કથં સમભવદ્દ્રોણઃ કથં ચાસ્ત્રાણ્યવાપ્તવાન્। કથં ચાગાત્કુરૂન્બ્રહ્મન્કસ્ય પુત્રઃ સ વીર્યવાન્
દ્રોણ કેવી રીતે જન્મ્યા? તેમણે શસ્ત્રવિદ્યા કેવી રીતે મેળવી? તેઓ કુરુઓ પાસે કેવી રીતે આવ્યા અને એ પરાક્રમી કોના પુત્ર હતા, હે બ્રાહ્મણ, કહો.
કથં ચાસ્ય સુતો જાતઃ સોશ્વત્થામાઽસ્ત્રવિત્તમઃ। એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ પ્રકીર્તય
અને તેમનો પુત્ર અશ્વત્થામા, જે શસ્ત્રવિદ્યા જાણવામાં શ્રેષ્ઠ હતો, તે કેવી રીતે જન્મ્યો? હું આ બધું વિગતે સાંભળવા ઇચ્છું છું—કૃપા કરીને કહો.
ગઙ્ગાદ્વારં પ્રતિ મહાન્બભૂવ ભગવાનૃષિઃ। ભરદ્વાજ ઇતિ ખ્યાતઃ સતતં સંશિતવ્રતઃ
ગંગાના કિનારે ભરદ્વાજ નામે એક મહાન ઋષિ રહેતા, જે હંમેશા વ્રતમાં સ્થિર હતા.
સોઽભિષેક્તું ગતો ગઙ્ગાં પૂર્વમેવાગતાં સતીમ્। મહર્ષિભિર્ભરદ્વાજો હવિર્ધાને ચરન્પુરા
એક વખત, ભરદ્વાજ મહર્ષિ યજ્ઞશાળામાં ફરતા ફરતા ગંગામાં સ્નાન કરવા ગયા, ત્યાં પહેલેથી જ મહર્ષિઓ સાથે ગંગા આવી હતી.
દદર્શાપ્સરસં સાક્ષાદ્ધૃતાચીમાપ્લુતામૃષિઃ। રૂપયૌવનસંપન્નાં મદદૃપ્તાં મદાલસામ્
ત્યાં ઋષિએ ઘૃતાચી નામની અપ્સરાને પાણીમાં તરતી જોઈ, જે રૂપ અને યુવાનીથી ભરપૂર, મદમસ્ત અને આલસુ હતી.
તસ્યા વાયુર્નદીતીર વસનં પર્યવર્તત। વ્યપકૃષ્ટામ્બરાં દૃષ્ટ્વા તામૃષિશ્ચકમે તતઃ
નદીકાંઠે પવનથી તેના વસ્ત્ર ખસી ગયા; તેને અર્ધનગ્ન જોઈને ઋષિને તેની ઇચ્છા જાગી.
તત્ર સંસક્તમનસો ભરદ્વાજસ્ય ધીમતઃ। હૃષ્ટસ્ય રેતશ્ચસ્કન્દ તદૃષિર્દ્રોણ આદધે
ત્યારે બુદ્ધિશાળી ભરદ્વાજના મનમાં કામના ઉદ્ભવી અને આનંદથી તેમનું વીર્ય નીકળી ગયું; એ ઋષિએ તે વીર્ય એક પાત્રમાં રાખ્યું.
તતઃ સમભવદ્દ્રોણઃ કલશે તસ્ય ધીમતઃ। અધ્યગીષ્ટ સ વેદાંશ્ચ વેદાઙ્ગાનિ ચ સર્વશઃ
પછી એ પાત્રમાંથી બુદ્ધિશાળી ભરદ્વાજના દ્રોણ જન્મ્યા. તેમણે વેદ અને બધા વેદાંગ સંપૂર્ણ રીતે શીખ્યા.
અગ્નેરસ્ત્રમુપાદાય યદૃષિર્વેદ કાશ્યપઃ। અધ્યગચ્છદ્ભરદ્વાજસ્તદસ્ત્રં દેવકાર્યતઃ
કશ્યપ ઋષિએ અગ્નિનું શસ્ત્ર મેળવ્યું અને દેવોના કાર્ય માટે તે શસ્ત્ર ભરદ્વાજને શીખવાડ્યું.
અગ્નિવેશ્યં મહાભાગં ભરદ્વાજઃ પ્રતાપવાન્। પ્રત્યપાદયદાગ્નેયમસ્ત્રમસ્ત્રવિદાં વરઃ
પાવન અને શક્તિશાળી ભરદ્વાજે શસ્ત્રવિદ્યા જાણનારા અગ્નિવેશ્યને અગ્નિનું શસ્ત્ર આપ્યું.
