ચાઙ્ગિરસઃ કુલે
પછી દ્રોણે પોતાના શિષ્યો સાથે ભૃગુકુલના મહાન રામ પાસે જઈ પોતાનું નામ અને અંગિરસ વંશમાં જન્મ જણાવ્યો.
નિવેદ્ય શિરસા ભૂમૌ પાદૌ ચૈવાભ્યવાદયત્। તતસ્તં સર્વમુત્સૃજ્ય વનં જિગમિષું તદા
પછી તેણે માથું જમીન પર નમાવી, પગે વંદન કર્યું અને એ બધું છોડીને વનમાં જવાની ઇચ્છા કરી.
જામદગ્ન્યં મહાત્માનં ભારદ્વાજોઽબ્રવીદિદમ્। ભરદ્વાજાત્સમુત્પન્નં તથા ત્વં મામયોનિજમ્
મહાન આત્માવાળા ભારદ્વાજે જામદગ્ન્યને કહ્યું: 'તમે ભારદ્વાજના વંશજ છો અને હું પણ એ જ વંશમાંથી છું.'
આગતં વિત્તકામં માં વિદ્ધિ દ્રોણં દ્વિજોત્તમ। તમબ્રવીન્મહાત્મા સ સર્વક્ષત્રિયમર્દનઃ
'હું દ્રોણ છું, ધન મેળવવા આવ્યો છું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.' એમ તેણે કહ્યું ત્યારે સર્વ ક્ષત્રિયોને જીતનાર મહાન આત્માએ તેને ઉત્તર આપ્યો.
સ્વાગતં તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ યદિચ્છસિ વદસ્વ મે। એવમુક્તસ્તુ રામેણ ભારદ્વાજોઽબ્રવીદ્વચઃ
'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તમારું સ્વાગત છે! તમે શું ઇચ્છો છો, મને કહો.' આમ રામે કહ્યું ત્યારે ભારદ્વાજે જવાબ આપ્યો.
રામં પ્રહરતાં શ્રેષ્ઠં દિત્સન્તં વિવિધં વસુ। અહં ધનમનન્તં હિ પ્રાર્થયે વિપુલવ્રત
'હે રામ, યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ અને અનેક પ્રકારનું ધન આપનાર, હું દૃઢ વ્રત ધરાવતો, તારા પાસેથી અખૂટ ધન માગું છું.'
હિરણ્યં મમ યચ્ચાન્યદ્વસુ કિંચિદિહ સ્થિતમ્। બ્રાહ્મણેભ્યો મયા દત્તં સર્વમેતત્તપોધન
'હે તપસ્વી, મારા પાસે જે સોનું કે બીજું ધન હતું, એ બધું મેં બ્રાહ્મણોને આપી દીધું છે.'
તથૈવેયં ધરા દેવી સાગરાન્તા સપત્તના। કશ્યપાય મયા દત્તા કૃત્સ્ના નગરમાલિની
'આ ધરતી પણ, જે દરિયાથી ઘેરાયેલી અને શહેરોથી ભરેલી છે, એ પણ મેં કશ્યપને પૂરી આપી દીધી છે.'
શરીરમાત્રમેવાદ્ય મમેદમવશેષિતમ્। અસ્ત્રાણિ ચ મહાર્હાણિ શસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ
'હવે તો મારા પાસે માત્ર આ શરીર, કિંમતી શસ્ત્રો અને વિવિધ હથિયારો જ બાકી છે.'
અસ્ત્રાણિ વા શરીરં વા બ્રહ્મઞ્શસ્ત્રાણિ વા પુનઃ। વૃણીષ્વ કિં પ્રયચ્છામિ તુભ્યં દ્રોણ વદાશુ તત્
'હે બ્રાહ્મણ, તમે મારા શસ્ત્રો, શરીર કે ફરીથી હથિયારો માંગો છો? શું આપું, દ્રોણ, જલદી કહો.'
અસ્ત્રાણિ મે સમગ્રાણિ સસંહારાણિ ભાર્ગવ। સ પ્રયોગરહસ્યાનિ દાતુમર્હસ્યશેષતઃ
'હે ભાર્ગવ, તમે જાણતા બધા શસ્ત્રો, એમના ઉપસંહાર અને ગુપ્ત ઉપયોગ પણ મને પૂરા આપો.'
એતદ્વસુ વસૂનાં હિ સર્વેષાં વિપ્રસત્તમ।' તથેત્યુક્ત્વા તતસ્તસ્મૈ પ્રાદાદસ્ત્રાણિ ભાર્ગવઃ। સરહસ્યવ્રતં ચૈવ ધનુર્વેદમશેષતઃ
'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, આ બધું ધનમાંથી સર્વોત્તમ છે.' એમ કહી ભાર્ગવે તેને શસ્ત્રો, ગુપ્ત વ્રતો અને ધનુર્વેદ સંપૂર્ણ રીતે આપી દીધા.
પ્રતિગૃહ્ય તુ તત્સર્વં કૃતાસ્ત્રે દ્વિજસત્તમઃ। પ્રિયં સખાયં સુપ્રીતો જગામ દ્રુપદં પ્રતિ
આ બધું મેળવી, શસ્ત્રવિદ્યા પ્રાપ્ત કરીને, પ્રસન્ન થયેલા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે પોતાના પ્રિય મિત્ર દ્રુપદ પાસે જવાનું નક્કી કર્યું.
તતો દ્રુપદમાસાદ્ય ભારદ્વાજઃ પ્રતાપવાન્। અબ્રવીત્પાર્થિવં રાજન્સખાયં વિદ્ધિ મામિહ
પછી ભારદ્વાજે દ્રુપદ પાસે જઈને રાજાને કહ્યું: 'હું અહીં તારો મિત્ર છું, એમ જાણ.'
ઇત્યેવમુક્તઃ સખ્યા સ પ્રીતિર્પૂર્વં જનેશ્વરઃ। ભારદ્વાજેન પાઞ્ચાલ્યો નામૃષ્યત વચોઽસ્ય તત્
મિત્ર તરીકે આમ કહેતાં, પૂર્વી સ્નેહ હોવા છતાં, પાંચાલ રાજાએ ભારદ્વાજના એ શબ્દો સહન કર્યા નહીં.