સોઽભ્યુપેત્ય તદા પાર્થો માતરં ભ્રાતૃવત્સલઃ। અભિવાદ્યાબ્રવીત્કુન્તીમમ્બ ભીમ ઇહાગતઃ
પછી ભાઈઓને પ્રેમ કરનાર અર્જુને પોતાની માતા પાસે જઈ, વંદન કરી કહ્યું: 'કુંતી મા, ભીમ અહીં આવ્યો છે.'
ક્વ ગતો ભવિતા માતર્નેહ પશ્યામિ તં શુભે। ઉદ્યાનાનિ વનં ચૈવ વિચિતાનિ સમન્તતઃ
માતા, ભીમ ક્યાં ગયો? હું એને અહીં ક્યાંયે નથી જોતો, શુભે. બગીચા અને જંગલમાં બધે શોધી લીધું.
તદર્થં ન ચ તં વીરં દૃષ્ટવન્તો વૃકોદરમ્। મન્યમાનાસ્તતઃ સર્વે યાતો નઃ પૂર્વમેવ સઃ
એ કારણે, અમે બધા એ વીર વૃકોદરને ક્યાંયે જોયો નથી; એમ માનીને બધા વિચારે છે કે એ આપણાથી પહેલો જ ગયો હશે.
આગતાઃ સ્મ મહાભાગે વ્યાકુલેનાન્તરાત્મના। ઇહાગમ્ય ક્વ નુ ગતસ્ત્વયા વા પ્રેષિતઃ ક્વ નુ
હે મહાભાગ્યવાળી, અમે બધા ચિંતિત હૃદયથી અહીં આવ્યા છીએ. અહીં આવીને પણ સમજાતું નથી કે એ ક્યાં ગયો, કે તમે એને ક્યાંક મોકલ્યો છે?
કથયસ્વ મહાબાહું ભીમસેનં યશસ્વિનિ। નહિ મે શુધ્યતે ભાવસ્તં વીરં પ્રતિ શોભને
હે યશસ્વિ, મહાબાહુ ભીમસેન વિશે અમને કહો. એ વીર વિશે મારું મન શાંત થતું નથી, હે સુંદર.
યતઃ પ્રસુપ્તં મન્યેઽહં ભીમ્ નેતિ હતસ્તુ સઃ। ઇત્યુક્તા ચ તતઃ કુન્તી ધર્મરાજેન ધીમતા
મને લાગે છે કે એ સુતો હતો, એટલે ભીમ અહીં નથી; કદાચ એ મારવામાં આવ્યો હશે.' એમ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે કુંતીને કહ્યું.
હાહેતિ કૃત્વા સંભ્રાન્તા પ્રત્યુવાચ યુધિષ્ઠિરમ્। ન પુત્ર ભીમં પશ્યામિ ન મામભ્યેત્યસાવિતિ
દુઃખથી રડતી કુંતી યુધિષ્ઠિરને ગભરાઈને બોલી: 'બેટા, મને ભીમ ક્યાંય દેખાતો નથી, એ તો મારી પાસે આવ્યો જ નથી.'
શીઘ્રમન્વેષણે યત્નં કુરુ તસ્યાનુજૈઃ સહ। દ્રુતં ગત્વા પુરોદ્યાનં વિચિન્વન્તિસ્મ પાણ્ડવાઃ
'તારા નાના ભાઈઓ સાથે ભીમને શોધવા તું ઝડપથી પ્રયત્ન કર,' એમ કહી પાંડવો તરત રાજાના બાગમાં દોડી ગયા અને શોધવા લાગ્યા.
ભીમભીમેતિ તે વાચા પાણ્ડવાઃ સમુદૈરયન્। વિચિન્વન્તોઽથ તે સર્વે ન સ્મ પશ્યન્તિ ભ્રાતરમ્
'ભીમ! ભીમ!' એમ બોલી પાંડવો બધે શોધતા ફર્યા, પણ તેમ છતાં ભાઈ ક્યાંય દેખાયો નહીં.
આગતાઃ સ્વગૃહં ભૂય ઇદમૂચુઃ પૃથાં તદા। ન દૃશ્યતે મહાબાહુરમ્બ ભીમો વને ચિતઃ
પછી ઘરે પાછા આવીને એમણે કુંતીને કહ્યું: 'માતા, બળવાન ભીમ બાગમાં ક્યાંય દેખાતો નથી.'