કનિષ્ઠજાતં સ મુનિર્ભ્રાતા ભ્રાતરમન્તિકે। અગ્નિવેશ્યસ્તથા દ્રોણં તદા ભરતસત્તમ।' ભારદ્વાજં તદાગ્નેયં મહાસ્ત્રં પ્રત્યપાદયત્
મુનિ અગ્નિવેશ્યે પોતાના નાના ભાઈ દ્રોણને, ભાઈની હાજરીમાં, તે મહાન અગ્નિ શસ્ત્ર આપ્યું.
ભરદ્વાજસખા ચાસીત્પૃષતો નામ પાર્થિવઃ। તસ્યાપિ દ્રુપદો નામ તથા સમભવત્સુતઃ
ભરદ્વાજનો મિત્ર પૃષત નામનો રાજા હતો; અને તેનું પુત્રનું નામ દ્રુપદ હતું.
સ નિત્યમાશ્રમં ગત્વા દ્રોણેન સહ પાર્થિવઃ। ચિક્રીડાધ્યયનં ચૈવ ચકાર ક્ષત્રિયર્ષભઃ
એ રાજકુમાર દ્રુપદ હંમેશાં આશ્રમમાં જઈ દ્રોણ સાથે રમતો અને ભણતો હતો.
તતો વ્યતીતે પૃષતે સ રાજા દ્રુપદોઽભવત્। પઞ્ચાલેષુ મહાબાહુરુત્તરેષુ નરેશ્વરઃ
પૃષતના અવસાન પછી, તેનો પુત્ર દ્રુપદ ઉત્તર પંચાલ દેશનો મહાબાહુ રાજા બન્યો.
ભરદ્વાજોઽપિ ભગવાનારુરોહ દિવં તદા। તત્રૈવ ચ વસન્દ્રોણસ્તપસ્તેપે મહાતપાઃ
એ સમયે પૂજ્ય ભરદ્વાજ સ્વર્ગે ગયા અને દ્રોણ ત્યાં રહીને મોટી તપશ્ચર્યા કરવા લાગ્યા.
વેદવેદાઙ્ગવિદ્વાન્સ તપસા દગ્ધકિલ્બિષઃ। તતઃ પિતૃનિયુક્તાત્મા પુત્રલોભાન્મહાયશાઃ
જેને વેદ અને તેના અંગોનું જ્ઞાન હતું, તપથી પાપ દગ્ધ થઈ ગયા, અને પિતૃઓની આજ્ઞાથી તથા પુત્રની ઇચ્છાથી પ્રસિદ્ધ થયા.
શારદ્વતીં તતો ભાર્યાં કૃપીં દ્રોણોઽન્વવિન્દત। અગ્નિહોત્રે ચ ધર્મે ચ દમે ચ સતત રતામ્
પછી દ્રોણે શારદ્વતીની પુત્રી કૃપીને પત્ની તરીકે સ્વીકારી, જે હંમેશાં અગ્નિહોત્ર, ધર્મ અને સંયમમાં તત્પર હતી.
અલભદ્ગૌતમી પુત્રમશ્વત્થામાનમેવ ચ। સ જાતમાત્રો વ્યનદદ્યથૈવોચ્ચૈઃશ્રવા હયઃ
દ્રોણને ગૌતમીએ પુત્ર આપ્યો, જેનું નામ અશ્વત્થામા હતું; એ જન્મતાની સાથે જ ઉચ્છૈઃશ્રવા ઘોડા જેવો જોરથી હણકાર કર્યો.
તચ્છ્રુત્વાન્તર્હિતં ભૂતમન્તરિક્ષસ્થમબ્રવીત્। અશ્વસ્યેવાસ્ય યત્સ્થામ નદતઃ પ્રદિશો ગતમ્
એ અવાજ સાંભળી, આકાશમાં રહેલું એક અજ્ઞાત પ્રાણી બોલ્યું: 'ઘોડા જેવો એનો અવાજ સર્વ દિશામાં સંભળાયો છે.'
અશ્વત્થામૈવ બાલોઽયં તસ્માન્નામ્ના ભવિષ્યતિ। સુતેન તેન સુપ્રીતો ભારદ્વાજસ્તતોઽભવત્
'આથી આ બાળકનું નામ અશ્વત્થામા રહેશે.' પુત્ર મળતાં ભરદ્વાજ ખૂબ જ પ્રસન્ન થયા.
