નિશિલેનાસ્ય તત્સર્વં ગુહ્યમાખ્યાતવાન્પિતા। સોઽચિરેણૈવ કાલેન પરમાચાર્યતાં ગતઃ
પિતાએ તલવારના અભ્યાસથી તેને બધાં ગુપ્ત વિદ્યો જણાવી દીધી. થોડા જ સમયમાં તે શ્રેષ્ઠ ગુરુ બની ગયો.
કૃપમાહૂય ગાઙ્ગેયસ્તવ શિષ્યા ઇતિ બ્રુવન્। પૌત્રાન્પરિસમાધાય કૃપમારાધયત્તદા
ગંગાપુત્રે કૃપાને બોલાવીને કહ્યું, 'આ બધા હવે તારા શિષ્ય છે.' પછી તેણે પોતાના પૌત્રોને કૃપાને સોંપી, તેનું સન્માન કર્યું.
તતોઽધિજગ્મુઃ સર્વે તે ધનુર્વેદં મહારથાઃ। ધૃતરાષ્ટ્રાત્મજાશ્ચૈવ પાણ્ડવાઃ સહ યાદવૈઃ
પછી ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો, પાંડવો અને યાદવો સહિત બધા મહાન રથીઓએ ધનુરવિદ્યા શીખી.
વૃષ્ણયશ્ચ નૃપાશ્ચાન્યે નાનાદેશસમાગતાઃ। `કૃપમાચાર્યમાસાદ્ય પરમાસ્ત્રજ્ઞતાં ગતઃ
વૃષ્ણિઓ અને અન્ય રાજાઓ, જે વિવિધ પ્રદેશોમાંથી આવ્યા હતા, તેમણે કૃપાચાર્ય પાસે જઈને શસ્ત્રવિદ્યામાં ઉત્તમ જ્ઞાન મેળવ્યું.
ઇષ્વસ્ત્રજ્ઞાન્પર્યપૃચ્છદાચાર્યાન્વીર્યસંમતાન્। નાલ્પધીર્નામહાભાગસ્તથા નાનસ્ત્રકોવિદઃ
તેણે પરાક્રમી અને વિદ્વાન ગુરુઓને શસ્ત્રવિદ્યાની વાતો પૂછી. ન તો કોઈ મૂર્ખ, ન તો દુર્ભાગ્યશાળી, કે શસ્ત્રોમાં અજાણ વ્યક્તિ ત્યાં હતી.
નાદેવસત્વો વિનયેત્કુરૂનસ્ત્રે મહાવલાન્। ઇતિ સંચિન્ત્ય ગાઙ્ગેયસ્તદા ભરતસત્તમઃ
કોઈ દેવતાસમાન શક્તિ વિના શક્તિશાળી કુરુઓને શસ્ત્રવિદ્યામાં શીખવી શકે નહીં—એવું ગંગાપુત્રે તે સમયે વિચાર્યું.
દ્રોણાય વેદવિદુષે ભારદ્વાજાય ધમતે। પાણ્ડવાન્કૌરવાંશ્ચૈવ દદૌ શિષ્યાન્નરર્ષભ
ભરદ્વાજપુત્ર વિદ્વાન દ્રોણને, એ મહાન પુરુષે પાંડવો અને કૌરવો શિષ્ય તરીકે સોંપ્યા.
શાસ્ત્રતઃ પૂજિતશ્ચૈવ સમ્યક્તેન મહાત્મના। સ ભીષ્મેણ મહાભાગસ્તુષ્ટોઽસ્ત્રવિદુષાં વરઃ
તે મહાત્માએ શાસ્ત્રોક્ત રીતે ભીષ્મનું સન્માન કર્યું. ભીષ્મ, જે શસ્ત્રવિદ્યા જાણનારા શ્રેષ્ઠ અને ભાગ્યશાળી હતા, તેઓ પ્રસન્ન થયા.
પ્રતિજગ્રાહ તાન્સર્વાઞ્શિષ્યત્વેન મહાયશાઃ। શિક્ષયામાસ ચ દ્રોણો ધનુર્વેદમશેષતઃ
પ્રસિદ્ધ દ્રોણે બધાને શિષ્ય તરીકે સ્વીકારી લીધા અને તેમને ધનુરવિદ્યા સંપૂર્ણ રીતે શીખવવા લાગ્યા.
તેઽચિરેણૈવ કાલેન સર્વશસ્ત્રવિશારદાઃ। બભૂવુઃ કૌરવા રાજન્પાણ્ડવાશ્ચામિતૌજસઃ
હે રાજા, થોડા જ સમયમાં કૌરવો અને પરાક્રમી પાંડવો બધા શસ્ત્રોમાં નિપુણ બની ગયા.
