તતઃ સમેત્ય બહુભિસ્તદા નાગૈર્મહાવિષૈઃ। અદશ્યત ભૃશં ભીમો મહાદંષ્ટ્રૈર્વિપોલ્બણૈઃ
પછી ઘણા વિશાળ ઝેરી નાગોએ ભેગા થઈને ભીમને પોતાની મોટી ભયાનક દાંતથી જોરથી દંશ માર્યા.
તતોઽસ્ય દશ્યમાનસ્ય તદ્વિષં કાલકૂટકમ્। હતં સર્પવિષેણૈવ સ્થાવરં જઙ્ગમેન તુ
પણ જ્યારે તેને દંશ મારવામાં આવ્યો ત્યારે કાળકૂટ નામનું ઘાતક ઝેર નાગોના ઝેરથી નાશ પામ્યું, જે સ્થાવર અને જંગમ બંને છે.
દંષ્ટ્રાશ્ચ દંષ્ટ્રિણાં તેષાં મર્મસ્વપિ નિપાતિતાઃ। ત્વચં નૈવાસ્ય બિભિદુઃ સારત્વાત્પૃથુવક્ષસઃ
નાગોના દાંત ભીમના નાજુક અંગો પર પડ્યા છતાં, તેના પહોળા અને મજબૂત છાતીના કારણે તેની ચામડી ફાટી નહોતી.
તતઃ પ્રબુદ્ધઃ કૌન્તેયઃ સર્વં સંછિદ્ય બન્ધનમ્। પોથયામાસ તાન્સર્પાન્કેચિદ્ભીતાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ
પછી કુંતીપુત્ર ભીમ જાગ્યો, બધાં બંધન તોડી નાખ્યા અને નાગોને મારવા લાગ્યો; કેટલાક તો ડરીને ભાગી ગયા.
હતાવશેષા ભીમેન સર્વે વાસુકિમભ્યયુઃ। ઊચુશ્ચ સર્પરાજાનં વાસુકિં વાસવોપમમ્
ભીમના મારથી બચેલા બધા નાગો વાસુકિ નાગરાજ પાસે ગયા અને વાસુકિને, જે ઇન્દ્ર સમાન હતો, કહ્યુ.
અયં નરો વૈ નાગરેન્દ્ર હ્યપ્સુ બદ્ધ્વા પ્રવેશિતઃ। યથા ચ નો મતિર્વીર વિષપીતો ભવિષ્યતિ
તેઓએ નાગરાજ વાસુકિને કહ્યું: 'હે નાગોના રાજા, આ માણસને બાંધીને પાણીમાં નાખવામાં આવ્યો હતો; અમને લાગે છે કે તેણે ઝેર પીધું છે.'
નિશ્ચેષ્ટોઽસ્માનનુપ્રાપ્તઃ સ ચ દષ્ટોઽન્વબુધ્યત। સસંજ્ઞશ્ચાપિ સંવૃત્તશ્છિત્ત્વા બન્ધનમાશુ નઃ
'એ અમારાં પાસે મૂર્છિત હાલતમાં આવ્યો, પણ દંશ ખાધા પછી એને સંજાન આવી, અને અમારા બંધન તોડી હવે એ જાગૃત છે.'
પોથયન્તં મહાબાહું ત્વં વૈ તં જ્ઞાતુમર્હસિ। તતો વાસુકિરભ્યેત્ય નાગૈનુગતસ્તદા
'હુંફથી અમને મારતો આ મહાબળવાન કોણ છે એ તમે ઓળખો.' પછી વાસુકિ અન્ય નાગો સાથે ત્યાં આવ્યો.
પશ્યતિ સ્મ મહાબાહું ભીમં ભીમપરાક્રમમ્। આર્યકેણ ચ દૃષ્ટઃ સ પૃથાયા આર્યકેણ ચ
ત્યારે તેણે મહાબળવાન ભીમને જોયો, જેનું પરાક્રમ અદભુત હતું. તેને આર્યક અને પૃથાની આર્યકાએ પણ જોયો.
તદા દૌહિત્રદૌહિત્રઃ પરિષ્વક્તઃ સુપીડિતમ્। સુપ્રીતશ્ચાભવત્તસ્ય વાસુકિઃ સ મહાયશાઃ
પછી દાદા અને દોહિત્રે એકબીજાને મજબૂતીથી વહાલપૂર્વક ભેટી લીધા. મહાપ્રસિદ્ધ વાસુકિ ખૂબ જ પ્રસન્ન થયો.
