અબ્રવીત્તં ચ નાગેન્દ્રઃ કિમસ્ય ક્રિયતાં પ્રિયમ્। ધનૌઘો રત્નનિચયો વસુ ચાસ્ય પ્રદીયતામ્
પછી સાપોના રાજાએ કહ્યું: 'એના માટે શું શુભ કાર્ય કરવું? એને ધન, રત્નો અને અન્ય ખજાનો આપો.'
એવમુક્તસ્તદા નાગો વાસુકિં પ્રત્યભાષત। યદિ નાગેન્દ્ર તુષ્ટોઽસિ કિમસ્ય ધનસંચયૈઃ
આ રીતે કહેતાં, તે સાપે વાસુકિને જવાબ આપ્યો: 'જો તમે ખુશ છો, તો એને ધન-દોલતથી શું કામ?'
રસં પિબેત્કુમારોઽયં ત્વયિ પ્રીતે મહાબલઃ। બલં નાગસહસ્રસ્ય યસ્મિન્કુણ્ડે પ્રતિષ્ઠિતમ્
તમે પ્રસન્ન છો એટલે આ બળવાન છોકરો એ અમૃત પીવે. એ પાત્રમાં હજારો સાપનું બળ છે.
યાવત્પિબતિ બાલોઽયં તાવદસ્મૈ પ્રદીયતામ્। એવમસ્ત્વિતિ તં નાગં વાસુકિઃ પ્રત્યભાષત
જ્યાં સુધી આ છોકરો પીવે છે, ત્યાં સુધી એને આપો. 'એવું જ થાઓ' એમ વાસુકિએ પણ સંમતિ આપી.
તતો ભીમસ્તદા નાગૈઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનઃ શુચિઃ। પ્રાઙ્મુખશ્ચોપવિષ્ટશ્ચ રસં પિબતિ પાણ્ડવઃ
પછી ભીમને સાપોએ શુભ આશીર્વાદ આપ્યા અને શુદ્ધ કર્યા. પાંડુપુત્ર ભીમ પૂર્વ દિશા તરફ બેઠો અને એ અમૃત પીધું.
એકોચ્છ્વાસાત્તતઃ કુણ્ડં પિબતિ સ્મ મહાબલઃ। એવમષ્ટૌ સ કુણ્ડાનિ હ્યપિબત્પાણ્ડુનન્દનઃ
મહાબળવાન ભીમે એક શ્વાસે આખું પાત્ર પી લીધું. આમ પાંડુનંદન ભીમે આઠ પાત્રો પી લીધાં.
તતસ્તુ શયને દિવ્યે નાગદત્તે મહાભુજઃ। અશેત ભીમસેનસ્તુ યથાસુખમરિંદમઃ
પછી મહાબાહુ ભીમસેને, સાપોએ આપેલી દિવ્ય શય્યામાં આરામથી સુઈ રહ્યો, દુશ્મનોને હરાવનાર.
દુર્યોધનસ્તુ પાપાત્મા ભીમમાશીવિષહદે। પ્રક્ષિપ્ય કૃતકૃત્યં સ્વમાત્માનં મન્યતે તદા
પણ દુશ્ટ હૃદયવાળો દુર્યોધન, ભીમને ઝેરી સાપોના ગઢમાં ફેંકી, પોતે પોતાને સફળ માનતો રહ્યો.
પ્રભાતાયાં રજન્યાં ચ પ્રવિવેશ પુરં તતઃ। બ્રુવાણો ભીમસેનસ્તુ યાતો હ્યગ્રત એવ નઃ
સવાર થતાં જ, તે શહેરમાં પ્રવેશ્યો અને બોલ્યો: 'ભીમસેન તો આપણાથી પહેલો જ ગયો છે.'
યુધિષ્ઠિરસ્તુ ધર્માત્મા હ્યવિદન્પાપમાત્મનિ। સ્વેનાનુમાનેન પરં સાધું સમનુપશ્યતિ
ધર્મપ્રિય યુધિષ્ઠિરે પોતાના મનમાં ક્યારેય દુશ્મનાવટ માનતો નથી; પોતાનાં વિચારો વડે હંમેશા બીજા લોકોમાં સારા ગુણ જ જુએ છે.