વિચિતાનિ ચ સર્વાણિ હ્યુદ્યાનાનિ નદીસ્તથા
બધા બાગો અને નદીઓ પણ અમે સારી રીતે શોધી કાઢ્યા છે.
ઉવાચ બલવાન્ક્ષત્તર્ભીમસેનો ન દૃશ્યતે
ત્યારે શક્તિશાળી વિદુરે કહ્યું: 'ભીમસેન ક્યાંય દેખાતો નથી.'
ઉદ્યાનાન્નિર્ગતાઃ સર્વે ભ્રાતરો ભ્રાતૃભિઃ સહ। તત્રૈકસ્તુ મહાબાહુર્ભીમો નાભ્યેતિ મામિહ
બધા ભાઈઓ સાથે બાગમાંથી બહાર આવી ગયા છે; પણ માતા, અહીં ભીમ એકલો જ મારી પાસે પાછો આવ્યો નથી.
ન ચ પ્રીણયતે ચક્ષુઃ સદા દુર્યોધનસ્ય સઃ। ક્રૂરોઽસૌ દુર્મતિઃ ક્ષુદ્રો રાજ્યલુબ્ધોઽનપત્રપઃ
દુર્યોધનના મનને ભીમ ક્યારેય ગમતો નથી; એ તો ક્રૂર, દુષ્ટ, નાનામનનો, રાજ માટે લાલચુ અને નિર્લજ્જ છે.
નિહન્યાદપિ તં વીરં જાતમન્યુઃ સુયોધનઃ। તેન મે વ્યાકુલં ચિત્તં હૃદયં દહ્યતીવ ચ
જો દુર્યોધન ગુસ્સે થાય તો એ વીર ભીમને પણ મારી નાખે; એ વાતથી મારું મન ગભરાય છે અને હૃદય તો જાણે બળી રહ્યું છે.
મૈવં વદસ્વ કલ્યાણિ શેષસંરક્ષણં કુરુ। પ્રત્યાદિષ્ટો હિ દુષ્ટાત્મા શેષેઽપિ પ્રહરેત્તવ
'આવી રીતે બોલશો નહીં, સુભાગ્યવતી; બાકીના દીકરાઓની સંભાળ રાખો. કારણ કે એ દુષ્ટ હૃદયવાળો, ચેતવણી આપ્યા પછી પણ, બાકીના બાળકોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.'
દીર્ઘાયુષસ્તવ સુતા યથોવાચ મહામુનિઃ। આગમિષ્યતિ તે પુત્રઃ પ્રીતિં ચોત્પાદયિષ્યતિ
'મહાન ઋષિએ કહ્યું છે તેમ, તમારા દીકરાઓ લાંબું આયુષ્ય પામશે; તમારો દીકરો પાછો આવશે અને તમને આનંદ આપશે.'
એવમુક્ત્વા યયૌ વિદ્વાન્વિદુરઃ સ્વં નિવેશનમ્। કુન્તી ચિન્તાપરા ભૂત્વા સહાસીના સુતૈર્ગૃહે
આવી રીતે કહીને વિદ્વાન વિદુર પોતાના ઘરે ગયા; કુંતી ચિંતામાં પડી પોતાના દીકરાઓ સાથે ઘરે બેઠી રહી.
તતોઽષ્ટમે તુ દિવસે પ્રત્યબુધ્યત પાણ્ડવઃ। તસ્મિંસ્તદા રસે જીર્ણે સોઽપ્રમેયબલો બલી
પછી આઠમા દિવસે પાંડવ જાગ્યો; એના અંદર અપરંપાર બળ હતું, કારણ કે એએ પીધેલું દ્રાવક હવે પચી ગયું હતું.
તં દૃષ્ટ્વા પ્રતિબુધ્યન્તં પાણ્ડવં તે ભુજઙ્ગમાઃ। સાન્ત્વયામાસુરવ્યગ્રા વચનં ચેદમબ્રુવન્
પાંડવને જાગતો જોઈ સર્પો ગભરાઈ ગયા, પણ એને શાંત પાડીને એમણે કહ્યું:
યત્તે પીતો મહાબાહો રસોઽયં વીર્યસંભૃતઃ। તસ્માન્નાગાયુતબલો રણેઽધૃષ્યો ભવિષ્યસિ
'મહાબળવાન, તું જે દ્રાવક પીતું છે એ શક્તિથી ભરપૂર છે; હવે તું દસ હજાર નાગ જેટલું બળવાન અને યુદ્ધમાં અપરાજેય બનશે.'