તત્રૈવ ચ વસન્ધીમાન્ધનુર્વેદપરોઽભવત્। સ શુશ્રાવ મહાત્માનં જામદગ્ન્યં પરંતપમ્
ત્યાં રહીને દ્રોણ ધનુર્વેદમાં નિષ્ણાત બન્યા અને મહાત્મા, શત્રુવિનાશક જામદગ્ન્ય વિશે સાંભળ્યું.
સર્વજ્ઞાનવિદં વિપ્રં સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરમ્। બ્રાહ્મણેભ્યસ્તદા રાજન્દિત્સન્તં વસુ સર્વશઃ
એ મહાન જ્ઞાન અને સર્વ શસ્ત્રોમાં પ્રવીણ, બ્રાહ્મણોને સર્વ ધન દાન આપતા ઋષિ વિશે દ્રોણે સાંભળ્યું.
સ રામસ્ય ધનુર્વેદં દિવ્યાન્યસ્ત્રાણિ ચૈવ હ। શ્રઉત્વા તેષુ મનશ્ચક્રે નીતિશાસ્ત્રે તથૈવ ચ
રામની ધનુર્વેદ અને દિવ્ય શસ્ત્રોમાં નિપુણતા તથા નીતિશાસ્ત્રમાં કુશળતા વિશે સાંભળી, દ્રોણે એ બધું મેળવવાનો મનમાં સંકલ્પ કર્યો.
તતઃ સ વ્રતિભિઃ શિષ્યૈસ્તપોયુક્તૈર્મહાતપાઃ। વૃતઃ પ્રાયાન્મહાવાહુર્મહેન્દ્રં પર્વતોત્તમમ્
પછી દ્રોણે પોતાના તપસ્વી અને પ્રતિબદ્ધ શિષ્યો સાથે મહેન્દ્ર પર્વત તરફ પ્રયાણ કર્યું.
તતો મહેન્દ્રમાસાદ્ય ભારદ્વાજો મહાતપાઃ। ક્ષત્રઘ્નં તમમિત્રઘ્નમપશ્યદ્ભૃગુનન્દનમ્
મહેન્દ્ર પર્વતે પહોંચી, મહાતપસ્વી ભરદ્વાજે ક્ષત્રિય વિનાશક અને દુશ્મન સંહારક ભૃગુનંદન રામને જોયા.
તતો દ્રોણો વૃતઃ શિષ્યૈરુપગમ્ય ભૃગૂદ્વહમ્। આચખ્યાવાત્મનો નામ જન્મ ચાઙ્ગિરસઃ કુલે
પછી દ્રોણે પોતાના શિષ્યો સાથે ભૃગુકુલના મહાન રામ પાસે જઈ પોતાનું નામ અને અંગિરસ વંશમાં જન્મ જણાવ્યો.
નિવેદ્ય શિરસા ભૂમૌ પાદૌ ચૈવાભ્યવાદયત્। તતસ્તં સર્વમુત્સૃજ્ય વનં જિગમિષું તદા
પછી તેણે માથું જમીન પર નમાવી, પગે વંદન કર્યું અને એ બધું છોડીને વનમાં જવાની ઇચ્છા કરી.
જામદગ્ન્યં મહાત્માનં ભારદ્વાજોઽબ્રવીદિદમ્। ભરદ્વાજાત્સમુત્પન્નં તથા ત્વં મામયોનિજમ્
મહાન આત્માવાળા ભારદ્વાજે જામદગ્ન્યને કહ્યું: 'તમે ભારદ્વાજના વંશજ છો અને હું પણ એ જ વંશમાંથી છું.'
આગતં વિત્તકામં માં વિદ્ધિ દ્રોણં દ્વિજોત્તમ। તમબ્રવીન્મહાત્મા સ સર્વક્ષત્રિયમર્દનઃ
'હું દ્રોણ છું, ધન મેળવવા આવ્યો છું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.' એમ તેણે કહ્યું ત્યારે સર્વ ક્ષત્રિયોને જીતનાર મહાન આત્માએ તેને ઉત્તર આપ્યો.
સ્વાગતં તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ યદિચ્છસિ વદસ્વ મે। એવમુક્તસ્તુ રામેણ ભારદ્વાજોઽબ્રવીદ્વચઃ
'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તમારું સ્વાગત છે! તમે શું ઇચ્છો છો, મને કહો.' આમ રામે કહ્યું ત્યારે ભારદ્વાજે જવાબ આપ્યો.