તચ્ચાપિ ભુક્ત્વાઽજરદॉયદવિકારો વૃકોદરઃ। વિકારં નાભ્યજનયત્સુતીક્ષ્ણમપિ તદ્વિષમ્
પણ વૃકોદરે એ ઝેર ભોજનમાં લીધું છતાં, એના શરીરે કોઈ અસર થઈ નહીં; એટલું તીવ્ર ઝેર પણ એને કશી હાનિ કરી શક્યું નહીં.
ભીમસંહનનો ભીમસ્ત્સમાદજરયદ્વિષમ્। તતોઽન્યદિવસે રાજન્હન્તુકામો વૃકોદરમ્
ભીમ જેવો મજબૂત ભીમ એ ઝેર પચાવી ગયો; પછી બીજે દિવસે, રાજા, દુર્યોધને ફરી વૃકોદરને મારવાનો પ્રયાસ કર્યો.
સૌબલેન સહાયેન ધાર્તરાષ્ટ્રોઽભ્યચિન્તયત્। ચિન્તયન્નાલભન્નિદ્રાં દિવારાત્રમતન્દ્રિતઃ
સૌબલના સહયોગથી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર સતત વિચારતો રહ્યો; દિવસ-રાત એક પણ ક્ષણ નિદ્રા ન આવી.
એવં દુર્યોધનઃ કર્ણઃ શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ। અનેકૈરપ્યુપાયૈસ્તાઞ્જિઘાંસન્તિ સ્મ પાણ્ડવાન્
એ રીતે દુર્યોધન, કર્ણ અને સૌબલપુત્ર શકુનિ અનેક ઉપાયોથી પાંડવોને નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરતા.
વૈશ્યા પુત્રસ્તદાચષ્ટ પાર્થાનાં હિતકામ્યયા। પાણ્ડવા હ્યપિ તત્સર્વં પ્રત્યજાનન્નરિન્દમાઃ। ઉદ્ભાવનમકુર્વન્તો વિદુરસ્ય મતે સ્થિતાઃ
એ સમયે એક વૈશ્યપુત્રે પાંડવોના કલ્યાણની ઈચ્છાથી તેમને આ વાત જણાવી; પણ પાંડવો બધું જાણતાં હોવા છતાં, વિદુરના સલાહ પ્રમાણે, એ વાત બહાર ન લાવી.
તતસ્તે મન્ત્રયામાસુર્દુર્યોધનપુરોગમાઃ। પ્રાણવાન્વિક્રમી ચાપિ શૌર્યે ચ મહતિ સ્થિતઃ
પછી દુર્યોધનને આગે રાખી એ વીરોએ એકત્ર મળી ચર્ચા કરી; તેઓમાં જોર, હિંમત અને મહાન શૌર્ય હતું.
સ્પર્ધતે ચાપિ સતતમસ્માનેવ વૃકોદરઃ। તં તુ સુપ્તં પુરોદ્યાને જલે શૂલે ક્ષિપામહે
ભીમસેન હંમેશાં અમારી સાથે સ્પર્ધા કરે છે; ચાલો, જ્યારે એ બગીચામાં સુતો હોય ત્યારે તેને પાણીમાં ભાલા પર ફેંકી દઈએ.
તતો જલવિહારાર્થં કારયામાસ ભારત। પ્રમાણકોટ્યામુદ્દેશે સ્થલં કિંચિદુપેત્ય હ
પછી, હે ભારત, પાણીમાં રમવા માટે તેઓએ બગીચાની કિનારે એક જગ્યાએ મેળાવડો ગોઠવ્યો.
ભક્ષ્યં ભોજ્યં ચ પેયં ચ ચોષ્યં લેહ્યમથાપિ ચ। ઉપપાદિતં નરૈસ્તત્ર કુશલૈઃ સૂદકર્મણિ
ત્યાં કુશળ રસોઈયાઓએ ખાવાનું, પીવાનું, ચૂસવાનું અને ચાટવાનું બધું સ્વાદિષ્ટ ભોજન તૈયાર કર્યું.
ન્યવેદયંસ્તત્પુરુષા ધાર્તરાષ્ટ્રાય વૈ તદા। તતો દુર્યોધનસ્તત્ર પાણ્ડવાનાહ દુર્મતિઃ
એ સેવકો એ બધું ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રને જણાવી દીધું; પછી દુર્યોધન, દુર્વિચારવાળો, ત્યાં પાંડવોને બોલાવ્યો.