કથં સમભવદ્દ્રોણઃ કથં ચાસ્ત્રાણ્યવાપ્તવાન્। કથં ચાગાત્કુરૂન્બ્રહ્મન્કસ્ય પુત્રઃ સ વીર્યવાન્
દ્રોણ કેવી રીતે જન્મ્યા? તેમણે શસ્ત્રવિદ્યા કેવી રીતે મેળવી? તેઓ કુરુઓ પાસે કેવી રીતે આવ્યા અને એ પરાક્રમી કોના પુત્ર હતા, હે બ્રાહ્મણ, કહો.
કથં ચાસ્ય સુતો જાતઃ સોશ્વત્થામાઽસ્ત્રવિત્તમઃ। એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ પ્રકીર્તય
અને તેમનો પુત્ર અશ્વત્થામા, જે શસ્ત્રવિદ્યા જાણવામાં શ્રેષ્ઠ હતો, તે કેવી રીતે જન્મ્યો? હું આ બધું વિગતે સાંભળવા ઇચ્છું છું—કૃપા કરીને કહો.
ગઙ્ગાદ્વારં પ્રતિ મહાન્બભૂવ ભગવાનૃષિઃ। ભરદ્વાજ ઇતિ ખ્યાતઃ સતતં સંશિતવ્રતઃ
ગંગાના કિનારે ભરદ્વાજ નામે એક મહાન ઋષિ રહેતા, જે હંમેશા વ્રતમાં સ્થિર હતા.
સોઽભિષેક્તું ગતો ગઙ્ગાં પૂર્વમેવાગતાં સતીમ્। મહર્ષિભિર્ભરદ્વાજો હવિર્ધાને ચરન્પુરા
એક વખત, ભરદ્વાજ મહર્ષિ યજ્ઞશાળામાં ફરતા ફરતા ગંગામાં સ્નાન કરવા ગયા, ત્યાં પહેલેથી જ મહર્ષિઓ સાથે ગંગા આવી હતી.
દદર્શાપ્સરસં સાક્ષાદ્ધૃતાચીમાપ્લુતામૃષિઃ। રૂપયૌવનસંપન્નાં મદદૃપ્તાં મદાલસામ્
ત્યાં ઋષિએ ઘૃતાચી નામની અપ્સરાને પાણીમાં તરતી જોઈ, જે રૂપ અને યુવાનીથી ભરપૂર, મદમસ્ત અને આલસુ હતી.
તસ્યા વાયુર્નદીતીર વસનં પર્યવર્તત। વ્યપકૃષ્ટામ્બરાં દૃષ્ટ્વા તામૃષિશ્ચકમે તતઃ
નદીકાંઠે પવનથી તેના વસ્ત્ર ખસી ગયા; તેને અર્ધનગ્ન જોઈને ઋષિને તેની ઇચ્છા જાગી.
તત્ર સંસક્તમનસો ભરદ્વાજસ્ય ધીમતઃ। હૃષ્ટસ્ય રેતશ્ચસ્કન્દ તદૃષિર્દ્રોણ આદધે
ત્યારે બુદ્ધિશાળી ભરદ્વાજના મનમાં કામના ઉદ્ભવી અને આનંદથી તેમનું વીર્ય નીકળી ગયું; એ ઋષિએ તે વીર્ય એક પાત્રમાં રાખ્યું.
તતઃ સમભવદ્દ્રોણઃ કલશે તસ્ય ધીમતઃ। અધ્યગીષ્ટ સ વેદાંશ્ચ વેદાઙ્ગાનિ ચ સર્વશઃ
પછી એ પાત્રમાંથી બુદ્ધિશાળી ભરદ્વાજના દ્રોણ જન્મ્યા. તેમણે વેદ અને બધા વેદાંગ સંપૂર્ણ રીતે શીખ્યા.
અગ્નેરસ્ત્રમુપાદાય યદૃષિર્વેદ કાશ્યપઃ। અધ્યગચ્છદ્ભરદ્વાજસ્તદસ્ત્રં દેવકાર્યતઃ
કશ્યપ ઋષિએ અગ્નિનું શસ્ત્ર મેળવ્યું અને દેવોના કાર્ય માટે તે શસ્ત્ર ભરદ્વાજને શીખવાડ્યું.
અગ્નિવેશ્યં મહાભાગં ભરદ્વાજઃ પ્રતાપવાન્। પ્રત્યપાદયદાગ્નેયમસ્ત્રમસ્ત્રવિદાં વરઃ
પાવન અને શક્તિશાળી ભરદ્વાજે શસ્ત્રવિદ્યા જાણનારા અગ્નિવેશ્યને અગ્નિનું શસ્ત્ર આપ્યું.