અબ્રવીત્તં ચ નાગેન્દ્રઃ કિમસ્ય ક્રિયતાં પ્રિયમ્। ધનૌઘો રત્નનિચયો વસુ ચાસ્ય પ્રદીયતામ્
પછી સાપોના રાજાએ કહ્યું: 'એના માટે શું શુભ કાર્ય કરવું? એને ધન, રત્નો અને અન્ય ખજાનો આપો.'
એવમુક્તસ્તદા નાગો વાસુકિં પ્રત્યભાષત। યદિ નાગેન્દ્ર તુષ્ટોઽસિ કિમસ્ય ધનસંચયૈઃ
આ રીતે કહેતાં, તે સાપે વાસુકિને જવાબ આપ્યો: 'જો તમે ખુશ છો, તો એને ધન-દોલતથી શું કામ?'
રસં પિબેત્કુમારોઽયં ત્વયિ પ્રીતે મહાબલઃ। બલં નાગસહસ્રસ્ય યસ્મિન્કુણ્ડે પ્રતિષ્ઠિતમ્
તમે પ્રસન્ન છો એટલે આ બળવાન છોકરો એ અમૃત પીવે. એ પાત્રમાં હજારો સાપનું બળ છે.
યાવત્પિબતિ બાલોઽયં તાવદસ્મૈ પ્રદીયતામ્। એવમસ્ત્વિતિ તં નાગં વાસુકિઃ પ્રત્યભાષત
જ્યાં સુધી આ છોકરો પીવે છે, ત્યાં સુધી એને આપો. 'એવું જ થાઓ' એમ વાસુકિએ પણ સંમતિ આપી.
તતો ભીમસ્તદા નાગૈઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનઃ શુચિઃ। પ્રાઙ્મુખશ્ચોપવિષ્ટશ્ચ રસં પિબતિ પાણ્ડવઃ
પછી ભીમને સાપોએ શુભ આશીર્વાદ આપ્યા અને શુદ્ધ કર્યા. પાંડુપુત્ર ભીમ પૂર્વ દિશા તરફ બેઠો અને એ અમૃત પીધું.
એકોચ્છ્વાસાત્તતઃ કુણ્ડં પિબતિ સ્મ મહાબલઃ। એવમષ્ટૌ સ કુણ્ડાનિ હ્યપિબત્પાણ્ડુનન્દનઃ
મહાબળવાન ભીમે એક શ્વાસે આખું પાત્ર પી લીધું. આમ પાંડુનંદન ભીમે આઠ પાત્રો પી લીધાં.
તતસ્તુ શયને દિવ્યે નાગદત્તે મહાભુજઃ। અશેત ભીમસેનસ્તુ યથાસુખમરિંદમઃ
પછી મહાબાહુ ભીમસેને, સાપોએ આપેલી દિવ્ય શય્યામાં આરામથી સુઈ રહ્યો, દુશ્મનોને હરાવનાર.
દુર્યોધનસ્તુ પાપાત્મા ભીમમાશીવિષહદે। પ્રક્ષિપ્ય કૃતકૃત્યં સ્વમાત્માનં મન્યતે તદા
પણ દુશ્ટ હૃદયવાળો દુર્યોધન, ભીમને ઝેરી સાપોના ગઢમાં ફેંકી, પોતે પોતાને સફળ માનતો રહ્યો.
પ્રભાતાયાં રજન્યાં ચ પ્રવિવેશ પુરં તતઃ। બ્રુવાણો ભીમસેનસ્તુ યાતો હ્યગ્રત એવ નઃ
સવાર થતાં જ, તે શહેરમાં પ્રવેશ્યો અને બોલ્યો: 'ભીમસેન તો આપણાથી પહેલો જ ગયો છે.'
યુધિષ્ઠિરસ્તુ ધર્માત્મા હ્યવિદન્પાપમાત્મનિ। સ્વેનાનુમાનેન પરં સાધું સમનુપશ્યતિ
ધર્મપ્રિય યુધિષ્ઠિરે પોતાના મનમાં ક્યારેય દુશ્મનાવટ માનતો નથી; પોતાનાં વિચારો વડે હંમેશા બીજા લોકોમાં સારા ગુણ જ જુએ છે.