ગઙ્ગાં ચૈવાનુયાસ્યામ ઉદ્યાનવનશોભિતામ્। સહિતા ભ્રાતરઃ સર્વે જલક્રીડામવાપ્નુમઃ
ચાલો, બધા ભાઈઓ મળીને બગીચા અને વનથી શોભાયમાન ગંગા કાંઠે જઈએ અને પાણીમાં રમીએ.
એવમસ્ત્વિતિ તં ચાપિ પ્રત્યુવાચ યુધિષ્ઠિરઃ। તે રથૈર્નગરાકારૈર્દેશજૈશ્ચ ગજોત્તમૈઃ
યુધિષ્ઠિરે 'જેમ તારે તેમ' કહી જવાબ આપ્યો; પછી શહેર જેવાં રથો અને ઉત્તમ સ્થાનિક હાથીઓ સાથે,
નિર્યયુર્નગરાચ્છૂરાઃ કૌરવાઃ પાણ્ડવૈઃ સહ। ઉદ્યાનવનમાસાદ્ય વિસૃજ્ય ચ મહાજનમ્
કૌરવો અને પાંડવો સાથે મળીને શહેરમાંથી નીકળી પડ્યા; બગીચા અને વન પાસે પહોંચીને, મોટી ભીડને પાછી મોકલી દીધી.
વિશન્તિ સ્મ તદા વીરાઃ સિંહા ઇવ ગિરેર્ગુહામ્। ઉદ્યાનમભિપશ્યન્તો ભ્રાતરઃ સર્વ એવ તે
પછી બધા ભાઈઓ એ બગીચા તરફ જોઈને, વીરોએ શિખરોમાં પ્રવેશતા સિંહો જેવાં અંદર પ્રવેશ કર્યો.
ઉપસ્થાનગૃહૈઃ શુભ્રૈર્વલભીભિશ્ચ શોભિતમ્। ગવાક્ષકૈસ્તથા જાલૈર્યન્ત્રૈઃ સાંચારિકૈરપિ
એ સ્થળ સુંદર ઉપસ્થાનગૃહો, મંડપો, બારીકીઓ, જાળી અને યાંત્રિક સાધનોથી શોભાયમાન હતું.
સંમાર્જિતં સૌધકારૈશ્ચિત્રકારૈશ્ચ ચિત્રિતમ્। દીર્ઘિકાભિશ્ચ પૂર્ણાભિસ્તથા પુષ્કરિણીષુ ચ
એ મહેલના સેવકો દ્વારા સાફસુથરી, ચિત્રકારો દ્વારા શોભાવેલી, અને લાંબી તળાવો તથા કમળવાળી બાવળીઓથી ભરેલી હતી.
જલં તચ્છુશુભે ચ્છન્નં ફુલ્લૈર્જલરુહૈસ્તથા। ઉપચ્છન્ના વસુમતી તથા પુષ્પૈર્યથર્તુકૈઃ
પાણી પર ખીલેલા જળપુષ્પોથી ઢંકાયેલું હતું અને ધરતી પણ વિવિધ ઋતુના ફૂલોથી શોભતી હતી.
તત્રોપવિષ્ટાસ્તે સર્વે પાણ્ડવાઃ કૌરવાશ્ચ હ। ઉપચ્છન્નાન્બહૂન્કામાંસ્તે ભુઞ્જન્તિ તતસ્તતઃ
ત્યાં બધા પાંડવો અને કૌરવો બેઠા અને અનેક ઇચ્છિત આનંદો માણતા, બહારથી છુપાયેલા.
અથોદ્યાનવરે તસ્મિંસ્તથા ક્રીડાગતાશ્ચતે। પરસ્પરસ્ય વક્ત્રેષુ દદુર્ભક્ષ્યાંસ્તતસ્તતઃ
પછી એ શ્રેષ્ઠ બગીચામાં રમતા રમતા, એકબીજાને વિવિધ સ્વાદિષ્ટ ભોજન ખવડાવતાં.
તતો દુર્યોધનઃ પાપસ્તદ્ભક્ષ્યે કાલકૂટકમ્। વિષં પ્રક્ષેપયામાસ ભીમસેનજિઘાંસયા
પછી દુર્યોધને, દુષ્ટ મનથી, ભીમસેનને મારવા માટે એ ભોજનમાં ઘાતક ઝેર ભેળવ્યું.