સોઽભ્યુપેત્ય તદા પાર્થો માતરં ભ્રાતૃવત્સલઃ। અભિવાદ્યાબ્રવીત્કુન્તીમમ્બ ભીમ ઇહાગતઃ
પછી ભાઈઓને પ્રેમ કરનાર અર્જુને પોતાની માતા પાસે જઈ, વંદન કરી કહ્યું: 'કુંતી મા, ભીમ અહીં આવ્યો છે.'
ક્વ ગતો ભવિતા માતર્નેહ પશ્યામિ તં શુભે। ઉદ્યાનાનિ વનં ચૈવ વિચિતાનિ સમન્તતઃ
માતા, ભીમ ક્યાં ગયો? હું એને અહીં ક્યાંયે નથી જોતો, શુભે. બગીચા અને જંગલમાં બધે શોધી લીધું.
તદર્થં ન ચ તં વીરં દૃષ્ટવન્તો વૃકોદરમ્। મન્યમાનાસ્તતઃ સર્વે યાતો નઃ પૂર્વમેવ સઃ
એ કારણે, અમે બધા એ વીર વૃકોદરને ક્યાંયે જોયો નથી; એમ માનીને બધા વિચારે છે કે એ આપણાથી પહેલો જ ગયો હશે.
આગતાઃ સ્મ મહાભાગે વ્યાકુલેનાન્તરાત્મના। ઇહાગમ્ય ક્વ નુ ગતસ્ત્વયા વા પ્રેષિતઃ ક્વ નુ
હે મહાભાગ્યવાળી, અમે બધા ચિંતિત હૃદયથી અહીં આવ્યા છીએ. અહીં આવીને પણ સમજાતું નથી કે એ ક્યાં ગયો, કે તમે એને ક્યાંક મોકલ્યો છે?
કથયસ્વ મહાબાહું ભીમસેનં યશસ્વિનિ। નહિ મે શુધ્યતે ભાવસ્તં વીરં પ્રતિ શોભને
હે યશસ્વિ, મહાબાહુ ભીમસેન વિશે અમને કહો. એ વીર વિશે મારું મન શાંત થતું નથી, હે સુંદર.
યતઃ પ્રસુપ્તં મન્યેઽહં ભીમ્ નેતિ હતસ્તુ સઃ। ઇત્યુક્તા ચ તતઃ કુન્તી ધર્મરાજેન ધીમતા
મને લાગે છે કે એ સુતો હતો, એટલે ભીમ અહીં નથી; કદાચ એ મારવામાં આવ્યો હશે.' એમ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે કુંતીને કહ્યું.
હાહેતિ કૃત્વા સંભ્રાન્તા પ્રત્યુવાચ યુધિષ્ઠિરમ્। ન પુત્ર ભીમં પશ્યામિ ન મામભ્યેત્યસાવિતિ
દુઃખથી રડતી કુંતી યુધિષ્ઠિરને ગભરાઈને બોલી: 'બેટા, મને ભીમ ક્યાંય દેખાતો નથી, એ તો મારી પાસે આવ્યો જ નથી.'
શીઘ્રમન્વેષણે યત્નં કુરુ તસ્યાનુજૈઃ સહ। દ્રુતં ગત્વા પુરોદ્યાનં વિચિન્વન્તિસ્મ પાણ્ડવાઃ
'તારા નાના ભાઈઓ સાથે ભીમને શોધવા તું ઝડપથી પ્રયત્ન કર,' એમ કહી પાંડવો તરત રાજાના બાગમાં દોડી ગયા અને શોધવા લાગ્યા.
ભીમભીમેતિ તે વાચા પાણ્ડવાઃ સમુદૈરયન્। વિચિન્વન્તોઽથ તે સર્વે ન સ્મ પશ્યન્તિ ભ્રાતરમ્
'ભીમ! ભીમ!' એમ બોલી પાંડવો બધે શોધતા ફર્યા, પણ તેમ છતાં ભાઈ ક્યાંય દેખાયો નહીં.
આગતાઃ સ્વગૃહં ભૂય ઇદમૂચુઃ પૃથાં તદા। ન દૃશ્યતે મહાબાહુરમ્બ ભીમો વને ચિતઃ
પછી ઘરે પાછા આવીને એમણે કુંતીને કહ્યું: 'માતા, બળવાન ભીમ બાગમાં ક્યાંય દેખાતો નથી.'