સોઽભ્યુપેત્ય તદા પાર્થો માતરં ભ્રાતૃવત્સલઃ। અભિવાદ્યાબ્રવીત્કુન્તીમમ્બ ભીમ ઇહાગતઃ
પછી ભાઈઓને પ્રેમ કરનાર અર્જુને પોતાની માતા પાસે જઈ, વંદન કરી કહ્યું: 'કુંતી મા, ભીમ અહીં આવ્યો છે.'
ક્વ ગતો ભવિતા માતર્નેહ પશ્યામિ તં શુભે। ઉદ્યાનાનિ વનં ચૈવ વિચિતાનિ સમન્તતઃ
માતા, ભીમ ક્યાં ગયો? હું એને અહીં ક્યાંયે નથી જોતો, શુભે. બગીચા અને જંગલમાં બધે શોધી લીધું.
તદર્થં ન ચ તં વીરં દૃષ્ટવન્તો વૃકોદરમ્। મન્યમાનાસ્તતઃ સર્વે યાતો નઃ પૂર્વમેવ સઃ
એ કારણે, અમે બધા એ વીર વૃકોદરને ક્યાંયે જોયો નથી; એમ માનીને બધા વિચારે છે કે એ આપણાથી પહેલો જ ગયો હશે.
આગતાઃ સ્મ મહાભાગે વ્યાકુલેનાન્તરાત્મના। ઇહાગમ્ય ક્વ નુ ગતસ્ત્વયા વા પ્રેષિતઃ ક્વ નુ
હે મહાભાગ્યવાળી, અમે બધા ચિંતિત હૃદયથી અહીં આવ્યા છીએ. અહીં આવીને પણ સમજાતું નથી કે એ ક્યાં ગયો, કે તમે એને ક્યાંક મોકલ્યો છે?
કથયસ્વ મહાબાહું ભીમસેનં યશસ્વિનિ। નહિ મે શુધ્યતે ભાવસ્તં વીરં પ્રતિ શોભને
હે યશસ્વિ, મહાબાહુ ભીમસેન વિશે અમને કહો. એ વીર વિશે મારું મન શાંત થતું નથી, હે સુંદર.
યતઃ પ્રસુપ્તં મન્યેઽહં ભીમ્ નેતિ હતસ્તુ સઃ। ઇત્યુક્તા ચ તતઃ કુન્તી ધર્મરાજેન ધીમતા
મને લાગે છે કે એ સુતો હતો, એટલે ભીમ અહીં નથી; કદાચ એ મારવામાં આવ્યો હશે.' એમ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે કુંતીને કહ્યું.
હાહેતિ કૃત્વા સંભ્રાન્તા પ્રત્યુવાચ યુધિષ્ઠિરમ્। ન પુત્ર ભીમં પશ્યામિ ન મામભ્યેત્યસાવિતિ
દુઃખથી રડતી કુંતી યુધિષ્ઠિરને ગભરાઈને બોલી: 'બેટા, મને ભીમ ક્યાંય દેખાતો નથી, એ તો મારી પાસે આવ્યો જ નથી.'
શીઘ્રમન્વેષણે યત્નં કુરુ તસ્યાનુજૈઃ સહ। દ્રુતં ગત્વા પુરોદ્યાનં વિચિન્વન્તિસ્મ પાણ્ડવાઃ
'તારા નાના ભાઈઓ સાથે ભીમને શોધવા તું ઝડપથી પ્રયત્ન કર,' એમ કહી પાંડવો તરત રાજાના બાગમાં દોડી ગયા અને શોધવા લાગ્યા.
ભીમભીમેતિ તે વાચા પાણ્ડવાઃ સમુદૈરયન્। વિચિન્વન્તોઽથ તે સર્વે ન સ્મ પશ્યન્તિ ભ્રાતરમ્
'ભીમ! ભીમ!' એમ બોલી પાંડવો બધે શોધતા ફર્યા, પણ તેમ છતાં ભાઈ ક્યાંય દેખાયો નહીં.
આગતાઃ સ્વગૃહં ભૂય ઇદમૂચુઃ પૃથાં તદા। ન દૃશ્યતે મહાબાહુરમ્બ ભીમો વને ચિતઃ
પછી ઘરે પાછા આવીને એમણે કુંતીને કહ્યું: 'માતા, બળવાન ભીમ બાગમાં ક્યાંય દેખાતો નથી.'