ગચ્છાદ્ય ત્વં ચ સ્વગૃહં સ્નાતો દિવ્યૈરિમૈર્જલૈઃ। ભ્રાતરસ્તેઽનુતપ્યન્તિ ત્વાં વિના કુરુપુઙ્ગવ
'હવે તું આ દિવ્ય જળથી સ્નાન કરીને આજે ઘરે જા; તારા ભાઈઓ, હે કુરુશ્રેષ્ઠ, તારા વિના દુઃખી છે.'
તતઃ સ્નાતો મહાબાહુઃ શુચિશુક્લામ્બરસ્રજઃ। તતો નાગસ્ય ભવને કૃતકૌતુકમઙ્ગલઃ
પછી મહાબળવાન ભીમે સ્નાન કર્યું, શુદ્ધ અને સફેદ વસ્ત્રો તથા ફૂલો પહેરી, નાગના મહેલમાં શુભ કાર્ય કર્યું.
ઓષધીભિર્વિષઘ્નીભિઃ સુરભીભિર્વિશેષતઃ। ભુક્તવાન્પરમાન્નં ચ નાગૈર્દત્તં મહાબલઃ
પછી એ મહાબળવાને નાગોએ આપેલું, સુગંધિત અને વિષનાશક ઔષધિઓથી શુદ્ધ થયેલું શ્રેષ્ઠ ભોજન કર્યું.
પૂજિતો ભુજગૈર્વીર આશીર્ભિશ્ચાભિનન્દિતઃ। દિવ્યાભરણસંછન્નો નાગાનામન્ત્ર્ય પાણ્ડવાઃ
સર્પો દ્વારા સન્માનિત અને આશીર્વાદથી અભિનંદિત થયેલા, તે વીર દેવત્વભર્યા આભૂષણોથી શોભાયમાન બન્યો અને નાગોને વિદાય આપી, હે પાંડવ, ત્યાંથી નીકળી પડ્યો.
ઉદતિષ્ઠત્પ્રહૃષ્ટાત્મા નાગલોકાદરિન્દમઃ। ઉત્ક્ષિપ્ય ચ તદા નાગૈર્જલાજ્જલરુહેક્ષણઃ
મન આનંદથી ભરાઈ ગયેલો, દુશ્મનોને દમન કરનાર પાંડવ નાગલોકમાંથી ઊભો થયો; પછી નાગોએ તેને પાણીમાંથી ઉપર ઉઠાવ્યો, અને તેના નેત્ર કમળની પાંખડીઓ જેવી તેજસ્વી લાગતા હતા.
તસ્મિન્નેવ વનોદ્દેશે સ્થાપિતઃ કુરુનન્દનઃ। તે ચાન્તર્દધિરે નાગાઃ પાણ્ડવસ્યૈવ પશ્યતઃ
એ જ જંગલના ભાગમાં કુરુકુળના દીકરાને રાખવામાં આવ્યો; અને પાંડવો જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે નાગો અદૃશ્ય થઈ ગયા.
તત ઉત્થાય કૌન્તેયો ભીમસેનો મહાબલઃ। આજગામ મહાબાહુર્માતુરન્તિકમઞ્જસા
પછી કુંતીપુત્ર ભીમસેને, જે મહાબળવાન હતો, ઊભો થઈને તરત જ પોતાની માતા પાસે પહોંચ્યો, તેની બાંયે બળથી ભરેલી હતી.
તતોઽભિવાદ્ય જનનીં જ્યેષ્ઠં ભ્રાતરમેવ ચ। કનીયસઃ સમાઘ્રાય શિરસ્સ્વરિવિમર્દનઃ
પછી તેણે પોતાની માતા અને મોટા ભાઈને વંદન કર્યા અને નાના ભાઈઓને પ્રેમથી ગળે લગાવી, તેમના માથા પર હાથ ફેરવ્યો.
તૈશ્ચાપિ સંપરિષ્વક્તઃ સહ માત્રા નરર્ષભૈઃ। અન્યોન્યગતસૌહાર્દાદ્દિષ્ટ્યા દિષ્ટ્યેતિ ચાબ્રુવન્
પછી એ મહાન પાંડવો અને તેમની માતાએ પણ ભીમને પ્રેમથી ગળે લગાવ્યો અને પરસ્પર સ્નેહથી આનંદિત થઈને વારંવાર કહ્યું, 'ધન્ય છે, ધન્ય છે!'