કનિષ્ઠજાતં સ મુનિર્ભ્રાતા ભ્રાતરમન્તિકે। અગ્નિવેશ્યસ્તથા દ્રોણં તદા ભરતસત્તમ।' ભારદ્વાજં તદાગ્નેયં મહાસ્ત્રં પ્રત્યપાદયત્
મુનિ અગ્નિવેશ્યે પોતાના નાના ભાઈ દ્રોણને, ભાઈની હાજરીમાં, તે મહાન અગ્નિ શસ્ત્ર આપ્યું.
ભરદ્વાજસખા ચાસીત્પૃષતો નામ પાર્થિવઃ। તસ્યાપિ દ્રુપદો નામ તથા સમભવત્સુતઃ
ભરદ્વાજનો મિત્ર પૃષત નામનો રાજા હતો; અને તેનું પુત્રનું નામ દ્રુપદ હતું.
સ નિત્યમાશ્રમં ગત્વા દ્રોણેન સહ પાર્થિવઃ। ચિક્રીડાધ્યયનં ચૈવ ચકાર ક્ષત્રિયર્ષભઃ
એ રાજકુમાર દ્રુપદ હંમેશાં આશ્રમમાં જઈ દ્રોણ સાથે રમતો અને ભણતો હતો.
તતો વ્યતીતે પૃષતે સ રાજા દ્રુપદોઽભવત્। પઞ્ચાલેષુ મહાબાહુરુત્તરેષુ નરેશ્વરઃ
પૃષતના અવસાન પછી, તેનો પુત્ર દ્રુપદ ઉત્તર પંચાલ દેશનો મહાબાહુ રાજા બન્યો.
ભરદ્વાજોઽપિ ભગવાનારુરોહ દિવં તદા। તત્રૈવ ચ વસન્દ્રોણસ્તપસ્તેપે મહાતપાઃ
એ સમયે પૂજ્ય ભરદ્વાજ સ્વર્ગે ગયા અને દ્રોણ ત્યાં રહીને મોટી તપશ્ચર્યા કરવા લાગ્યા.
વેદવેદાઙ્ગવિદ્વાન્સ તપસા દગ્ધકિલ્બિષઃ। તતઃ પિતૃનિયુક્તાત્મા પુત્રલોભાન્મહાયશાઃ
જેને વેદ અને તેના અંગોનું જ્ઞાન હતું, તપથી પાપ દગ્ધ થઈ ગયા, અને પિતૃઓની આજ્ઞાથી તથા પુત્રની ઇચ્છાથી પ્રસિદ્ધ થયા.
શારદ્વતીં તતો ભાર્યાં કૃપીં દ્રોણોઽન્વવિન્દત। અગ્નિહોત્રે ચ ધર્મે ચ દમે ચ સતત રતામ્
પછી દ્રોણે શારદ્વતીની પુત્રી કૃપીને પત્ની તરીકે સ્વીકારી, જે હંમેશાં અગ્નિહોત્ર, ધર્મ અને સંયમમાં તત્પર હતી.
અલભદ્ગૌતમી પુત્રમશ્વત્થામાનમેવ ચ। સ જાતમાત્રો વ્યનદદ્યથૈવોચ્ચૈઃશ્રવા હયઃ
દ્રોણને ગૌતમીએ પુત્ર આપ્યો, જેનું નામ અશ્વત્થામા હતું; એ જન્મતાની સાથે જ ઉચ્છૈઃશ્રવા ઘોડા જેવો જોરથી હણકાર કર્યો.
તચ્છ્રુત્વાન્તર્હિતં ભૂતમન્તરિક્ષસ્થમબ્રવીત્। અશ્વસ્યેવાસ્ય યત્સ્થામ નદતઃ પ્રદિશો ગતમ્
એ અવાજ સાંભળી, આકાશમાં રહેલું એક અજ્ઞાત પ્રાણી બોલ્યું: 'ઘોડા જેવો એનો અવાજ સર્વ દિશામાં સંભળાયો છે.'
અશ્વત્થામૈવ બાલોઽયં તસ્માન્નામ્ના ભવિષ્યતિ। સુતેન તેન સુપ્રીતો ભારદ્વાજસ્તતોઽભવત્
'આથી આ બાળકનું નામ અશ્વત્થામા રહેશે.' પુત્ર મળતાં ભરદ્વાજ ખૂબ જ પ્રસન્ન થયા.