વિચિતાનિ ચ સર્વાણિ હ્યુદ્યાનાનિ નદીસ્તથા
બધા બાગો અને નદીઓ પણ અમે સારી રીતે શોધી કાઢ્યા છે.
ઉવાચ બલવાન્ક્ષત્તર્ભીમસેનો ન દૃશ્યતે
ત્યારે શક્તિશાળી વિદુરે કહ્યું: 'ભીમસેન ક્યાંય દેખાતો નથી.'
ઉદ્યાનાન્નિર્ગતાઃ સર્વે ભ્રાતરો ભ્રાતૃભિઃ સહ। તત્રૈકસ્તુ મહાબાહુર્ભીમો નાભ્યેતિ મામિહ
બધા ભાઈઓ સાથે બાગમાંથી બહાર આવી ગયા છે; પણ માતા, અહીં ભીમ એકલો જ મારી પાસે પાછો આવ્યો નથી.
ન ચ પ્રીણયતે ચક્ષુઃ સદા દુર્યોધનસ્ય સઃ। ક્રૂરોઽસૌ દુર્મતિઃ ક્ષુદ્રો રાજ્યલુબ્ધોઽનપત્રપઃ
દુર્યોધનના મનને ભીમ ક્યારેય ગમતો નથી; એ તો ક્રૂર, દુષ્ટ, નાનામનનો, રાજ માટે લાલચુ અને નિર્લજ્જ છે.
નિહન્યાદપિ તં વીરં જાતમન્યુઃ સુયોધનઃ। તેન મે વ્યાકુલં ચિત્તં હૃદયં દહ્યતીવ ચ
જો દુર્યોધન ગુસ્સે થાય તો એ વીર ભીમને પણ મારી નાખે; એ વાતથી મારું મન ગભરાય છે અને હૃદય તો જાણે બળી રહ્યું છે.
મૈવં વદસ્વ કલ્યાણિ શેષસંરક્ષણં કુરુ। પ્રત્યાદિષ્ટો હિ દુષ્ટાત્મા શેષેઽપિ પ્રહરેત્તવ
'આવી રીતે બોલશો નહીં, સુભાગ્યવતી; બાકીના દીકરાઓની સંભાળ રાખો. કારણ કે એ દુષ્ટ હૃદયવાળો, ચેતવણી આપ્યા પછી પણ, બાકીના બાળકોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.'
દીર્ઘાયુષસ્તવ સુતા યથોવાચ મહામુનિઃ। આગમિષ્યતિ તે પુત્રઃ પ્રીતિં ચોત્પાદયિષ્યતિ
'મહાન ઋષિએ કહ્યું છે તેમ, તમારા દીકરાઓ લાંબું આયુષ્ય પામશે; તમારો દીકરો પાછો આવશે અને તમને આનંદ આપશે.'
એવમુક્ત્વા યયૌ વિદ્વાન્વિદુરઃ સ્વં નિવેશનમ્। કુન્તી ચિન્તાપરા ભૂત્વા સહાસીના સુતૈર્ગૃહે
આવી રીતે કહીને વિદ્વાન વિદુર પોતાના ઘરે ગયા; કુંતી ચિંતામાં પડી પોતાના દીકરાઓ સાથે ઘરે બેઠી રહી.
તતોઽષ્ટમે તુ દિવસે પ્રત્યબુધ્યત પાણ્ડવઃ। તસ્મિંસ્તદા રસે જીર્ણે સોઽપ્રમેયબલો બલી
પછી આઠમા દિવસે પાંડવ જાગ્યો; એના અંદર અપરંપાર બળ હતું, કારણ કે એએ પીધેલું દ્રાવક હવે પચી ગયું હતું.
તં દૃષ્ટ્વા પ્રતિબુધ્યન્તં પાણ્ડવં તે ભુજઙ્ગમાઃ। સાન્ત્વયામાસુરવ્યગ્રા વચનં ચેદમબ્રુવન્
પાંડવને જાગતો જોઈ સર્પો ગભરાઈ ગયા, પણ એને શાંત પાડીને એમણે કહ્યું: