સ્વયમુત્થાય ચૈવાથ હૃદયેન ક્ષુરોપમઃ। સ વાચાઽમૃતકલ્પશ્ચ ભ્રાતૃવચ્ચ સુહૃદ્યથા
એ પોતે ઊભો થઈ જતો, મનથી તીક્ષ્ણ પણ બોલવામાં અમૃત જેવો મીઠો હતો, અને ભાઈની જેમ પ્રેમાળ અને સાચો મિત્ર હતો.
સ્વયં પ્રક્ષિપતે ભક્ષ્યં બહુ ભીમસ્ય પાકૃત્। પ્રભક્ષિતં ચ ભીમેન તં વૈ દોષમજાનતા
ભીમ માટે બનાવેલું ઘણું જમવાનું તે પોતે પીરસતો અને ભીમ નિર્દોષતાથી એ બધું ખાઈ જતો.
તતો દુર્યોધનસ્તત્ર હૃદયેન હસન્નિવ। કૃતકૃત્યમીવાત્માનં મન્યતે પુરુષાધમઃ
પછી દુર્યોધન મનમાં હસતો હોય એમ પોતાને સફળ માનતો, ભલે તે માણસોમાં સૌથી નીચો હતો.
તતસ્તે સહિતાઃ સર્વે જલક્રીડામકુર્વત। પાણ્ડવા ધાર્તરાષ્ટ્રાશ્ચ તદા મુદિતમાનસાઃ
પછી બધા પાંડવ અને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો સાથે મળીને આનંદથી પાણીમાં રમવા લાગ્યા.
વિહારાવસથેષ્વેવ વીરા વાસમરોચયન્। ભીમસ્તુ બલવાન્ભુક્ત્વા વ્યાયામાભ્યધિકં જલે
આ આનંદભવનોમાં વીરોએ પોતપોતાના રહેવાના સ્થળ પસંદ કર્યા; પણ ભીમે તો જમ્યા પછી પણ પાણીમાં વધુ જોરથી કસરત કરી.
વાહયિત્વા કુમારાંસ્તાઞ્જલક્રીડાગતાંસ્તદા। પ્રમાણકોટ્યાં વાસાર્થી સુષ્વાપાવાપ્ય તત્સ્થલમ્
પાણીમાં રમવા આવેલા રાજકુમારોને ભીમે પોતાના પર બેસાડી ફરાવ્યા, પછી આરામ માટે કિનારે જઈને ત્યાં ઊંઘી ગયો.
શીતં વાતં સમાસાદ્ય શ્રાન્તો મદવિમોહિતઃ। વિષેણ ચ પરીતાઙ્ગો નિશ્ચેષ્ટઃ પાણ્ડુનન્દનઃ
ઠંડા પવનમાં થાકી ને ઝેરના અસરથી મૂર્છિત થયેલો પાંડુપુત્ર એકદમ નિષ્ક્રિય થઈ ગયો.
તતો બદ્ધ્વા લતાપાશૈર્ભીમં દુર્યોધનઃ સ્વયમ્। `શૂલાન્યપ્સુ નિખાયાશુ પ્રાદેશાભ્યન્તરાણિ ચ
પછી દુર્યોધને પોતે લતાની દોરથી ભીમને બાંધી દીધો અને પાણીમાં જગ્યા-જગ્યાએ કાંટા ગાડી દીધા.
લતાપાશૈર્દૃઢં બદ્ધં સ્થલાજ્જલમપાતયત્। સશેષત્વાન્ન સંપ્રાપ્તો જલે શૂલિનિ પાણ્ડવઃ
લતાની દોરથી મજબૂત બાંધીને ભીમને જમીન પરથી પાણીમાં ફેંકી દીધો; પણ પાંડવ ભાગ્યે જ પાણીમાં આવેલા કાંટા સુધી પહોંચ્યો નહીં.
પપાત યત્ર તત્રાસ્ય શૂલં નાસીદ્યદૃચ્છયા।' સ નિઃસંજ્ઞો જલસ્યાન્તમવાગ્વૈ પાણ્ડવોઽવિશત્। આક્રામન્નાગભવને તદા નાગકુમારકાન્
જે જગ્યાએ ભીમ પડ્યો ત્યાં સંજોગવશાત કોઈ કાંટો નહોતો; મૂર્છિત પાંડવ પાણીના ઊંડાણમાં ગયો અને ત્યાં નાગકુમારોને મળ્યો.
તતઃ સમેત્ય બહુભિસ્તદા નાગૈર્મહાવિષૈઃ। અદશ્યત ભૃશં ભીમો મહાદંષ્ટ્રૈર્વિપોલ્બણૈઃ
પછી ઘણા વિશાળ ઝેરી નાગોએ ભેગા થઈને ભીમને પોતાની મોટી ભયાનક દાંતથી જોરથી દંશ માર્યા.
તતોઽસ્ય દશ્યમાનસ્ય તદ્વિષં કાલકૂટકમ્। હતં સર્પવિષેણૈવ સ્થાવરં જઙ્ગમેન તુ
પણ જ્યારે તેને દંશ મારવામાં આવ્યો ત્યારે કાળકૂટ નામનું ઘાતક ઝેર નાગોના ઝેરથી નાશ પામ્યું, જે સ્થાવર અને જંગમ બંને છે.
દંષ્ટ્રાશ્ચ દંષ્ટ્રિણાં તેષાં મર્મસ્વપિ નિપાતિતાઃ। ત્વચં નૈવાસ્ય બિભિદુઃ સારત્વાત્પૃથુવક્ષસઃ
નાગોના દાંત ભીમના નાજુક અંગો પર પડ્યા છતાં, તેના પહોળા અને મજબૂત છાતીના કારણે તેની ચામડી ફાટી નહોતી.
તતઃ પ્રબુદ્ધઃ કૌન્તેયઃ સર્વં સંછિદ્ય બન્ધનમ્। પોથયામાસ તાન્સર્પાન્કેચિદ્ભીતાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ
પછી કુંતીપુત્ર ભીમ જાગ્યો, બધાં બંધન તોડી નાખ્યા અને નાગોને મારવા લાગ્યો; કેટલાક તો ડરીને ભાગી ગયા.
હતાવશેષા ભીમેન સર્વે વાસુકિમભ્યયુઃ। ઊચુશ્ચ સર્પરાજાનં વાસુકિં વાસવોપમમ્
ભીમના મારથી બચેલા બધા નાગો વાસુકિ નાગરાજ પાસે ગયા અને વાસુકિને, જે ઇન્દ્ર સમાન હતો, કહ્યુ.
અયં નરો વૈ નાગરેન્દ્ર હ્યપ્સુ બદ્ધ્વા પ્રવેશિતઃ। યથા ચ નો મતિર્વીર વિષપીતો ભવિષ્યતિ
તેઓએ નાગરાજ વાસુકિને કહ્યું: 'હે નાગોના રાજા, આ માણસને બાંધીને પાણીમાં નાખવામાં આવ્યો હતો; અમને લાગે છે કે તેણે ઝેર પીધું છે.'
નિશ્ચેષ્ટોઽસ્માનનુપ્રાપ્તઃ સ ચ દષ્ટોઽન્વબુધ્યત। સસંજ્ઞશ્ચાપિ સંવૃત્તશ્છિત્ત્વા બન્ધનમાશુ નઃ
'એ અમારાં પાસે મૂર્છિત હાલતમાં આવ્યો, પણ દંશ ખાધા પછી એને સંજાન આવી, અને અમારા બંધન તોડી હવે એ જાગૃત છે.'
પોથયન્તં મહાબાહું ત્વં વૈ તં જ્ઞાતુમર્હસિ। તતો વાસુકિરભ્યેત્ય નાગૈનુગતસ્તદા
'હુંફથી અમને મારતો આ મહાબળવાન કોણ છે એ તમે ઓળખો.' પછી વાસુકિ અન્ય નાગો સાથે ત્યાં આવ્યો.
પશ્યતિ સ્મ મહાબાહું ભીમં ભીમપરાક્રમમ્। આર્યકેણ ચ દૃષ્ટઃ સ પૃથાયા આર્યકેણ ચ
ત્યારે તેણે મહાબળવાન ભીમને જોયો, જેનું પરાક્રમ અદભુત હતું. તેને આર્યક અને પૃથાની આર્યકાએ પણ જોયો.
તદા દૌહિત્રદૌહિત્રઃ પરિષ્વક્તઃ સુપીડિતમ્। સુપ્રીતશ્ચાભવત્તસ્ય વાસુકિઃ સ મહાયશાઃ
પછી દાદા અને દોહિત્રે એકબીજાને મજબૂતીથી વહાલપૂર્વક ભેટી લીધા. મહાપ્રસિદ્ધ વાસુકિ ખૂબ જ પ્રસન્ન થયો.