સ્વયમુત્થાય ચૈવાથ હૃદયેન ક્ષુરોપમઃ। સ વાચાઽમૃતકલ્પશ્ચ ભ્રાતૃવચ્ચ સુહૃદ્યથા
એ પોતે ઊભો થઈ જતો, મનથી તીક્ષ્ણ પણ બોલવામાં અમૃત જેવો મીઠો હતો, અને ભાઈની જેમ પ્રેમાળ અને સાચો મિત્ર હતો.
સ્વયં પ્રક્ષિપતે ભક્ષ્યં બહુ ભીમસ્ય પાકૃત્। પ્રભક્ષિતં ચ ભીમેન તં વૈ દોષમજાનતા
ભીમ માટે બનાવેલું ઘણું જમવાનું તે પોતે પીરસતો અને ભીમ નિર્દોષતાથી એ બધું ખાઈ જતો.
તતો દુર્યોધનસ્તત્ર હૃદયેન હસન્નિવ। કૃતકૃત્યમીવાત્માનં મન્યતે પુરુષાધમઃ
પછી દુર્યોધન મનમાં હસતો હોય એમ પોતાને સફળ માનતો, ભલે તે માણસોમાં સૌથી નીચો હતો.
તતસ્તે સહિતાઃ સર્વે જલક્રીડામકુર્વત। પાણ્ડવા ધાર્તરાષ્ટ્રાશ્ચ તદા મુદિતમાનસાઃ
પછી બધા પાંડવ અને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો સાથે મળીને આનંદથી પાણીમાં રમવા લાગ્યા.
વિહારાવસથેષ્વેવ વીરા વાસમરોચયન્। ભીમસ્તુ બલવાન્ભુક્ત્વા વ્યાયામાભ્યધિકં જલે
આ આનંદભવનોમાં વીરોએ પોતપોતાના રહેવાના સ્થળ પસંદ કર્યા; પણ ભીમે તો જમ્યા પછી પણ પાણીમાં વધુ જોરથી કસરત કરી.
વાહયિત્વા કુમારાંસ્તાઞ્જલક્રીડાગતાંસ્તદા। પ્રમાણકોટ્યાં વાસાર્થી સુષ્વાપાવાપ્ય તત્સ્થલમ્
પાણીમાં રમવા આવેલા રાજકુમારોને ભીમે પોતાના પર બેસાડી ફરાવ્યા, પછી આરામ માટે કિનારે જઈને ત્યાં ઊંઘી ગયો.
શીતં વાતં સમાસાદ્ય શ્રાન્તો મદવિમોહિતઃ। વિષેણ ચ પરીતાઙ્ગો નિશ્ચેષ્ટઃ પાણ્ડુનન્દનઃ
ઠંડા પવનમાં થાકી ને ઝેરના અસરથી મૂર્છિત થયેલો પાંડુપુત્ર એકદમ નિષ્ક્રિય થઈ ગયો.
તતો બદ્ધ્વા લતાપાશૈર્ભીમં દુર્યોધનઃ સ્વયમ્। `શૂલાન્યપ્સુ નિખાયાશુ પ્રાદેશાભ્યન્તરાણિ ચ
પછી દુર્યોધને પોતે લતાની દોરથી ભીમને બાંધી દીધો અને પાણીમાં જગ્યા-જગ્યાએ કાંટા ગાડી દીધા.
લતાપાશૈર્દૃઢં બદ્ધં સ્થલાજ્જલમપાતયત્। સશેષત્વાન્ન સંપ્રાપ્તો જલે શૂલિનિ પાણ્ડવઃ
લતાની દોરથી મજબૂત બાંધીને ભીમને જમીન પરથી પાણીમાં ફેંકી દીધો; પણ પાંડવ ભાગ્યે જ પાણીમાં આવેલા કાંટા સુધી પહોંચ્યો નહીં.
પપાત યત્ર તત્રાસ્ય શૂલં નાસીદ્યદૃચ્છયા।' સ નિઃસંજ્ઞો જલસ્યાન્તમવાગ્વૈ પાણ્ડવોઽવિશત્। આક્રામન્નાગભવને તદા નાગકુમારકાન્
જે જગ્યાએ ભીમ પડ્યો ત્યાં સંજોગવશાત કોઈ કાંટો નહોતો; મૂર્છિત પાંડવ પાણીના ઊંડાણમાં ગયો અને ત્યાં નાગકુમારોને મળ્યો.