અબ્રવીત્તં ચ નાગેન્દ્રઃ કિમસ્ય ક્રિયતાં પ્રિયમ્। ધનૌઘો રત્નનિચયો વસુ ચાસ્ય પ્રદીયતામ્
પછી સાપોના રાજાએ કહ્યું: 'એના માટે શું શુભ કાર્ય કરવું? એને ધન, રત્નો અને અન્ય ખજાનો આપો.'
એવમુક્તસ્તદા નાગો વાસુકિં પ્રત્યભાષત। યદિ નાગેન્દ્ર તુષ્ટોઽસિ કિમસ્ય ધનસંચયૈઃ
આ રીતે કહેતાં, તે સાપે વાસુકિને જવાબ આપ્યો: 'જો તમે ખુશ છો, તો એને ધન-દોલતથી શું કામ?'
રસં પિબેત્કુમારોઽયં ત્વયિ પ્રીતે મહાબલઃ। બલં નાગસહસ્રસ્ય યસ્મિન્કુણ્ડે પ્રતિષ્ઠિતમ્
તમે પ્રસન્ન છો એટલે આ બળવાન છોકરો એ અમૃત પીવે. એ પાત્રમાં હજારો સાપનું બળ છે.
યાવત્પિબતિ બાલોઽયં તાવદસ્મૈ પ્રદીયતામ્। એવમસ્ત્વિતિ તં નાગં વાસુકિઃ પ્રત્યભાષત
જ્યાં સુધી આ છોકરો પીવે છે, ત્યાં સુધી એને આપો. 'એવું જ થાઓ' એમ વાસુકિએ પણ સંમતિ આપી.
તતો ભીમસ્તદા નાગૈઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનઃ શુચિઃ। પ્રાઙ્મુખશ્ચોપવિષ્ટશ્ચ રસં પિબતિ પાણ્ડવઃ
પછી ભીમને સાપોએ શુભ આશીર્વાદ આપ્યા અને શુદ્ધ કર્યા. પાંડુપુત્ર ભીમ પૂર્વ દિશા તરફ બેઠો અને એ અમૃત પીધું.
એકોચ્છ્વાસાત્તતઃ કુણ્ડં પિબતિ સ્મ મહાબલઃ। એવમષ્ટૌ સ કુણ્ડાનિ હ્યપિબત્પાણ્ડુનન્દનઃ
મહાબળવાન ભીમે એક શ્વાસે આખું પાત્ર પી લીધું. આમ પાંડુનંદન ભીમે આઠ પાત્રો પી લીધાં.
તતસ્તુ શયને દિવ્યે નાગદત્તે મહાભુજઃ। અશેત ભીમસેનસ્તુ યથાસુખમરિંદમઃ
પછી મહાબાહુ ભીમસેને, સાપોએ આપેલી દિવ્ય શય્યામાં આરામથી સુઈ રહ્યો, દુશ્મનોને હરાવનાર.
દુર્યોધનસ્તુ પાપાત્મા ભીમમાશીવિષહદે। પ્રક્ષિપ્ય કૃતકૃત્યં સ્વમાત્માનં મન્યતે તદા
પણ દુશ્ટ હૃદયવાળો દુર્યોધન, ભીમને ઝેરી સાપોના ગઢમાં ફેંકી, પોતે પોતાને સફળ માનતો રહ્યો.
પ્રભાતાયાં રજન્યાં ચ પ્રવિવેશ પુરં તતઃ। બ્રુવાણો ભીમસેનસ્તુ યાતો હ્યગ્રત એવ નઃ
સવાર થતાં જ, તે શહેરમાં પ્રવેશ્યો અને બોલ્યો: 'ભીમસેન તો આપણાથી પહેલો જ ગયો છે.'
યુધિષ્ઠિરસ્તુ ધર્માત્મા હ્યવિદન્પાપમાત્મનિ। સ્વેનાનુમાનેન પરં સાધું સમનુપશ્યતિ
ધર્મપ્રિય યુધિષ્ઠિરે પોતાના મનમાં ક્યારેય દુશ્મનાવટ માનતો નથી; પોતાનાં વિચારો વડે હંમેશા બીજા લોકોમાં સારા ગુણ જ જુએ છે.